6. ¾neñjasapp±yasutta½
66. Eva½ me suta½– eka½ samaya½ bhagav± kur³su viharati kamm±sadhamma½ n±ma kur³na½ nigamo. Tatra kho bhagav± bhikkh³ ±mantesi– “bhikkhavo”ti. “Bhadante”ti te bhikkh³ bhagavato paccassosu½. Bhagav± etadavoca– “anicc±, bhikkhave, k±m± tucch± mus± mosadhamm±. M±y±katame ta½, bhikkhave, b±lal±pana½. Ye ca diµµhadhammik± k±m±, ye ca sampar±yik± k±m±; y± ca diµµhadhammik± k±masaññ±, y± ca sampar±yik± k±masaññ±– ubhayameta½ m±radheyya½, m±rassesa [m±rasseva (ka.)] visayo, m±rassesa niv±po, m±rassesa gocaro. Etthete p±pak± akusal± m±nas± abhijjh±pi by±p±d±pi s±rambh±pi sa½vattanti. Teva ariyas±vakassa idhamanusikkhato antar±y±ya sambhavanti. Tatra, bhikkhave, ariyas±vako iti paµisañcikkhati– ‘ye ca diµµhadhammik± k±m±, ye ca sampar±yik± k±m±; y± ca diµµhadhammik± k±masaññ±, y± ca sampar±yik± k±masaññ±– ubhayameta½ m±radheyya½, m±rassesa visayo, m±rassesa niv±po, m±rassesa gocaro. Etthete p±pak± akusal± m±nas± abhijjh±pi by±p±d±pi s±rambh±pi sa½vattanti, teva ariyas±vakassa idhamanusikkhato antar±y±ya sambhavanti. Ya½n³n±ha½ vipulena mahaggatena cetas± vihareyya½ abhibhuyya loka½ adhiµµh±ya manas±. Vipulena hi me mahaggatena cetas± viharato abhibhuyya loka½ adhiµµh±ya manas± ye p±pak± akusal± m±nas± abhijjh±pi by±p±d±pi s±rambh±pi te na bhavissanti. Tesa½ pah±n± aparittañca me citta½ bhavissati appam±ºa½ subh±vitan’ti. Tassa eva½paµipannassa tabbahulavih±rino ±yatane citta½ pas²dati. Sampas±de sati etarahi v± ±neñja½ sam±pajjati paññ±ya v± adhimuccati k±yassa bhed± para½ maraº±. Ýh±nameta½ vijjati ya½ ta½sa½vattanika½ viññ±ºa½ assa ±neñj³paga½. Aya½, bhikkhave, paµham± ±neñjasapp±y± paµipad± akkh±yati”. 67. “Puna capara½, bhikkhave, ariyas±vako iti paµisañcikkhati– ‘ye ca diµµhadhammik± k±m±, ye ca sampar±yik± k±m±; y± ca diµµhadhammik± k±masaññ± y± ca sampar±yik± k±masaññ±; ya½ kiñci r³pa½ (sabba½ r³pa½) [( ) natthi s². p². potthakesu] catt±ri ca mah±bh³t±ni, catunnañca mah±bh³t±na½ up±d±yar³pan’ti. Tassa eva½paµipannassa tabbahulavih±rino ±yatane citta½ pas²dati. Sampas±de sati etarahi v± ±neñja½ sam±pajjati paññ±ya v± adhimuccati k±yassa bhed± para½ maraº±. Ýh±nameta½ vijjati ya½ ta½sa½vattanika½ viññ±ºa½ assa ±neñj³paga½. Aya½, bhikkhave, dutiy± ±neñjasapp±y± paµipad± akkh±yati. “Puna capara½, bhikkhave, ariyas±vako iti paµisañcikkhati– ‘ye ca diµµhadhammik± k±m±, ye ca sampar±yik± k±m±; y± ca diµµhadhammik± k±masaññ±, y± ca sampar±yik± k±masaññ±; ye ca diµµhadhammik± r³p±, ye ca sampar±yik± r³p±; y± ca diµµhadhammik± r³pasaññ±, y± ca sampar±yik± r³pasaññ±– ubhayameta½ anicca½. Yadanicca½ ta½ n±la½ abhinanditu½, n±la½ abhivaditu½, n±la½ ajjhositun’ti. Tassa eva½paµipannassa tabbahulavih±rino ±yatane citta½ pas²dati. Sampas±de sati etarahi