Sakalalokapatth±rak±raºa½

Kissesa visuddhimaggo sakalaloke patthaµoti? Parisuddhapiµakap±¼inissayabh±vato, sikkhattayasaªgahabh±vato, por±ºaµµhakath±na½ bh±s±parivattanabh±vato, parasamayavivajjanato, sakasamayavisuddhito, s²ladhutaªgasamatha-abhiññ±paññ±pabhed±d²na½ paripuººavibh±gato, y±va arahatt± paµipattinayaparid²panato, utt±n±n±kulapadabyañjanasaªkhatabh±vato, suviññeyyatthabh±vato, pas±dan²y±na½ diµµh±nugat±p±danasamatth±na½ vatth³nañca d²panatoti evam±d²hi anekasatehi guºehi esa sakalaloke patthaµo j±to.
Ayañhi visuddhimaggo saªg²tittay±r³¼haparisuddhap±¼ipiµakameva niss±ya pavatto, na mah±saªghik±d²na½ sattarasanna½ nik±y±na½ piµaka½, napi mah±y±nik±na½ piµaka½. Sapariv±ra½ sikkhattayañca ettha paripuººameva saªgahetv± dassita½. Vuttañheta½ ±cariyena ±gamaµµhakath±su ganth±rambhe–
“S²lakat± dhutadhamm±, kammaµµh±n±ni ceva sabb±ni;
cariy±vidh±nasahito, jh±nasam±pattivitth±ro.
Sabb± ca abhiññ±yo, paññ±saªkalananicchayo ceva;
khandh±dh±t±yatani,ndriy±ni ariy±ni ceva catt±ri.
Sacc±ni paccay±k±ra,desan± suparisuddhanipuºanay±;
avimuttatantimagg±, vipassan±bh±van± ceva.
Iti pana sabba½ yasm±, visuddhimagge may± suparisuddha½;
vutta½ tasm± bhiyyo, na ta½ idha vic±rayiss±m²”ti.
Yasm± pana visuddhimaggo catunna½ ±gamaµµhakath±na½ avayavabh±vena kato, tasm± t± viya por±ºas²ha¼aµµhakath±na½ bh±s±parivattanavasena ceva punappun±gatamatth±na½ sa½khipanavasena ca parasamayavivajjanavasena ca mah±vih±rav±s²na½ parisuddhavinicchayasaªkh±tassa sakasamayassa d²panavasena ca kato. Vuttañheta½ ±cariyena–
“Apanetv±na tatoha½, s²ha¼abh±sa½ manorama½ bh±sa½;
tantinay±nucchavika½, ±ropento vigatadosa½.
Samaya½ avilomento, ther±na½ therava½sapad²p±na½;
sunipuºavinicchay±na½, mah±vih±re niv±s²na½;
hitv± punappun±gata-mattha½ attha½ pak±sayiss±m²”ti [d². ni. aµµha. 1.ganth±rambhakath±] ca.
“Majjhe visuddhimaggo, esa catunnampi ±gam±nañhi;
µhatv± pak±sayissati, tattha yath±bh±sitamattha½.
Icceva kato tasm±, tampi gahetv±na saddhimet±ya;
aµµhakath±ya vij±natha, d²gh±gamanissita½ atthan”ti [d². ni. aµµha. 1.ganth±rambhakath±] ca.
“S± hi mah±-aµµhakath±ya, s±ram±d±ya niµµhit± es±;
ek±s²tipam±º±ya, p±¼iy± bh±ºav±rehi.
Ek³nasaµµhimatto, visuddhimaggopi bh±ºav±rehi;
atthappak±sanatth±ya, ±gam±na½ kato yasm±.
Tasm± tena sah±ya½, aµµhakath± bh±ºav±ragaºan±ya;
suparimitaparicchinna½, catt±l²sa½ sata½ hot²”ti [d². ni. aµµha. 3.nigamanakath±] ca.
Yadi c±ya½ visuddhimaggo ±cariyena ±gamaµµhakath±yo viya akatv± por±ºas²ha¼aµµhakath±yo ca anoloketv± kevala½ attano ñ±ºappabh±veneva kato assa, n±ya½ ±gamaµµhakath±na½ avayavoti gahetabbo assa, aññadatthu “±gamaµµhakath±yo mah±µµhakath±ya s±rabh³t±, visuddhimaggo pana na tass± s±rabh³to, kevala½ ±cariyassa matiy±va kato”ti evameva vattabbo assa. Yasm± pana tath± akatv± pubbe vuttappak±reneva kato, tasm± ayampi visuddhimaggo t±sa½ ±gamaµµhakath±na½ karaº±k±reneva katoti ca, tatoyeva mah±µµhakath±ya s±rabh³toti ca daµµhabbo.
