Tika½
305. “Atthi kho, ±vuso, tena bhagavat± j±nat± passat± arahat± samm±sambuddhena tayo dhamm± sammadakkh±t±. Tattha sabbeheva saªg±yitabba½…pe… atth±ya hit±ya sukh±ya devamanuss±na½. Katame tayo? “T²ºi akusalam³l±ni– lobho akusalam³la½, doso akusalam³la½, moho akusalam³la½. “T²ºi kusalam³l±ni– alobho kusalam³la½, adoso kusalam³la½, amoho kusalam³la½. “T²ºi duccarit±ni– k±yaduccarita½, vac²duccarita½, manoduccarita½. “T²ºi sucarit±ni– k±yasucarita½, vac²sucarita½ manosucarita½. “Tayo akusalavitakk±– k±mavitakko, by±p±davitakko, vihi½s±vitakko. “Tayo kusalavitakk±– nekkhammavitakko, aby±p±davitakko, avihi½s±vitakko. “Tayo akusalasaªkapp±– k±masaªkappo, by±p±dasaªkappo, vihi½s±saªkappo. “Tayo kusalasaªkapp±– nekkhammasaªkappo, aby±p±dasaªkappo, avihi½s±saªkappo. “Tisso akusalasaññ±– k±masaññ±, by±p±dasaññ±, vihi½s±saññ±. “Tisso kusalasaññ±– nekkhammasaññ±, aby±p±dasaññ±, avihi½s±saññ±. “Tisso akusaladh±tuyo– k±madh±tu, by±p±dadh±tu, vihi½s±dh±tu. “Tisso kusaladh±tuyo– nekkhammadh±tu, aby±p±dadh±tu, avihi½s±dh±tu. “Apar±pi tisso dh±tuyo– k±madh±tu, r³padh±tu, ar³padh±tu. “Apar±pi tisso dh±tuyo– r³padh±tu, ar³padh±tu, nirodhadh±tu. “Apar±pi tisso dh±tuyo– h²nadh±tu, majjhimadh±tu, paº²tadh±tu. “Tisso taºh±– k±mataºh±, bhavataºh±, vibhavataºh±. “Apar±pi tisso taºh±– k±mataºh±, r³pataºh±, ar³pataºh±. “Apar±pi tisso taºh±– r³pataºh±, ar³pataºh±, nirodhataºh±. “T²ºi sa½yojan±ni– sakk±yadiµµhi, vicikicch±, s²labbatapar±m±so. “Tayo ±sav±– k±m±savo, bhav±savo, avijj±savo. “Tayo bhav±– k±mabhavo, r³pabhavo, ar³pabhavo. “Tisso esan±– k±mesan±, bhavesan±, brahmacariyesan±. “Tisso vidh±– seyyohamasm²ti vidh±, sadisohamasm²ti vidh±, h²nohamasm²ti vidh±. “Tayo addh±– at²to addh±, an±gato addh±, paccuppanno addh±. “Tayo ant±– sakk±yo anto, sakk±yasamudayo anto, sakk±yanirodho anto. “Tisso vedan±– sukh± vedan±, dukkh± vedan±, adukkhamasukh± vedan±. “Tisso dukkhat±– dukkhadukkhat±, saªkh±radukkhat±, vipariº±madukkhat±. “Tayo r±s² micchattaniyato r±si, sammattaniyato r±si, aniyato r±si. “Tayo tam± [tisso kaªkh± (bah³su) aµµhakath± oloketabb±]– at²ta½ v± addh±na½ ±rabbha kaªkhati vicikicchati n±dhimuccati na sampas²dati, an±gata½ v± addh±na½ ±rabbha kaªkhati vicikicchati n±dhimuccati na sampas²dati, etarahi v± paccuppanna½ addh±na½ ±rabbha kaªkhati vicikicchati n±dhimuccati na sampas²dati. “T²ºi tath±gatassa arakkheyy±ni– parisuddhak±yasam±c±ro ±vuso tath±gato, natthi tath±gatassa k±yaduccarita½, ya½ tath±gato rakkheyya– ‘m± me ida½ paro aññ±s²’ti. Parisuddhavac²sam±c±ro ±vuso, tath±gato, natthi tath±gatassa vac²duccarita½, ya½ tath±gato rakkheyya– ‘m± me ida½ paro aññ±s²’ti. Parisuddhamanosam±c±ro, ±vuso, tath±gato, natthi tath±gatassa manoduccarita½ ya½ tath±gato rakkheyya– ‘m± me ida½ paro aññ±s²’ti. “Tayo kiñcan±– r±go kiñcana½, doso kiñcana½, moho kiñcana½. “Tayo agg²– r±gaggi, dosaggi, mohaggi. “Aparepi tayo agg²– ±huneyyaggi, gahapataggi, dakkhiºeyyaggi. “Tividhena r³pasaªgaho– sanidassanasappaµigha½ r³pa½ [sanidassanasappaµighar³pa½ (sy±. ka½.) evamitaradvayepi], anidassanasappaµigha½ r³pa½, anidassana-appaµigha½ r³pa½. “Tayo saªkh±r±– puññ±bhisaªkh±ro, apuññ±bhisaªkh±ro ±neñj±bhisaªkh±ro. “Tayo puggal±– sekkho puggalo, asekkho puggalo, nevasekkhon±sekkho puggalo. “Tayo ther±– j±tithero, dhammathero, sammutithero [sammatithero (sy±. ka½.)]