12. Para½maraºasuttavaººan±
155. Dv±dasame tath±gatoti satto. Na heta½, ±vuso, atthasa½hitanti, ±vuso, eta½ diµµhigata½ atthasannissita½ na hoti. N±dibrahmacariyakanti maggabrahmacariyassa pubbabh±gapaµipad±pi na hoti. Etañhi, ±vuso, atthasa½hitanti, ±vuso, eta½ catusaccakammaµµh±na½ atthasannissita½. Eta½ ±dibrahmacariyakanti eta½ maggabrahmacariyassa ±di pubbabh±gapaµipad±. Dv±dasama½.
13. Saddhammappatir³pakasuttavaººan±
156. Terasame aññ±ya saºµhahi½s³ti arahatte patiµµhahi½su. Saddhammappatir³pakanti dve saddhammappatir³pak±ni adhigamasaddhammappatir³pakañca pariyattisaddhammappatir³pakañca. Tattha–
“Obh±se ceva ñ±ºe ca, p²tiy± ca vikampati;
passaddhiy± sukhe ceva, yehi citta½ pavedhati.
“Adhimokkhe ca pagg±he, upaµµh±ne ca kampati;
upekkh±vajjan±ya ceva, upekkh±ya ca nikantiy±.
“Im±ni dasa µh±n±ni, paññ± yassa paricit±;
dhammuddhaccakusalo hoti, na ca sammoha gacchat²”ti. (Paµi. ma. 2.7).–
Ida½ vipassan±ñ±ºassa upakkilesaj±ta½ adhigamasaddhammappatir³paka½ n±ma. Tisso pana saªg²tiyo an±ru¼ha½ dh±tukath± ±rammaºakath± asubhakath± ñ±ºavatthukath± vijj±karaº¹akoti imehi pañcahi kath±vatth³hi parib±hira½ gu¼havinaya½ gu¼havessantara½ gu¼hamahosadha½ vaººapiµaka½ aªgulim±lapiµaka½ raµµhap±lagajjita½ ±¼avakagajjita½ vedallapiµakanti abuddhavacana½ pariyattisaddhammappatir³paka½ n±ma.
J±tar³pappatir³pakanti suvaººarasavidh±na½ ±rak³µamaya½ suvaººavaººa½ ±bharaºaj±ta½. Chaºak±lesu hi manuss± “±bharaºabhaº¹aka½ gaºhiss±m±”ti ±paºa½ gacchanti. Atha ne ±paºik± eva½ vadanti, “sace tumhe ±bharaºatthik±, im±ni gaºhatha. Im±ni hi ghan±ni ceva vaººavant±ni ca appaggh±ni c±”ti. Te tesa½ sutv±, “k±raºa½ ime vadanti, im±ni pi¼andhitv± sakk± nakkhatta½ k²¼itu½, sobhanti ceva appaggh±ni c±”ti t±ni gahetv± gacchanti. Suvaººabhaº¹a½ avikkiyam±na½ nidahitv± µhapetabba½ hoti. Eva½ ta½ j±tar³pappatir³pake uppanne antaradh±yati n±ma. Atha saddhammassa antaradh±na½ hot²ti adhigamasaddhammassa paµipattisaddhammassa pariyattisaddhammass±ti tividhass±pi saddhammassa antaradh±na½ hoti. Paµhamabodhiyañhi bhikkh³ paµisambhidappatt± ahesu½. Atha k±le gacchante paµisambhid± p±puºitu½ na sakkhi½su, cha¼abhiññ± ahesu½. Tato cha abhiññ± p±puºitu½ asakkont± tisso vijj± p±puºi½su. Id±ni k±le gacchante tisso vijj± p±puºitu½ asakkont± ±savakkhayamatta½ p±puºissanti. Tampi asakkont± an±g±miphala½, tampi asakkont± sakad±g±miphala½, tampi asakkont± sot±pattiphala½. Gacchante k±le sot±pattiphalampi pattu½ na sakkhissanti. Atha nesa½ yad± vipassan± imehi upakkilesehi upakkiliµµh± ±raddhamatt±va µhassati, tad± adhigamasaddhammo antarahito n±ma bhavissati. Paµhamabodhiyañhi bhikkh³ catunna½ paµisambhid±na½ anucchavika½ paµipatti½ p³rayi½su. Gacchante k±le ta½ asakkont± channa½ abhiññ±na½, tampi asakkont± tissanna½ vijj±na½, tampi asakkont± arahattaphalamattassa. Gacchante pana k±le arahattassa anucchavika½ paµipatti½ p³retu½ asakkont± an±g±miphalassa anucchavika½ paµipatti½ p³ressanti tampi asakkont± sakad±g±miphalassa, tampi asakkont± sot±pattiphalassa. Yad± pana sot±pattiphalassapi anucchavika½ paµipada½ p³retu½ asakkont± s²lap±risuddhimatteva µhassanti, tad± paµipattisaddhammo antarahito n±ma bhavissati. Y±va pana tepiµaka½ buddhavacana½ vattati, na t±va s±sana½ antarahitanti vattu½ vaµµati. Tiµµhantu t²ºi v±, abhidhammapiµake antarahite itaresu dv²su tiµµhantesupi antarahitanti na vattabbameva. Dv²su antarahitesu vinayapiµakamatte