D²ghanik±yaµµhakath±ya½ pana sa½yuttanik±yaµµhakath±yañca paµisambhid±pattehi vassasahassa½ cha¼±bhiññehi vassasahassa½ tevijjehi vassasahassa½ sukkhavipassakehi vassasahassa½ p±timokkhena vassasahassanti vutta½. Aªguttaranik±yaµµhakath±ya½ pana vibhaªgakath±yañca buddh±na½ parinibb±nato vassasahassameva paµisambhid± nibbattetu½ sakkonti, tato para½ cha abhiññ±, tatopi asakkont± tisso vijj± nibbatti½su. Gacchante k±le t±pi nibbattetu½ asakkont± sukkhavipassak± honti. Eteneva nayena an±g±mino sakad±g±mino sot±pann±ti vutta½. Eva½ n±n±nayehi aµµhakath±yapi ±gatatt± adhun± loke ariyapuggal± bhavitu½ na sakk±ti na vattabba½. Ariy±nameva khettassa adhun±pi sambhavato, sace ±raddhavipassako bhaveyya so arah± bhavitu½ sakk±yev±ti niµµhametth±vagantabba½. Aµµhakath±su pana n±n±bh±ºakatther±na½ n±n±v±davasena vuttanti daµµhabba½. Ettakeneva pana n±n±k±rena v±do bhinnopi s±sana½ bhijjatiyeva. S±sanassa abhinna½yeva hi ettha pam±ºanti. Eva½ marammamaº¹ale arimaddananagare anekehi arahantasatehi s±sana½ vijjotati. Bhagavato pana parinibb±nato ti½s±dhik±na½ navavassasat±na½ upari parammaraµµhe señilaññikrodhin±mena raññ± samak±lavasena s²ha¼ad²pe rajja½ pattassa mah±n±marañño k±le buddhaghosabuddhadattattherehi pabhuti tetemah±ther± teteganthe aka½su. Tato pacch± satisam±dhipaññ±mandavasena sukh±vabodhanattha½ µ²k±yo aka½su. Arimaddananagare jinacakkesattanavut±dhike chasate sahasse ca sampatte tiººa½ piµak±na½ m³labh³tesu saddanayesu sot±r±na½ chekatth±ya mah±samuddeviya ±nando n±ma mah±maccho t²su piµakesu s±µµhakathesu viloletv± aggava½so n±ma thero saddan²tippakaraºa½ ak±si. Arimaddananagare hi uttar±j²vatther±d²na½ s²ha¼ad²pa½ gamanato pubbeyeva tayo mah±ther± pariyattivis±rad±, mah±-aggapaº¹ito, tassa saddhivih±riko dutiya-aggapaº¹ito, tassa bh±gineyyo tatiya-aggapaº¹itoti. Tatiya-aggapaº¹ito pana aggava½sotipi voh±riyati. Tasmiñca k±le arimaddananagarav±sino saddakovid± bahavo sant²ti y±va laªk±d²p± kittighoso patthari. Tasm± s²ha¼ad²pik± saddakovid± v²ma½setuk±m± hutv± arimaddananagara½ ±gama½su. Tad± arimaddananagarav±sino bhikkh³ saddan²tippakaraºa½ dassesu. S²ha¼ad²pik± ca ta½ disv± upadh±rent± saddavisaye aya½ ganthoviya s²ha¼ad²pe gantho itthi, imasmi½ pakaraºe ±gatavinicchayampi sakala½ na j±nimh±ti n±n±ppak±rehi thomesunti y±vajjabhan± kath±maggo na upacchinnoti. Arimaddananagare s²ha¼ad²pa½ gantv± pacc±gato chappado n±ma saddhammajotip±latthero saddanaye chekat±ya suttaniddesa½ ak±si. Paramatthadhamme ca chekat±ya saªkhepavaººana½ n±mac±rad²pakañca. Vinaye chekat±ya vinayag³¼atthad²pani½ s²m±laªk±rañca ak±si. Attan± kath±na½ ganth±na½ nigame saddhamma jotip±loti m³lan±mena vutta½. Kusimanagare pana chappada g±me j±tatt± µh±nassa n±mena chappadoti p±kaµo. Kukhananagare pana chappadoti voh±ritopi eko thero atthi. So alajj² duss²lo. Ekacce pana n±mas±maññalesamattena pattalaªka½ s²lavanta½ pesala½ sikkh±k±ma½ chappadatthera½ alajjiduss²labh±vena upavadanti, yath± n±ma s±maññalesamattena mallaputta½ ±yasmanta½ dabba½ asam±c±ren±ti. Arimaddananagarayeva aloªgacaññis³n±makassa rañño k±le mah±vimalabuddhitthero c³¼avimalabuddhittheroti dve ther± pariyattivis±rad± ahesu½. Tesu mah±vimalabuddhitthero kacc±yanassa sa½vaººana½ ny±saganthamak±si. Keci pana