Ekacce pana vicakkhaº± ±cariyabuddhaghosassa ganthesu uttarapakkhas±sanik±na½ assaghosan±gajjunavasubandhu-±d²na½ bhikkh³na½ viya por±ºaganthe aniss±ya attano ñ±ºeneva takketv± dassita½ dhammakath±visesa½ adisv± asantuµµhacitt± eva½ vadanti “buddhaghosassa añña½ aniss±ya attano ñ±ºappabh±veneva abhinavaganthupp±dana½ na pass±m±”ti. Ta½ tesa½ garah±vacanampi sam±na½ therav±d²na½ pasa½s±vacanameva sampajjati. Therav±dino hi eva½ j±nanti “buddheneva bhagavat± samm±sambuddhena desetabbo ceva dhammo paññ±petabbo ca vinayo anavasesena desito ceva paññatto ca, soyeva dhammavinayo saddh±sampannehi bhikkh³hi ceva gahaµµhehi ca yath±raha½ paµipajjitabbo, na tato añño dhammavinayo takketv± gavesetabbo. Yadi pana añño dhammavinayo kenaci takketv± kathito assa, ta½ tasseva takkino s±sana½ hoti na satthu s±sana½. Ya½ ya½ pana bhagavato dhammavinaye padabyañjana½ atthato ap±kaµa½ hoti, tattha tattha por±ºakehi paµisambhid±cha¼abhiññ±diguºasampannehi bhagavato adhipp±ya½ j±nantehi aµµhakath±cariyehi sa½vaººitanayena attho gahetabbo, na attanomativasen±”ti. ¾cariyabuddhaghoso ca tesa½ therav±d²na½ aññataro, sopi tatheva j±n±ti. Vuttañceta½ ±cariyena–
“Buddhena dhammo vinayo ca vutto,
yo tassa puttehi tatheva ñ±to;
so yehi tesa½ matimaccajant±,
yasm± pure aµµhakath± aka½su.
Tasm± hi ya½ aµµhakath±su vutta½,
ta½ vajjayitv±na pam±dalekha½;
sabbampi sikkh±su sag±rav±na½,
yasm± pam±ºa½ idha paº¹it±na½.
Tato ca bh±santarameva hitv±,
vitth±ramaggañca sam±sayitv±…pe…
yasm± aya½ hessati vaººan±pi,
sakkacca tasm± anusikkhitabb±”ti [p±r±. aµµha. 1.ganth±rambhakath±].
Teneva ±cariyo bhagavato dhammavinaya½ v± por±ºaµµhakatha½ v± aniss±ya attano ñ±ºena takketv± v± attan± paricitalokiyaganthehi gahetv± v± na kañci gantha½ ak±si. Yadi pana t±disa½ kareyya, ta½ therav±dino mah±padesasutte [d². ni. 2.188; a. ni. 4.180] vuttanayena “addh± ida½ na ceva tassa bhagavato vacana½, buddhaghosassa ca therassa duggahitan”ti cha¹¹eyyu½yeva. Yato ca kho aya½ visuddhimaggo por±ºaµµhakath±na½ bh±s±parivattan±divaseneva ±cariyena kato, tatoyeva therav±dino ta½ mah±padesasutte vuttanayena “addh± ida½ tassa bhagavato vacana½, ±cariyabuddhaghosassa ca therassa suggahitan”ti sampaµicchanti. Ten±p±ya½ sakalaloke patthaµo hoti.
S²ladhutaªg±d²na½ vibh±go ca paµipattinayaparid²panañca p±kaµameva. Tath±ya½ visuddhimaggo suviññeyyapadav±kyehi ceva an±kulapadav±kyehi ca tantinay±nur³p±ya p±¼igatiy± suµµhu saªkhato, tatoyeva cassa atthopi suviññeyyo hoti. Tasm± ta½ olokent± viññuno visuddhajjh±say± khaºe khaºe atthapaµisa½vedino ceva dhammapaµisa½vedino ca hutv± anappaka½ p²tisomanassa½ paµisa½vedenti.
Anek±ni cettha pas±d±vah±ni mah±tissattheravatthu-±d²ni [visuddhi. 1.15] s²ha¼avatth³ni ca dhammasen±patis±riputtattheravatthu-±d²ni [visuddhi. 1.19] jambud²pavatth³ni ca d²pit±ni. T±ni passitv± anussarant±na½ sappuris±na½ balavapas±do ca uppajjati, “kad± nu kho mayampi ²dis± bhaviss±m±”ti diµµh±nugati½ ±pajjituk±mat± ca uppajjati.