µhitepi, tatr±pi khandhakapariv±resu antarahitesu ubhatovibhaªgamatte, mah±vinaye antarahite dv²su p±timokkhesu vattam±nesupi s±sana½ anantarahitameva. Yad± pana dve p±timokkh± antaradh±yissanti, atha pariyattisaddhammassa antaradh±na½ bhavissati. Tasmi½ antarahite s±sana½ antarahita½ n±ma hoti. Pariyattiy± hi antarahit±ya paµipatti antaradh±yati, paµipattiy± antarahit±ya adhigamo antaradh±yati. Ki½ k±raº±? Ayañhi pariyatti paµipattiy± paccayo hoti, paµipatti adhigamassa. Iti paµipattitopi pariyattimeva pam±ºa½. Nanu ca kassapasamm±sambuddhak±le kapilo n±ma an±r±dhakabhikkhu “p±timokkha½ uddisiss±m²”ti b²jani½ gahetv± ±sane nisinno “atthi imasmi½ vattant±”ti pucchi, atha tassa bhayena yesampi p±timokkho vattati, tepi “maya½ vatt±m±”ti avatv± “na vatt±m±”ti vadi½su, so b²jani½ µhapetv± uµµh±y±san± gato, tad± samm±sambuddhassa s±sana½ osakkitanti? Kiñc±pi osakkita½, pariyatti pana ekanteneva pam±ºa½. Yath± hi mahato ta¼±kassa p±¼iy± thir±ya udaka½ na µhassat²ti na vattabba½, udake sati padum±d²ni pupph±ni na pupphissant²ti na vattabba½, evameva mah±ta¼±kassa thirap±¼isadise tepiµake buddhavacane sati mah±ta¼±ke udakasadis± paµipattip³rak± kulaputt± natth²ti na vattabb±, tesu sati mah±ta¼±ke padum±d²ni pupph±ni viya sot±pann±dayo ariyapuggal± natth²ti na vattabb±ti eva½ ekantato pariyattiyeva pam±ºa½. Pathav²dh±t³ti dve satasahass±ni catt±ri ca nahut±ni bahal± mah±pathav². ¾podh±t³ti pathavito paµµh±ya y±va subhakiºhabrahmalok± uggata½ kappavin±saka½ udaka½. Tejodh±t³ti pathavito paµµh±ya y±va ±bhassarabrahmalok± uggato kappavin±sako aggi. V±yodh±t³ti pathavito paµµh±ya y±va vehapphalabrahmalok± uggato kappavin±sako v±yu. Etesu hi ekadhammopi satthu s±sana½ antaradh±petu½ na sakkoti, tasm± evam±ha. Idheva te uppajjant²ti lohato lohakh±daka½ mala½ viya imasmi½ mayha½yeva s±sane te uppajjanti. Moghapuris±ti tucchapuris±. ¾dikeneva opilavat²ti ettha ±diken±ti ±d±nena gahaºena. Opilavat²ti nimujjati. Ida½ vutta½ hoti– yath± udakacar± n±v± bhaº¹a½ gaºhant² nimujjati, eva½ pariyatti-±d²na½ p³raºena saddhammassa antaradh±na½ na hoti. Pariyattiy± hi h±yam±n±ya paµipatti h±yati, paµipattiy± h±yam±n±ya adhigamo h±yati. Pariyattiy± p³rayam±n±ya pariyattidhar± puggal± paµipatti½ p³renti, paµipattip³rak± adhigama½ p³renti. Iti navacando viya pariyattiy±d²su va¹¹ham±n±su mayha½ s±sana½ va¹¹hati yev±ti dasseti. Id±ni yehi dhammehi saddhammassa antaradh±nañceva µhiti ca hoti, te dassento pañca khoti-±dim±ha. Tattha okkaman²y±ti avakkaman²y±, heµµh±gaman²y±ti attho. Satthari ag±rav±ti-±d²su ag±rav±ti g±ravarahit±. Appatiss±ti appatissay± an²cavuttik±. Tattha yo cetiyaªgaºa½ ±rohanto chatta½ dh±reti, up±hana½ dh±reti, aññato oloketv± katha½ kathento gacchati, aya½ satthari ag±ravo n±ma. Yo dhammassavanassa k±le saªghuµµhe daharas±maºerehi pariv±rito nis²dati, aññ±ni v± navakamm±d²ni karoti, dhammassavanagge nisinno nidd±yati, vikkhitto v± añña½ kathento nis²dati, aya½ dhamme ag±ravo n±ma. Yo therupaµµh±na½ gantv±, avanditv± nis²dati, hatthapallatthika½ dussapallatthika½ karoti, añña½ v± pana hatthap±dakukkucca½ karoti, vu¹¹h±na½ santike anajjhiµµho katheti, aya½ saªghe ag±ravo n±ma. Tisso pana sikkh± ap³rentova sikkh±ya ag±ravo n±ma hoti. Aµµha sam±pattiyo anibbattento t±sa½ v± pana nibbattanatth±ya payoga½ akaronto sam±dhismi½ ag±ravo n±ma. Sukkapakkho vuttavipall±seneva veditabboti. Terasama½.
Kassapasa½yuttavaººan± niµµhit±.