s²ha¼ad²pav±s² vimalabuddhitthero tamak±s²ti vadanti. C³¼avimalabuddhitthero pana vuttodayassa por±ºaµ²kamak±si. Chandos±ratthavik±sini½ saddhammañ±ºatthero ak±si. Vacanatthajoti½ pana vepullatthero ak±si. Ny±saganthassapor±ºaµ²ka½ narapatirañño k±le eko amacco ak±si. So hi rañño eka½ orodha½ paµicca j±ta½ eka½ dh²tara½ disv± v±naroviya lepe laggito tissa½ paµibandhacitto hutv± laggi. Tamattha½ j±nitv± r±j± evam±ha,– sace eta½ iccheyy±si, eka½ gantha½ paripuººavinicchaya½ g³¼attha½ karohi, sace tva½ t±disa½ gantha½ k±tu½ sakkuºeyy±si, eta½ labhissas²ti. Atha so ny±sassa sa½vaººana½ por±ºaµ²ka½ ak±si. Tato pacch± h²n±y±vattitv± dh²tara½ datv± rajjugg±h±maccaµµh±ne µhapesi, ya½ marammavoh±rena sa½pyaªga-iti vuccati. Tena pana katatt± sopi gantho ta½ n±mena vuccati. K±rika½ tass± ca sa½vaººana½ chattaguhindassa n±ma rañño k±ledhammasen±patitthero ak±si. Tena kira k±rapite nandaguh±ya sam²pe nandavih±re nis²ditv± ak±si. Tasmiñcak±le gantham±danapabbate nandam³laguhato arahant± ±gantv± tasmi½ vih±re vassa½ upagacchi½su. Tesa½ sammukhe katatt± te ca ganth± paº¹itehi s±rato paccetabb±ti ±cariy± vadanti. V±ccav±caka½ pana dhammadass² n±ma s±maºero ak±si. Saddatthabhedacinta½ pana arimaddananagarasam²pe µhitassa khaºittip±dapabbatassa sam²pe ekasmi½ g±me vasanto saddhammasiri n±ma thero ak±si. Soyeva thero brahaja½ n±ma vedasatthampi marammabh±s±ya parivattesi. Ekakkharakosa½ pana saddhammakittitthero ak±si. So hi kaliyuge satt±s²t±dhike aµµhasate sampatte micch± diµµhik±na½ jalumasaññit±na½ kul±na½ bhayena sakalepi tambad²paraµµhe s±sanobh±so mil±yati. Bah³nipi potthak±ni aggibhayena nassesu½. Tad± ta½ pavatti½ passitv± sace pariyattidhammovinasseyya, paµipattidhammopi nassissati, paµipattidhamme nassante kuto paµivedhadhammo bhavissat²ti sa½vega½ apajjitv± ima½ gantha½ ak±s²ti taµµik±ya½ vutta½. Mukhamattas±ra½ s±garatthero ak±si. Kaliyuge ek±s²t±dhike pañcasate sampatte eka½ daharaputta½ k±laªkata½ paµicca sa½vega½ ±pajjitv± paccekabuddhatta½ patthayantassa jeyyasiªkhan±makassa rañño putto kyacv±n±mako r±j± rajja½ k±resi. Dhammar±j±tipi n±malañcha½ paµiggaºhi. T²su pana piµakesu yath±bh³ta½ vij±nakat±ya marammavoh±rena kyacv±ti voh±riyati. So ca kira r±j± p±¼i-aµµhakath±µ²k±ganthantaresu atichekat±ya piµakattaye s±kacchamattampi k±tu½ samattho n±ma natth²ti uggahitatipiµako hutv± bhikkhusaªghampi divase sattahi v±rehi gantha½ v±ceti. Khaºittip±dapabbatassa sam²pepi eka½ ta¼±ka½ k±r±petv± tattha r±j±g±ra½ k±r±petv± tattha nis²ditv± gantha½ v±ceti. Sabb±ni pana r±j³na½ kicc±ni puttasseva upar±jassa niyy±desi. Gantha½ uggaºhant±na½ orodh±namatth±ya saªkhepato saddabindu½ n±ma pakaraºa½ paramatthabinduñca n±ma pakaraºa½ ak±si. Tassa hi citta½ pariyattiya½yeva ramati. Añña½ pana r±jakicca½ suºitumpi na icchi. Anuruddhar±j± an±gate aha½ r±j± bhaveyy±mi, tad±yeva im±ni t±¼ib²j±ni uµµhahant³ti adhiµµhahitv± ropesi. T±ni tassa rañño k±le uµµhahi½su. Teneva anuruddhar±j±yev±yanti raµµhav±sino sañj±ni½su. Sammutir±j± hi anuruddhar±j± kyacv±r±j±ti ime tayo ekasant±n±ti vadanti. So r±j± ekampi cetiya½ ak±si, na ta½ niµµha½ agam±si, pariyattiya½yeva paric±rakatt±ti r±java½se ±gata½. Lokasammutivasena kakkha¼adine iµµhak±ni k±r±petv± tasmi½yeva dine bh³misama½ katv± tasmi½yeva dine aññampi sabba½ k±r±pesi. Tena marammavoh±rena prassad± cetiyanti y±vajjabhan± p±kaµa½. Tassa rañño ek± dhibh± vibhatyattha½ n±ma gantha½ ak±s²ti. Pubbe kira arimaddananagare uggahadh±raº±divasena s±sana½ ativiya vir³¼am±pajji. Arimaddananagareyeva hi eko vu¹¹hapabbajito bhikkhu gantha½ likhitu½ sil±lekhanadaº¹ena icchanto r±jageha½ p±visi. R±j± kena ±gatos²ti pucchi. Gantha½ likhitu½ sil±lekhanadaº¹ena icchanto ±gato mh²ti. Eva½ mahallako tva½ gantha½ mahuss±hena pariy±puºantopi ganthesu chekassa ok±sa½ na pass±mi, sace himusalo aªkura½ uµµh±petv± r³heyya, eva½ sati tva½ ganthesu chekata½ ±pajjeyy±s²ti ±ha. Tato pacch± vih±ra½ gantv± devasika½ devasika½ ekadantakaµµhappam±ºatta½ lekhana½ uggahetv± kacc±yana-abhidhammetthasaªgahappakaraºa½ ±di½ katv± ±cariyassa santike uggaºhi. So acireneva ganthesu chekata½ patv± musale jamburukkhaªkura½ bandhitv± uss±petv± r±jageha½ p±visi. Atha ta½ r±j± pucchi,-kena-±gatos²ti. Aya½ mah±raja musalo aªkura½ uµµh±petv± r³hat²ti ±cikkhitu½ ±gatomh²ti vutte r±j± etassa ganthesu chekata½ pattomh²ti vutta½ hot²ti j±n±si. Ta½ sacca½ v± alika½ v±ti v²ma½sanatth±ya mah±ther±na½ santika½ pahiºi. Mah±ther±pi g³¼aµµh±na½ pucchi½su. Sopi pucchita½ pucchita½ by±k±si. A-atha so bhikkhu mah±there evam±ha,-tumhe bhante ma½ bah³ pucchatha, ahampi tumhe pucchitu½ icch±mi, ok±sa½ deth±ti y±citv± aññasam±nacetasikanti ettha aññasaddassa avadhy±pekkhatt± avadhipada½ uddharitv± dasseth±ti pucchi. Mah±ther±pi pubbe amanasikatatt± s²gha½ vissajjitu½ na sakkhi½su. R±j± tamattha½ sutv± tuµµhacitto hutv± dis± p±mokkhanamena ±cariyaµµh±ne µhapesi. So pana bhikkhu aganthak±rakopi ganthak±rakoviya pacchim±na½ janat±na½ dinnopadesavasena upak±ra½ katv± s±sane uppajj²ti. Honti cettha,–
Aha½ mahallako homi, duppañño pariyattika½;
uggaha½ mahuss±hena, na sakkhiss±mi j±nitu½.
Evañca n±timaññeyya,
n±ppossukkatam±pajje;
saddhamme chekak±mova,
uss±ha½va kare poso.
Vu¹¹hapabbajito bhikkhu,
mahallakopi duppañño;
±pajji chekata½ dhamme,
tamapekkhantu sot±roti.
Pubbe kira arimaddananagare m±tug±m±pi gantha½ uggaºhi½su. Yebhuyyena uggahadh±raº±divasena pariyattis±sana½ paggahesu½. M±tug±m± hi aññamañña½ passant± tumhe kittaka½ gantha½ uggaºhatha, kittaka½ gantha½ v±cuggata½ karoth±ti pucchi sunti. Eko kira m±tug±mo eka½ m±tug±,ma½ pucchi,-tva½ id±ni kittaka½ gantha½ v±cuggata½ karos²ti. Aha½ pana id±ni daharaputtehi balibodhatt± by±kula½ patv± bahu½ gantha½ v±cuggata½ k±tu½ nasakk±,samantamah±paµµh±ne pana kusalattikamatta½va v±cuggata½ karom²ti ±h±ti. Idampi arimaddananagarav±s²na½ m±tug±m±nampi pariyattuggahaºe eka½ vatthu,– Eka½ kira bhikkhu½ piº¹±ya caranta½ ek± dv±dasavassik± daharitth² pucchi,-kinn±mosi tva½ bhanteti. Khem±n±m±hanti. Kathañhi bhante pum±va sam±no itthiliªgena n±ma½ ak±s²ti ±ha. Atha antogehe nisinn± m±t± sutv± dh²tara½ ±ha,-tva½ r±j±digaºassa lakkhaºa½ na j±n±s²ti. ¾ma j±n±mi, aya½ pana khemasaddo na r±j±digaºapakkha½ bhajat²ti. Atha m±t± evam±ha,-aya½ pana khemasaddo ekadeseneva r±j±digaºapakkha½ bhajat²ti. Aya½ panettha dh²tu adhipp±yo,-na r±j±disaddo kad±ci r±joti paccattavacanavasena ok±ranto dissati vin± devar±joti-±disam±savisaya½, khemasaddo pana katthaci khemoti ca khemanti ca liªgantaravasena r³pantara½ dissati, teneva khemasaddo na r±j±digaºoti veditabboti.