v± ±neñja½ sam±pajjati paññ±ya v± adhimuccati k±yassa bhed± para½ maraº±. Ýh±nameta½ vijjati ya½ ta½sa½vattanika½ viññ±ºa½ assa ±neñj³paga½. Aya½, bhikkhave, tatiy± ±neñjasapp±y± paµipad± akkh±yati. 68. “Puna capara½, bhikkhave, ariyas±vako iti paµisañcikkhati– ‘ye ca diµµhadhammik± k±m±, ye ca sampar±yik± k±m±; y± ca diµµhadhammik± k±masaññ±, y± ca sampar±yik± k±masaññ±; ye ca diµµhadhammik± r³p±, ye ca sampar±yik± r³p±; y± ca diµµhadhammik± r³pasaññ±, y± ca sampar±yik± r³pasaññ±; y± ca ±neñjasaññ±– sabb± saññ±. Yatthet± aparises± nirujjhanti eta½ santa½ eta½ paº²ta½– yadida½ ±kiñcaññ±yatanan’ti. Tassa eva½paµipannassa tabbahulavih±rino ±yatane citta½ pas²dati. Sampas±de sati etarahi v± ±kiñcaññ±yatana½ sam±pajjati paññ±ya v± adhimuccati k±yassa bhed± para½ maraº±. Ýh±nameta½ vijjati ya½ ta½sa½vattanika½ viññ±ºa½ assa ±kiñcaññ±yatan³paga½. Aya½, bhikkhave, paµham± ±kiñcaññ±yatanasapp±y± paµipad± akkh±yati. 69. “Puna capara½, bhikkhave, ariyas±vako araññagato v± rukkham³lagato v± suññ±g±ragato v± iti paµisañcikkhati– ‘suññamida½ attena v± attaniyena v±’ti. Tassa eva½paµipannassa tabbahulavih±rino ±yatane citta½ pas²dati. Sampas±de sati etarahi v± ±kiñcaññ±yatana½ sam±pajjati paññ±ya v± adhimuccati k±yassa bhed± para½ maraº±. Ýh±nameta½ vijjati ya½ ta½sa½vattanika½ viññ±ºa½ assa ±kiñcaññ±yatan³paga½. Aya½, bhikkhave, dutiy± ±kiñcaññ±yatanasapp±y± paµipad± akkh±yati. 70. “Puna capara½, bhikkhave, ariyas±vako iti paµisañcikkhati– ‘n±ha½ kvacani [kvacini (sy±. ka½. s². aµµha.)] kassaci kiñcanatasmi½ [kiñcanatasmi (?)], Na ca mama kvacani kismiñci kiñcana½ natth²’ti. Tassa eva½paµipannassa tabbahulavih±rino ±yatane citta½ pas²dati. Sampas±de sati etarahi v± ±kiñcaññ±yatana½ sam±pajjati paññ±ya v± adhimuccati k±yassa bhed± para½ maraº±. Ýh±nameta½ vijjati ya½ ta½sa½vattanika½ viññ±ºa½ assa ±kiñcaññ±yatan³paga½. Aya½, bhikkhave, tatiy± ±kiñcaññ±yatanasapp±y± paµipad± akkh±yati. “Puna capara½, bhikkhave, ariyas±vako iti paµisañcikkhati– ‘ye ca diµµhadhammik± k±m±, ye ca sampar±yik± k±m±; y± ca diµµhadhammik± k±masaññ±, y± ca sampar±yik± k±masaññ±; ye ca diµµhadhammik± r³p±, ye ca sampar±yik± r³p±; y± ca diµµhadhammik± r³pasaññ±, y± ca sampar±yik± r³pasaññ± y± ca ±neñjasaññ±, y± ca ±kiñcaññ±yatanasaññ±– sabb± saññ±. Yatthet± aparises± nirujjhanti eta½ santa½ eta½ paº²ta½– yadida½ nevasaññ±n±saññ±yatanan’ti. Tassa eva½paµipannassa tabbahulavih±rino ±yatane citta½ pas²dati. Sampas±de sati etarahi v± nevasaññ±n±saññ±yatana½ sam±pajjati paññ±ya v± adhimuccati k±yassa bhed± para½ maraº±. Ýh±nameta½ vijjati ya½ ta½sa½vattanika½ viññ±ºa½ assa nevasaññ±n±saññ±yatan³paga½. Aya½, bhikkhave, nevasaññ±n±saññ±yatanasapp±y± paµipad± akkh±yat²”ti. 71. Eva½ vutte, ±yasm± ±nando