Ananur³pavih±ro
52. Tattha ananur³po n±ma aµµh±rasanna½ dos±na½ aññatarena samann±gato. Tatrime aµµh±rasa dos±– mahatta½, navatta½, jiººatta½, panthanissitatta½, soº¹², paººa½, puppha½, phala½, patthan²yat±, nagarasannissitat±, d±rusannissitat±, khettasannissitat±, visabh±g±na½ puggal±na½ atthit±, paµµanasannissitat±, paccantasannissitat±, rajjas²masannissitat±, asapp±yat±, kaly±ºamitt±na½ al±bhoti imesa½ aµµh±rasanna½ dos±na½ aññatarena dosena samann±gato ananur³po n±ma. Na tattha vih±tabba½. Kasm±? Mah±vih±re t±va bah³ n±n±chand± sannipatanti, te aññamañña½ paµiviruddhat±ya vatta½ na karonti. Bodhiyaªgaº±d²ni asammaµµh±neva honti. Anupaµµh±pita½ p±n²ya½ paribhojan²ya½. Tatr±ya½ gocarag±me piº¹±ya cariss±m²ti pattac²varam±d±ya nikkhanto sace passati vatta½ v± akata½ p±n²yaghaµa½ v± ritta½, ath±nena vatta½ k±tabba½ hoti, p±n²ya½ upaµµh±petabba½. Akaronto vattabhede dukkaµa½ ±pajjati. Karontassa k±lo atikkamati, atidiv± paviµµho niµµhit±ya bhikkh±ya kiñci na labhati. Paµisall±nagatopi s±maºeradaharabhikkh³na½ ucc±saddena saªghakammehi ca vikkhipati. Yattha pana sabba½ vatta½ katameva hoti, avases±pi ca saªghaµµan± natthi. Evar³pe mah±vih±repi vih±tabba½. Navavih±re bahu navakamma½ hoti, akaronta½ ujjh±yanti. Yattha pana bhikkh³ eva½ vadanti “±yasm± yath±sukha½ samaºadhamma½ karotu, maya½ navakamma½ kariss±m±”ti evar³pe vih±tabba½. Jiººavih±re pana bahu paµijaggitabba½ hoti, antamaso attano sen±sanamattampi appaµijagganta½ ujjh±yanti, paµijaggantassa kammaµµh±na½ parih±yati. Panthanissite mah±pathavih±re rattindiva½ ±gantuk± sannipatanti. Vik±le ±gat±na½ attano sen±sana½ datv± rukkham³le v± p±s±ºapiµµhe v± vasitabba½ hoti. Punadivasepi evamev±ti kammaµµh±nassa ok±so na hoti. Yattha pana evar³po ±gantukasamb±dho na hoti, tattha vih±tabba½. Soº¹² n±ma p±s±ºapokkharaº² hoti, tattha p±n²yattha½ mah±jano samosarati, nagarav±s²na½ r±jakul³pakatther±na½ antev±sik± rajanakammatth±ya ±gacchanti, tesa½ bh±janad±rudoºik±d²ni pucchant±na½ asuke ca asuke ca µh±neti dassetabb±ni honti, eva½ sabbak±lampi niccaby±vaµo hoti. Yattha n±n±vidha½ s±kapaººa½ hoti, tatthassa kammaµµh±na½ gahetv± div±vih±ra½ nisinnass±pi santike s±kah±rik± g±yam±n± paººa½ uccinantiyo visabh±gasaddasaªghaµµanena kammaµµh±nantar±ya½ karonti. Yattha pana n±n±vidh± m±l±gacch± supupphit± honti, tatr±pi t±disoyeva upaddavo. Yattha n±n±vidha½ ambajambupanas±diphala½ hoti, tattha phalatthik± ±gantv± y±canti, adentassa kujjhanti, balakk±rena v± gaºhanti, s±yanhasamaye vih±ramajjhe caªkamantena te disv± “ki½ up±sak± eva½ karoth±”ti vutt± yath±ruci akkosanti. Av±s±yapissa parakkamanti. Patthan²ye pana leºasammate dakkhiºagirihatthikucchicetiyagiricittalapabbatasadise vih±re viharanta½ ayamarah±ti sambh±vetv± vandituk±m± manuss± samant± osaranti, tenassa na ph±su hoti, yassa pana ta½ sapp±ya½ hoti, tena div± aññatra gantv± ratti½ vasitabba½. Nagarasannissite visabh±g±rammaº±ni ±p±tham±gacchanti, kumbhad±siyopi ghaµehi nigha½santiyo gacchanti, okkamitv± magga½ na denti, issaramanuss±pi vih±ramajjhe s±ºi½ parikkhipitv± nis²danti. D±rusannissaye pana yattha kaµµh±ni ca dabbupakaraºarukkh± ca santi, tattha kaµµhah±rik± pubbe vuttas±kapupphah±rik± viya aph±su½ karonti, vih±re rukkh± santi, te chinditv± ghar±ni kariss±m±ti manuss± ±gantv± chindanti. Sace s±yanhasamaya½ padh±naghar± nikkhamitv± vih±ramajjhe caªkamanto te disv± “ki½ up±sak± eva½ karoth±”ti vadati, yath±ruci akkosanti, av±s±yapissa parakkamanti. Yo pana khettasannissito hoti samant± khettehi pariv±rito, tattha manuss± vih±ramajjheyeva khala½ katv± dhañña½ maddanti, pamukhesu sayanti, aññampi bahu½ aph±su½ karonti. Yatr±pi mah±saªghabhogo hoti, ±r±mik± kul±na½ g±vo rundhanti, udakav±ra½ paµisedhenti, manuss± v²his²sa½ gahetv± “passatha tumh±ka½ ±r±mik±na½ kamman”ti saªghassa dassenti. Tena tena k±raºena r±jar±jamah±matt±na½ gharadv±ra½ gantabba½ hoti, ayampi khettasannissiteneva saªgahito. Visabh±g±na½ puggal±na½ atthit±ti yattha aññamañña½ visabh±gaver² bhikkh³ viharanti, ye kalaha½ karont± m±, bhante, eva½ karoth±ti v±riyam±n± etassa pa½suk³likassa ±gatak±lato paµµh±ya naµµh±mh±ti vatt±ro bhavanti. Yopi udakapaµµana½ v± thalapaµµana½ v± nissito hoti, tattha abhiºha½ n±v±hi ca satthehi ca ±gatamanuss± ok±sa½ detha, p±n²ya½ detha, loºa½ deth±ti ghaµµayant± aph±su½ karonti. Paccantasannissite pana manuss± buddh±d²su appasann± honti. Rajjas²masannissite r±jabhaya½ hoti. Tañhi padesa½ eko r±j± na mayha½ vase vattat²ti paharati, itaropi na mayha½ vase vattat²ti. Tatr±ya½ bhikkhu kad±ci imassa rañño vijite vicarati, kad±ci etassa. Atha na½ “carapuriso ayan”ti maññam±n± anayabyasana½ p±penti. Asapp±yat±ti visabh±gar³p±di-±rammaºasamosaraºena v± amanussapariggahitat±ya v± asapp±yat±. Tatrida½ vatthu. Eko kira thero araññe vasati. Athassa ek± yakkhin² paººas±ladv±re µhatv± g±yi. So nikkhamitv± dv±re aµµh±si, s± gantv± caªkamanas²se g±yi. Thero caªkamanas²sa½ agam±si. S± sataporise pap±te µhatv± g±yi. Thero paµinivatti. Atha na½ s± vegen±gantv± gahetv± “may±, bhante, na eko na dve tumh±dis± kh±dit±”ti ±ha. Kaly±ºamitt±na½ al±bhoti yattha na sakk± hoti ±cariya½ v± ±cariyasama½ v± upajjh±ya½ v± upajjh±yasama½ v± kaly±ºamitta½ laddhu½. Tattha so kaly±ºamitt±na½ al±bho mah±dosoyev±ti imesa½ aµµh±rasanna½ dos±na½ aññatarena samann±gato ananur³poti veditabbo. Vuttampi ceta½ aµµhakath±su–
Mah±v±sa½ nav±v±sa½, jar±v±sañca panthani½;
soº¹i½ paººañca pupphañca, phala½ patthitameva ca.
Nagara½ d±run± khetta½, visabh±gena paµµana½;
paccantas²m±sapp±ya½, yattha mitto na labbhati.
Aµµh±raset±ni µh±n±ni, iti viññ±ya paº¹ito;
±rak± parivajjeyya, magga½ sappaµibhaya½ yath±ti.