Paritassitavipphanditav±ravaŗŗan±
105-117. Mariy±davibh±gadassanatthanti diµµhigatik±na½ taŗh±diµµhipar±m±sassa tath±gat±na½ j±nanapassanena, sassat±dimicch±dassanassa ca samm±dassanena saŖkar±bh±va-vibh±gappak±sanattha½. Taŗh±diµµhipar±m±soyeva tesa½, na tu tath±gat±namiva yath±bh³ta½ j±nanapassana½. Taŗh±diµµhivipphandanameveta½ micch±dassanavedayita½, na tu sot±pannassa samm±dassanavedayitamiva niccalanti ca hi im±ya desan±ya mariy±davibh±ga½ dasseti. Tena vakkhati yena diµµhi-ass±dena
pe
ta½ vedayitanti, diµµhisaŖkh±tena ceva
pe
dasset²ti ca. Tadap²ti vuttatt± yena somanassaj±t± pańńapent²ti attho labbhat²ti dassetu½ yen±ti-±di vutta½. S±matthiyato hi avagatatthassevettha ta-saddena par±masana½. Diµµhi-ass±den±ti diµµhiy± paccayabh³tena ass±dena. Diµµhisukhen±ti-±di tasseva vevacana½. Aj±nant±na½ apassant±na½ tesa½ bhavant±na½ samaŗabr±hmaŗ±na½ tadapi vedayita½ taŗh±gat±na½ vedayitanti sambandho. Yath±bh³tadhamm±na½ sabh±vanti ca avisesena vutta½. Na hi saŖkhatadhammasabh±va½ aj±nanamattena micch± abhinivisanti. S±mańńajotan± ca visese avatiµµhati. Tasm±yamettha visesayojan± k±tabb± sassato att± ca loko c±ti ida½ diµµhiµµh±na½ eva½gahita½ eva½par±maµµha½ eva½gatika½ hoti eva½abhisampar±yanti yath±bh³tamaj±nant±na½ apassant±na½ atha v± yasmi½ vedayite av²tataŗhat±ya eva½diµµhigata½ up±d²yati, ta½ vedayita½ samudaya-atthaŖgam±dito yath±bh³tamaj±nant±na½ apassant±nanti. Eva½ visesayojan±ya hi yath± an±varaŗań±ŗasamantacakkh³hi tath±gat±na½ yath±bh³tamettha j±nana½, passanańca hoti, na eva½ diµµhigatik±na½, atha kho tesa½ taŗh±diµµhipar±m±soyev±ti imamattha½ im±ya desan±ya dasset²ti p±kaµa½ hoti. Evampi c±ya½ desan± mariy±davibh±gadassanattha½ j±t±. Vedayitanti sassato att± ca loko c±ti (d². ni. 1.31) diµµhipańń±panavasena pavatta½ diµµhiss±dasukhapariy±yena vutta½, tadapi anubhavana½. Taŗh±gat±nanti taŗh±ya upagat±na½, pavatt±na½ v± tadeva vuttinayena vivarati kevala½
pe
vedayitanti. Tańca kho panetanti ca yath±vutta½ vedayitameva pacc±masati, teneta½ d²peti tadapi vedayita½ taŗh±gat±na½ vedayitamev±ti vacchinditv± tadapi vedayita½ paritassitavipphanditamev±ti puna sambandho k±tabboti. Tadapi t±va na samp±puŗ±t²ti heµµhimaparicchedena mariy±davibh±ga½ dassetu½ na sot±pannassa dassanamiva niccalanti vutta½. Dassananti ca samm±dassanasukha½, maggaphalasukhanti vutta½ hoti. Kuto c±yamattho labbhat²ti eva-saddas±matthiyato. Paritassitavipphanditamev±ti hi vuttena maggaphalasukha½ viya avipphandita½ hutv± ekar³pe avatiµµhati, atha kho ta½ vaµµ±misabh³ta½ diµµhitaŗh±sall±nuviddhat±ya sa-upp²¼att± vipphanditamev±ti attho ±panno hoti, tenev±ha paritassiten±ti-±di. Ayamettha aµµhakath±muttako sasambandhanayo. Eva½ visesak±raŗato dv±saµµhi diµµhigat±ni vibhajitv± id±ni avisesak±raŗato t±ni dassetu½ tatra bhikkhaveti-±dik± desan± ±raddh±. Sabbesańhi diµµhigat±na½ vedan±, avijj±, taŗh± ca avisiµµhak±raŗa½. Tattha tadap²ti sassata½ att±nańca lokańca pańńapent²ti ettha yadeta½ sassato att± ca loko c±ti pańń±panahetubh³ta½ sukh±dibheda½ tividhampi vedayita½, tadapi yath±kkama½ dukkhasall±niccato, avisesena samudayatthaŖgamass±d±d²navanissaraŗato v± yath±bh³tamaj±nant±na½ apassant±na½ hoti, tato eva ca sukh±dipatthan±sambhavato, taŗh±ya ca upagatatt± taŗh±gat±na½ taŗh±paritassitena diµµhivipphanditameva diµµhicalanameva. Asati attani ko vedana½ anubhavat²ti k±yavac²dv±resu diµµhiy± copanappattimattameva, na pana diµµhiy± pańńapetabbo koci dhammo sassato atth²ti adhipp±yoti. Ekaccasassat±d²supi esa nayo.