Na atidubbala½ti n±tidubbala½. Ta½ti ta½ avitakka avic±ramattajh±na½. Bh³mantareti pathamajjh±nabh³mito ańńissa½ dut²yajjh±nabh³miya½. Kappavacane. Kapp²yati vassa, utu, m±sa, pakkha, ratti, div±, divasena paricchijj²yat²ti kappo. Kapp²yanti v± n±n±dhammappavattiyo at²t± divasena paricchijj²yanti eten±ti kappo. K±lo. Mahanto kappoti mah±kappo. Vass±na½ satabh±gehipi sahassabh±gehipi satasahassabh±gehipi saŖkh±tu½ asakkuŗeyyoti asaŖkhyeyyo. Ekassa asaŖkhyeyyassa antare dissam±no kappo antarakappo. Satt±na½ n±n±-±yuparicchedo ±yukappo. So pana manuss±na½ dasavass±yukak±le dasavassena paricchinno. Nevasańń± dev±na½ niccak±la½ catur±s²ti kappasahassehi paricchinno. Antarakappo n±ma c³¼akapp± vuccant²ti sambandho. V²satippabhed± c³¼akapp± vuccant²ti keci vadant²ti-±din± yojan±. Yeti ye catusaµµhiy±dibhed± antarakapp±. Yath±vinaµµha½ti vinaµµhappak±rena vinaµµhappakatiy±. Va¹¹ham±no kappo vivaµµo. Yath±vivaµµa½ti vivaµµappak±rena vivaµµappakatiy±. Accayena atikkamanena. Haraŗena apanayanena. Tatth±ti tasmi½ kappavacane. Aµµhakath±ya½ vuttatt±ti sambandho. Tejen±ti aggin±. Sa½vaµµat²ti vinassati tad±. Heµµh±ti heµµh±loko. Catusaµµhiv±res³ti niddh±raŗe bhummavacana½. G±th±su. Sattasattaggin±v±r±ti sattasattav±r± aggin± vinassanti. Athav±, bhummatthe paccattavacana½. Sattasusattasuv±resu loko aggin± vinassat²ti yojan±. Ten±ha aµµhame aµµhameti. Dak±ti udakena. Aµµhame aµµhamev±re loko dakena vinassat²ti yojan±. Yad± catusaµµhiv±r± puŗŗ±, tad± eko v±yuv±ro siy±. Tattha tad±ti tasmi½ catusaµµhiv±re. Vivaµµam±na½ti saŗµhaham±na½. Vivaµµat²ti saŗµhahati. Sa½vaµµam±na½ti vinassam±na½. Sa½vaµµat²ti vinassati. Dve asaŖkhyeyy±n²ti a¹¹hadvaya½ eka½ asaŖkhyeyyanti katv± upac±rena vutta½. Yath±ta½-±bhassar±na½ aµµhakapp±n²ti. Upa¹¹hen±ti udakav±re heµµhimabh³m²su udakena vinassam±n±su dut²yajjh±nabh³mi na t±va vinassati. Sa½vaµµakappepi cirak±la½ tiµµhateyeva. Ida½ sandh±ya vutta½. Sabbańceta½ labbham±natt± vutta½. AsaŖkhyeyyakappa½ sandh±ya vuttanti. Idameva pam±ŗanti.
Paµisandhicatukka½ niµµhita½.
145. Kammacatukke. Janet²ti ajanita½ janeti. P±tubh±veti. Upatthambhat²ti janita½ upatthambhati. Ciraµµhitika½ karoti. Upap²¼et²ti janita½ upap²¼eti, parih±peti. Upagh±tet²ti upacchindati. Kaµatt± r³p±na½ti kaµatt±n±mak±na½ kammajar³p±na½. Kammapathapatt±v±ti ettha paµisandhijanena sati, sabbampi kamma½ kammapathapatta½ n±ma hot²ti daµµhabba½. Vipaccitth±ti vipakka½. Vipakka½ vip±ka½ yesanti vipakka vip±k±. Upatthambham±n± pavattati. Saya½pi paccayal±bhe sat²ti adhipp±yo. Aladdhok±sass±ti ida½ nidassana matta½. Laddhok±sassapi upatthambhana½ n±ma icchitabbameva. Ańńa½ akusalakamma½ ok±sa½ labhat²ti yojan±. C±ya½ti ce aya½. K±laŖkariy±ti k±la½kareyya. Ass±ti imassa puggalassa. Pas±dita½ti pasanna½. Pad³sita½ti paduµµha½. Pubbe maraŗ±sanna k±leti vuttatt± idha pavattik±lep²ti vutta½. Eta½ti kammantarassa upatthambhana½. J²vitaparikkh±reti j²vitapariv±re paccaye. Samud±netv±ti sam±ha ritv± Etth±ti upatthambhaka kammaµµh±ne. Khandhasant±nassa upabr³hananti sambandho. Vuttanayen±ti j²vitantar±ye apanetv±ti-±din± vuttanayena. Khandhasant±nassa ciratarappavattinti sambandho. Vuttappak±r±ti vipaccitu½ aladdhok±s±v± vipakka vip±k± v± sabb±pi kusal± kusala cetan±ti eva½ vuttappak±r±. Dubbalatara½ katv± v± vib±dham±n±ti upap²¼aka kammakicca½ vutta½. Janaka kammassa dubbala ±y³hanak±leti samuccayanak±le. Vihata s±matthiya½ti vin±sitasattika½. Mahesakkhes³ti mah±nubh±vesu. Upatthambhakampi tabbipariy±yena veditabba½ti upap²¼aka kammato vipariy±yena veditabba½. Uparibh³mi nibbattakampi sam±na½ heµµh±bh³miya½ nibbattet²ti-±d²su heµµh±bh³mi nibbattakampi sam±na½ uparibh³miya½ nibbattet²ti-±din± vattabbanti adhipp±yo. Aj±tasattur±javatthumhi tassa rańńo pitugh±takamma½ mah±-av²ciniraye nibbattanakampi sam±na½ pacch± buddhu paµµh±na kammena b±dh²yam±na½ vihatas±matthiya½ hutv± ta½ ussadaniraye nibbatteti. Khandhasant±nassa vib±dhana½ n±ma sattassa dukkhuppatti karaŗanti sambandho. Katha½ gomahi½s±d²na½ puttad±rań±timitt±nańca vipattikaraŗa½ tassa sattassa upap²¼aka kammakicca½ bhaveyya. Ańńohi so puggalo, ańńe gomahi½s±dayo. Na ca ańńena kata½ kamma½ ańńesa½ satt±na½ dukkhuppatti½ v± sukhuppatti½ v± kareyy±ti codan±. Duvidhanti-±din± ta½ vissajjeti. ¾nanda seµµhivatthumhi. Soseµµhi mah±macchariyo ahosi. Ańńepi d±na½ dente n²v±resi. So tato cavitv± ekasmi½ g±make ekiss± itthiy±kucchimhi j±to. Tassa j±tak±lato paµµh±ya tassa p±pakammena m±tara½ ±di½ katv± sakalag±mik±na½ jan±na½ dukkhuppatti hot²ti dhammapada aµµhakath±ya½ vutta½. Tasm± nissandaphalavasena ańńena kata½ kamma½ ańńesa½ satt±na½ dukkhuppatti½ v± sukhuppatti½ v± karoti yev±ti daµµhabba½. [Kammajasantati s²ses³ti paµisandhik±lato paµµh±ya uppann± ekek± kammajar³pasantati n±ma atthi. S± pacch± apar±para½ t±dis±ya kammajar³pasantatiy± pavattatth±ya s²sabh³tatt± santati s²santi vuccati. Ya½ kińci eka½ v±kammajasantati s²sa½. Dve v±kammajasantati s²s±ni ]. Visuddhimaggap±µhe. Tadev±ti ta½ upagh±taka kammameva. Idha c±ti imasmi½ abhidhammatthasaŖgahe. Imassa p²ti imassa upagh±taka kammassapi. Duµµhag±maŗi rańńo vatthumhi ca soŗatthera pituno vatthumhi ca tesa½ maraŗ±sannak±le pathama½ duggati nimitt±ni upaµµhahanti. Pacch± rańńo eka½ pubbakata½ kaly±ŗa kamma½ anussarantassa therapitu ca taŖkhaŗe eva eka½ kaly±ŗa kamma½ karontassa t±ni duggati nimitt±ni antaradh±yanti. Sagganimitt±ni p±tubbhavanti. Ubhopi cavitv± sagge nibbattant²ti. Kusal± kusala kamm±na½ khaya½ karot²ti kusal± kusala kammakkhayakaro. ¾yu kammesu vijjam±nes³ti tassa sattassa ±yu paricchedo ca pariyanta gato na hoti, kamm±nubh±vo ca parikkh²ŗo na hoti. Eva½ ±yu kammesu vijjam±nesu. Apar±dha kammass±ti m±t±pit³suv± dhammikasamaŗa br±hmaŗesu v± aparajjhanavasena katassa apar±dhakammassa. So pan±ti majjhimaµµhakath±v±do pana. Aruccam±no viy±ti anicchiyam±noviya. Soti majjhimaµµhakath± v±do. Tattha pan±ti majjhimaµµhakath±ya½ pana. Sabbańceta½ti sabbańca eta½ suttavacana½, vasena vuttanti sambandho. Anicchantehi µ²k± cariyehi. Vip±ka½ paµi-icchitabboti vip±ka½ paµicca icchi tabbo. Ettha vip±ka½ti kammanibbattakkhandha sant±na½ vuccati. Tassa janaka½ kamma½ janaka kammanti vuccati. Tasseva khandhasant±nassa upatthambhaka½ tasseva upap²¼aka½ tasseva upagh±taka½ kamma½ upagh±taka kammanti vuccat²ti adhipp±yo. S±keta pańheti vip±kuddh±re ±gate s±keta pańhe. Dhammadinn±ya n±ma uggasena rańńo deviy± vatthumhi s±dev² pubbe eka½ aja½ gh±tesi, tena kammena ap±yesu patitv± pacch± pavatti vip±kavasena bah³su bhavesu ajasar²re lomagaŗan±matta½ attano s²sacchedana dukkha½ anubhos²ti. S± pan±ti s± ek± p±ŗ±tip±ta cetan± pana. Mah±moggal±na vatthu n±ma pańcasata cor±na½ therassa gh±ta na vatthu Therohi attan± pubbakatena upacchedaka kammena coragh±tana½ labhitv± parinibbuto. S±m±vatidev² ca vaggumud±nadit²rav±sino pańcasata bhikkh³ ca attano pubbakatehi upacchedaka kammehi t±disa½ par³pakkama½ labhitv± saggesu nibbatt±. Dussim±ro n±ma kakusandha buddhak±le m±radeva putto vuccati. Kal±bur±j±n±ma khanti v±dit± pasassa gh±tako vuccati. Te pana taŖkhaŗe attan± katena upacchedaka kammena taŖkhaŗe eva cavitv± av²cimhi nibbatt±. Tattha purima vatth³su upacchedaka kamma½ upacchindana matta½ karoti. Na attano vip±ka½ deti. Pacchimavatth³su pana upacchindanańca karoti, vip±kańca det²ti. Vibh±vanip±µhe. Upacchedana pubbaka½ti upacchedana pubbaka½ vip±ka½ janet²ti yojan±. Kammantarassa vip±ka½ upacchinditv±va attano vip±ka½ janet²ti adhipp±yo. Tattha attano vip±ka½ janet²ti idha kad±ci janeti, kad±ci na janet²ti eva½ vibh±gassa akatatt± ta½ na sundara½ti vutta½. Ten±ha idha pubbakaten±ti-±di½. Aµµhakath±suyeva ±gatatt±ti tesu vatth³su tejan± upacchedaka kammena marant²ti eva½ vatv± ±gatatt±. Vip±ka½ nibbattet²ti vip±ka nibbattaka½. Tassa bh±vo vip±ka nibbattakatta½. Vip±ka nibbattakattassa abh±voti viggaho.
Janakacatukka½ niµµhita½.
136. Nikanti balena v± paµib±hiyam±na½ vip±ka½ na det²ti jh±nal±bhino hutv±pi maraŗak±le uppajjitu½ nikantiy± sati, ta½ jh±na½ vip±ka½ na det²ti adhipp±yo. Ekass±ti ekassa puggalassa. Tesa½ti mahaggatakamma ±nantariya kamm±na½. Antima javanav²thiya½ kata½ n±ma vatthu dubbalatt± sayampi dubbala½ hoti. Paµisandhi½ na janeti. Ten±ha antima javanav²thito pubbabh±ge ±sanne kata½ti. Idańca kammas±mańńa vasena vutta½. Kammavisese pana sati, na det²ti na vattabbanti dassetu½ micch±diµµhikamma½ pan±ti-±di vutta½. Kata½ ±sanna kamma½ n±m±ti gahetabbanti yojan±. P±¼ip±µhe. Assapuggalassa maraŗak±lev± samm±diµµhi samatt± sam±dinn±, micch±diµµhi samatt± sam±dinn±ti yojan±. Parato paripuŗŗa½ ±gamissati. Somanassa janaka½ paracetan± pavattivasena. Sant±pa janaka½ kukkuccavippaµis±rappavattivasena. Ida½ garuka catukka½ n±ma anantare bhave vipaccanak±na½ kamm±na½ vasena vuttanti ±ha upapajjavedan²ya kamm±ni ev±ti. Kamma½ n±ma kusala½ v± hotu, akusala½ v±. Punappuna½ laddh± sevane sati, vip±ka½ deti. Asati na deti. K±m±vacarassa kusalassa kammassa katatt± upacitatt± vip±ka½ uppanna½ hoti cakkhu vińń±ŗanti ca, akusalassa kammassa katatt± upacitatt± vip±ka½ uppanna½ hoti cakkhu vińń±ŗanti ca, p±¼iya½ vutta½. Etthahi katatt±ti vatv± puna upacitatt±ti vacana½ punappuna½ va¹¹hanasaŖkh±te ±sevane sati eva vip±ka½ det²ti ń±peti. Tasm± katamatta kammatt± kaµatt± kamma½ n±m±ti vuttepi anantarabhave vipaccanaka kammasseva idha adhippetatt± punappuna½ laddh± sevanameva idha gahetabbanti dassetu½ aµµhakath±ya½ punappuna½ laddh±sevana½ti vutta½. Evańca katv±ti-±d²su. Yattha ta½ pubbakata½ kammanti ±gata½ti yasmi½ aµµhakath± padese ta½ kaµatt± kamma½ pubbakata½ kamma½ti ±gata½. Kasm± idh±ti-±d²su. Idh±ti imasmi½ abhidhammattha saŖgahe. P±¼iya½. Ya½ garuka½, ta½ vip±ka½ deti. Tasmi½ asati, ya½ bahula½. Tasmi½ asati, ya½ ±sanna½. Tasmi½ asati, ya½ kaµatt± v± pana kamma½, ta½ vip±ka½ det²ti attho. Sesamettha suvińńeyya½.