Eva½ parisuddhapiµakap±¼inissayat±d²hi anekasatehi guºehi aya½ visuddhimaggo sakalaloke patthaµo j±toti veditabbo. Yath± c±ya½ visuddhimaggo, eva½ aññ±pi ±cariyena kat± tipiµakasaªgahaµµhakath±yo por±ºaµµhakath±na½ bh±s±parivattanabh±v±d²hi guºehi sakalaloke patthaµ±yeva honti.
Ett±vat± ca pana kimattha½ katoti-±d²nampi pañh±namattho vitth±rena vibh±vitova hot²ti.
Tattheta½ vuccati–
1. Sambh±van²yassa sudh²var±na-
m±dattadh²riµµhapadassa yassa;
paññ±dij±t± lalit± guº±bh±,
bh±teva lokamhi sata½ mud±ya.
2. Sa buddhaghos±vhathiraggadh²m±,
vid³na’maccantasam±dar±’d±;
sabh±vaja½ byattisasattiladdha½,
siri½ dadh±teva subuddhaghoso.
3. “Sambuddhaseµµhe parinibbutasmi½,
sa½vacchar±na½ dasame satamhi;
j±to”ti ñ±to vibudhehi buddha-
ghosaªkuro pattasamattam±n².
4. Viññ³ vid³’massa pumaggaj±te,
sañj±tata½ dakkhiºadesabh±ge;
ramme’ndiyasmi½ sujan±karasmi½,
tattatthames²na’maya½ pat²ti.
5. Moraº¹ag±mamhi sa tattha j±to,
puññ±nito vippakulamhi samm±;
s³rassa lokatthasam±vahattha½,
uppajjan±y±’dyaruºova ra½si.
6. Sa½vaddhabuddh² sa pavuddhipatto,
±r±dhaya½ ñ±tigaºa½ sadeva;
vedesu vijj±su tadaññasippa-
ganthesvan±y±sapav²ºat±’g±.
7. Suddh±dhimutt²na vivecanena,
s±r±nu’s±roti viviñcam±no;
vedesva’s±ratta’mabujjhi yasm±,
tuµµhi½ sa n±pajji sutena sena.
8. Anvesato tassa pasatthas±ra½,
saddhammas±ro savanena laddho;
ninnova buddhassa sa s±sanamhi,
uss±haj±to’pagam±ya tattha.
9. Dhamm±bhil±s² sa viroci tattha,
sa½laddhapabbajjupasampadova;
there’pasaªkamma visuddhathera-
v±d²nik±yamhi pat²tapaññe.
10. Tad± hi’su½ dakkhiºa-indiyamhi,
niv±sino theriyava½saj±t±;
tadaññav±d² ca mun² muninda-
mata½ yath±laddhi pak±sayant±.
11. Saddhammas±r±dhigam±ya bhiyyo,
p±¼i½ samuggaºhi jinerita½, s±;
jivhaggal²l± manas±’sit±’ssa,
lakkh²va puññe nivasa½ babh±sa.
12. Eva½ tamuggaºha’mabodhi samm±,
“ek±yanoya½ suvisuddhiy±ti;
maggo vivaµµ±dhigam±ya” tattho-
yyoga½ sam±pajji para½ paratt².
13. Sabh±vapaññ± mahat² ca sattha-
ntaropaladdh± vipul±va vijj±;
tenassa buddhottisamuddatiººe,
akicchas±dhittapabh±va’maññ±.
14. Buddhassa kitt²va sukittighoso,
vattissate’ccassa gar³ viyatt±;
atth±nvita½ n±mamaka½su buddha-
ghosoti sambuddhamataªgatassa.
15. May³rad³tavhayapaµµanasmi½,
nivassa kañj²vhapur±dike ca;
sa andhak±khy±tasadesiyaµµha-
katha½ samuggaºhi sam±hitatto.
16. T±vattakenassa sumedhasass±-
santuµµhacittassa tatuttarimpi;
sambuddhav±º²su samattamattha½,
aññ±tumicch± mahat² aj±yi.
17. Mah±mahind±divas²varebhi,
sam±bhat± y±µµhakath± sas±r±;
satherav±d± suvinicchay± ca,
tad± vibh±t± vata laªkay±’su½.
18. Pavattimeta½ vidiya’ssa meta-
dahosi “ya½ n³na’bhir±malaªka½;
alaªkaronti½ ratan±kara½va,
upecca sikkhe’µµhakath± mahant².
19. T± bh±say± s²ha¼ik±ya racc±,
tanti½ sam±ropya nava½ kareyya½;
evañhi desantariy±na buddha-
m±n²namattha½ khalu s±dhaye”ti.
20. Pure ca laªk±gatas±sana½ ya½,
sunimmalind³va him±dimutto;
pabh±si, kismiñci tad±ññav±da-
man±kula½ t±’kulata½ jag±ma.
21. Jinamhi nibb±nagate hi vassa-