Pañhaby±karaº±dicatukkavaººan±
312. Pañhaby±karaº±ni mah±padesakath±ya vitth±rit±neva. Kaºhanti k±¼aka½ dasa-akusalakammapathakamma½. Kaºhavip±kanti ap±ye nibbattanato k±¼akavip±ka½. Sukkanti paº¹ara½ kusalakammapathakamma½. Sukkavip±kanti sagge nibbattanato paº¹aravip±ka½. Kaºhasukkanti missakakamma½. Kaºhasukkavip±kanti sukhadukkhavip±ka½. Missakakammañhi katv± akusalena tiracch±nayoniya½ maªgalahatthiµµh±n±d²su uppanno kusalena pavatte sukha½ vedayati. Kusalena r±jakulepi nibbatto akusalena pavatte dukkha½ vedayati. Akaºha-asukkanti kammakkhayakara½ catumaggañ±ºa½ adhippeta½. Tañhi yadi kaºha½ bhaveyya, kaºhavip±ka½ dadeyya. Yadi sukka½ bhaveyya, sukkavip±ka½ dadeyya. Ubhayavip±kassa pana ad±nato akaºh±sukkavip±katt± akaºha½ asukkanti ayamettha attho. Sacchikaraº²y±ti paccakkhakaraºena ceva paµil±bhena ca sacchik±tabb±. Cakkhun±ti dibbacakkhun±. K±yen±ti sahaj±tan±mak±yena. Paññ±y±ti arahattaphalañ±ºena. Ogh±ti vaµµasmi½ satte ohananti os²d±pent²ti ogh±. Tattha pañcak±maguºiko r±go k±mogho. R³p±r³pabhavesu chandar±go bhavogho. Tath± jh±nanikanti sassatadiµµhisahagato ca r±go. Dv±saµµhi diµµhiyo diµµhogho. Vaµµasmi½ yojent²ti yog±. Te ogh± viya veditabb±. Visa½yojent²ti visaññog±. Tattha asubhajjh±na½ k±mayogavisa½yogo. Ta½ p±daka½ katv± adhigato an±g±mimaggo ekanteneva k±mayogavisaññogo n±ma. Arahattamaggo bhavayogavisaññogo n±ma. Sot±pattimaggo diµµhiyogavisaññogo n±ma. Arahattamaggo avijj±yogavisaññogo n±ma. Ganthanavasena ganth±. Vaµµasmi½ n±mak±yañceva r³pak±yañca ganthati bandhati palibundhat²ti k±yagantho. Ida½sacc±bhinivesoti idameva sacca½, moghamaññanti eva½ pavatto diµµh±bhiniveso. Up±d±n±n²ti ±d±naggahaº±ni. K±moti r±go, soyeva gahaºaµµhena up±d±nanti k±mup±d±na½. Diµµh²ti micch±diµµhi, s±pi gahaºaµµhena up±d±nanti diµµhup±d±na½. Imin± suddh²ti eva½ s²lavat±na½ gahaºa½ s²labbatup±d±na½. Att±ti etena vadati ceva up±diyati c±ti attav±dup±d±na½. Yoniyoti koµµh±s±. Aº¹e j±t±ti aº¹aj±. Jal±bumhi j±t±ti jal±buj±. Sa½sede j±t±ti sa½sedaj±. Sayanasmi½ p³timacch±d²su ca nibbatt±nameta½ adhivacana½. Vegena ±gantv± upapatit± viy±ti opap±tik±. Tattha devamanussesu sa½sedaja-opap±tik±na½ aya½ viseso. Sa½sedaj± mand± dahar± hutv± nibbattanti. Opap±tik± so¼asavassuddesik± hutv±. Manussesu hi bhummadevesu ca im± catassopi yoniyo labbhanti. Tath± tiracch±nesu supaººan±g±d²su. Vuttañheta½– “tattha, bhikkhave, aº¹aj± supaºº± aº¹ajeva n±ge haranti, na jal±buje na sa½sedaje na opap±tike”ti (sa½. ni. 3.393). C±tumah±r±jikato paµµh±ya uparidev± opap±tik±yeva Tath± nerayik±. Petesu catassopi labbhanti. Gabbh±vakkantiyo sampas±dan²ye kathit± eva. Attabh±vapaµil±bhesu paµhamo khi¹¹±padosikavasena veditabbo. Dutiyo orabbhik±d²hi gh±tiyam±na-urabbh±divasena. Tatiyo manopadosik±vasena. Catuttho c±tumah±r±jike up±d±ya uparisesadevat±vasena. Te hi dev± neva attasañcetan±ya maranti, na parasañcetan±ya.