Up±d±nav±ravaººan±
95. Up±d±nanti catubbidhampi up±d±na½. Yath± hi k±mass±davasena, bhavass±davasena v± ta½ta½sugatibhav³paga½ kamma½ karontassa k±mup±d±na½, eva½ ucched±dimicch±bhinivesavasen±ti catt±ripi up±d±n±ni yath±raha½ tassa tassa kusalakammabhavassa upanissayavaseneva paccay± honti, akusalakammabhavassa asahaj±tassa anantarassa upanissayavasenapi ±rammaºavasenapi Sahaj±tassa k±mup±d±na½ sahaj±ta-aññamañña-nissaya-sampayutta-atthi-avigata-hetu-vasena sattadh±, sesa-up±d±n±ni tattha hetupaccayabh±va½ pah±ya maggapaccaya½ pakkhipitv± sattadh±va paccay± honti. Anantarassa pana anantarasamanantara-anantar³panissayanatthivigat±sevanavasena paccay± honti. Tassidampi sahaj±t±d²ti ±di-saddena saªgahitanti daµµhabba½. Vatthuk±ma½ up±diyati citta½, puggalo v± eten±ti attho. Tanti vatthuk±ma½. K±met²ti k±mo ca so up±diyat²ti up±d±nañc±ti yojan±. Vuttanayen±ti abhidhamme vuttanayena. Sassato att±ti ida½ purimadiµµhi½ up±diyam±na½ uttaradiµµhi½ nidassetu½ vutta½. Yath± es± diµµhi da¼h²karaºavasena purima½ purima½ uttar± uttar± up±diyati, eva½ “natthi dinnan”ti-±dik±p²ti. Attaggahaºa½ pana attav±dup±d±nanti nayida½ diµµhup±d±nadassananti daµµhabba½. Loko c±ti attaggahaºavinimuttagahaºa½ diµµhup±d±nabh³ta½ idha purimadiµµhi-uttaradiµµhivacanehi vuttanti veditabba½. Sabbadiµµhigatassa “diµµhup±d±nan”ti eta½ adhivacana½ “sabb±pi diµµhi diµµhup±d±nan”ti vacanato. S²labbata½ up±diyant²ti s²labbata½ “suddhimaggo”ti up±diyanti. Etena micch±bhinivesena. Saya½ v± ta½ micch±bhinivesasahagata½. S²labbatasahacaraºato s²labbatañca ta½ da¼hagg±habh±vato up±d±nañc±ti s²labbatup±d±na½. Eva½ suddh²ti abhinivesatoti eva½ gos²lagovat±dicaraºena sa½s±rasuddh²ti abhinivesabh±vato. Etena ta½ sahacaraºato abhinivesassa ta½sadd±rahata½ dasseti. Vadant²ti “atthi me att±”ti-±din± voharanti. Etena diµµhigatena. Attav±damattamev±ti att±ti v±c±mattameva. Etena v±c±vatthumattameta½, yadida½ b±hirakaparikappito att±ti dasseti. Taºh± k±mup±d±nass±ti ettha “tattha katama½ k±mup±d±na½? Yo k±mesu k±macchando k±mar±go k±manand² k±mataºh± k±masneho k±mapari¼±ho k±mamucch± k±majjhos±na½. Ida½ vuccati k±mup±d±nan”ti vacanato taºh±da¼hatta½ k±mup±d±na½. Taºh±da¼hattanti ca purimataºh±-upanissayapaccayato da¼habh³t± uttarataºh± eva. Keci pan±hu– “Appattavisayapatthan± taºh± andhak±re corassahatthappas±raºa½ viya, sampattavisayaggahaºa½ up±d±na½ tasseva bhaº¹aggahaºa½ viy±”ti. Appicchasantuµµhipaµipakkh± ete dhamm± pariyesan±rakkhadukkham³l±ni, tasm± vuttalakkhaº± taºh± vuttalakkhaºasseva up±d±nassa an±nantarassa upanissayavasena paccayo, ±rammaº±divasenapi paccayo hotiyeva, anantar±d²na½ pana anantar±divasena paccayo. Sabbassapi hi lobhassa taºh±pariy±yopi k±mup±d±napariy±yopi labbhatev±ti. Avases±nanti diµµhup±d±n±d²na½. Sahaj±t±divasen±ti sahaj±t±na½ sahaj±t±divasena, asahaj±t±na½ anantara-upanissay±divasen±ti sabba½ heµµh± vuttanayeneva veditabba½.
Up±d±nav±ravaººan± niµµhit±.