. “T²ºi puññakiriyavatth³ni– d±namaya½ puññakiriyavatthu, s²lamaya½ puññakiriyavatthu, bh±van±maya½ puññakiriyavatthu. “T²ºi codan±vatth³ni– diµµhena, sutena, parisaªk±ya. “Tisso k±m³papattiyo [k±muppattiyo (s².), k±mupapattiyo (sy±. p². ka.)]– sant±vuso satt± paccupaµµhitak±m±, te paccupaµµhitesu k±mesu vasa½ vattenti, seyyath±pi manuss± ekacce ca dev± ekacce ca vinip±tik±. Aya½ paµham± k±m³papatti. Sant±vuso, satt± nimmitak±m±, te nimminitv± nimminitv± k±mesu vasa½ vattenti, seyyath±pi dev± nimm±narat². Aya½ dutiy± k±m³papatti. Sant±vuso satt± paranimmitak±m±, te paranimmitesu k±mesu vasa½ vattenti, seyyath±pi dev± paranimmitavasavatt². Aya½ tatiy± k±m³papatti. “Tisso sukh³papattiyo [sukhupapattiyo (sy±. p². ka.)]– sant±vuso satt± [satt± sukha½ (sy±. ka½.)] upp±detv± upp±detv± sukha½ viharanti, seyyath±pi dev± brahmak±yik±. Aya½ paµham± sukh³papatti. Sant±vuso, satt± sukhena abhisann± parisann± parip³r± paripphuµ±. Te kad±ci karahaci ud±na½ ud±nenti– ‘aho sukha½, aho sukhan’ti seyyath±pi dev± ±bhassar±. Aya½ dutiy± sukh³papatti. Sant±vuso, satt± sukhena abhisann± parisann± parip³r± paripphuµ±. Te santa½yeva tusit± [santusit± (sy±. ka½.)] sukha½ [cittasukha½ (sy±. ka.)] paµisa½vedenti, seyyath±pi dev± subhakiºh±. Aya½ tatiy± sukh³papatti “Tisso paññ±– sekkh± paññ±, asekkh± paññ±, nevasekkh±n±sekkh± paññ±. “Apar±pi tisso paññ±– cint±may± paññ±, sutamay± paññ±, bh±van±may± paññ±. “T²º±vudh±ni– sut±vudha½, pavivek±vudha½, paññ±vudha½. “T²ºindriy±ni– anaññ±taññass±m²tindriya½, aññindriya½, aññ±t±vindriya½. “T²ºi cakkh³ni– ma½sacakkhu, dibbacakkhu, paññ±cakkhu. “Tisso sikkh±– adhis²lasikkh±, adhicittasikkh±, adhipaññ±sikkh±. “Tisso bh±van±– k±yabh±van±, cittabh±van±, paññ±bh±van±. “T²ºi anuttariy±ni– dassan±nuttariya½, paµipad±nuttariya½, vimutt±nuttariya½. “Tayo sam±dh²– savitakkasavic±ro sam±dhi, avitakkavic±ramatto sam±dhi, avitakka-avic±ro sam±dhi. “Aparepi tayo sam±dh²– suññato sam±dhi, animitto sam±dhi, appaºihito sam±dhi. “T²ºi soceyy±ni– k±yasoceyya½, vac²soceyya½, manosoceyya½. “T²ºi moneyy±ni– k±yamoneyya½, vac²moneyya½, manomoneyya½. “T²ºi kosall±ni– ±yakosalla½, ap±yakosalla½, up±yakosalla½. “Tayo mad±– ±rogyamado, yobbanamado, j²vitamado. “T²ºi ±dhipateyy±ni– att±dhipateyya½, lok±dhipateyya½, dhamm±dhipateyya½. “T²ºi kath±vatth³ni– at²ta½ v± addh±na½ ±rabbha katha½ katheyya– ‘eva½ ahosi at²tamaddh±nan’ti; an±gata½ v± addh±na½ ±rabbha katha½ katheyya– ‘eva½ bhavissati an±gatamaddh±nan’ti; etarahi v± paccuppanna½ addh±na½ ±rabbha katha½ katheyya– ‘eva½ hoti etarahi paccuppanna½ addh±nan’ti. “Tisso vijj± pubbeniv±s±nussatiñ±ºa½ vijj±, satt±na½ cut³pap±teñ±ºa½ vijj±, ±sav±na½ khayeñ±ºa½ vijj±. “Tayo vih±r±– dibbo vih±ro, brahm± vih±ro, ariyo vih±ro. “T²ºi p±µih±riy±ni– iddhip±µih±riya½, ±desan±p±µih±riya½, anus±san²p±µih±riya½. “Ime kho, ±vuso, tena bhagavat± j±nat± passat± arahat± samm±sambuddhena tayo dhamm± sammadakkh±t±. Tattha sabbeheva saªg±yitabba½…pe… atth±ya hit±ya sukh±ya devamanuss±na½.