bhagavanta½ etadavoca– “idha, bhante, bhikkhu eva½ paµipanno hoti– ‘no cassa, no ca me siy±; na bhavissati, na me bhavissati; yadatthi ya½, bh³ta½– ta½ pajah±m²’ti. Eva½ upekkha½ paµilabhati. Parinibb±yeyya nu kho so, bhante, bhikkhu na v± parinibb±yeyy±”ti? “Apetthekacco, ±nanda, bhikkhu parinibb±yeyya, apetthekacco bhikkhu na parinibb±yeyy±”ti. “Ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo yenapetthekacco bhikkhu parinibb±yeyya, apetthekacco bhikkhu na parinibb±yeyy±”ti? “Idh±nanda, bhikkhu eva½ paµipanno hoti– ‘no cassa, no ca me siy±; na bhavissati, na me bhavissati; yadatthi, ya½ bh³ta½– ta½ pajah±m²’ti. Eva½ upekkha½ paµilabhati. So ta½ upekkha½ abhinandati, abhivadati, ajjhos±ya tiµµhati. Tassa ta½ upekkha½ abhinandato abhivadato ajjhos±ya tiµµhato tannissita½ hoti viññ±ºa½ tadup±d±na½. Sa-up±d±no, ±nanda, bhikkhu na parinibb±yat²”ti. “Kaha½ pana so, bhante, bhikkhu up±diyam±no up±diyat²”ti? “Nevasaññ±n±saññ±yatana½, ±nand±”ti. “Up±d±naseµµha½ kira so, bhante, bhikkhu up±diyam±no up±diyat²”ti? “Up±d±naseµµhañhi so, ±nanda, bhikkhu up±diyam±no up±diyati. Up±d±naseµµhañheta½, ±nanda, yadida½– nevasaññ±n±saññ±yatana½”. 72. “Idh±nanda, bhikkhu eva½ paµipanno hoti– ‘no cassa, no ca me siy±; na bhavissati, na me bhavissati; yadatthi, ya½ bh³ta½– ta½ pajah±m²’ti. Eva½ upekkha½ paµilabhati. So ta½ upekkha½ n±bhinandati, n±bhivadati, na ajjhos±ya tiµµhati. Tassa ta½ upekkha½ anabhinandato anabhivadato anajjhos±ya tiµµhato na tannissita½ hoti viññ±ºa½ na tadup±d±na½. Anup±d±no, ±nanda, bhikkhu parinibb±yat²”ti. 73. “Acchariya½, bhante, abbhuta½, bhante! Niss±ya niss±ya kira no, bhante, bhagavat± oghassa nittharaº± akkh±t±. Katamo pana, bhante, ariyo vimokkho”ti? “Idh±nanda, bhikkhu ariyas±vako iti paµisañcikkhati– ‘ye ca diµµhadhammik± k±m±, ye ca sampar±yik± k±m±; y± ca diµµhadhammik± k±masaññ±, y± ca sampar±yik± k±masaññ±; ye ca diµµhadhammik± r³p±, ye ca sampar±yik± r³p±; y± ca diµµhadhammik± r³pasaññ±, y± ca sampar±yik± r³pasaññ±; y± ca ±neñjasaññ±, y± ca ±kiñcaññ±yatanasaññ± y± ca nevasaññ±n±saññ±yatanasaññ±– esa sakk±yo y±vat± sakk±yo. Eta½ amata½ yadida½ anup±d± cittassa vimokkho. Iti, kho, ±nanda, desit± may± ±neñjasapp±y± paµipad±, desit± ±kiñcaññ±yatanasapp±y± paµipad±, desit± nevasaññ±n±saññ±yatanasapp±y± paµipad±, desit± niss±ya niss±ya oghassa nittharaº±, desito ariyo vimokkho. Ya½ kho, ±nanda, satth±r± karaº²ya½ s±vak±na½ hitesin± anukampakena anukampa½ up±d±ya, kata½ vo ta½ may±. Et±ni, ±nanda, rukkham³l±ni, et±ni suññ±g±r±ni. Jh±yath±nanda, m± pam±dattha, m± pacch± vippaµis±rino ahuvattha. Aya½ vo amh±ka½ anus±san²”’ti. Idamavoca bhagav±. Attamano ±yasm± ±nando bhagavato bh±sita½ abhinand²ti.
¾neñjasapp±yasutta½ niµµhita½ chaµµha½.