Ar³p±vacaracittavaººan±

26. Id±ni ar³p±vacara½ ±rammaºabhedena catudh± vibhajitv± dassento ±ha “±k±s±nañc±yatan±”ti-±di. Tattha upp±d±di-antarahitat±ya n±ssa antoti ananta½, ±k±sañca ta½ anantañc±ti ±k±s±nanta½, kasiºuggh±µim±k±so. “Anant±k±san”ti ca vattabbe “agy±hito”ty±d²su viya visesanassa paranip±tavasena “±k±s±nantan”ti vutta½. ¾k±s±nantameva ±k±s±nañca½ sakatthe bh±vapaccayavasena. ¾k±s±nañcameva ±yatana½ sasampayuttadhammassa jh±nassa adhiµµh±naµµhena dev±na½ dev±yatana½ viy±ti ±k±s±nañc±yatana½. Tasmi½ appan±ppatta½ paµham±ruppajjh±nampi idha “±k±s±nañc±yatanan”ti vutta½ yath± pathav²kasiº±rammaºa½ jh±na½ “pathav²kasiºan”ti. Atha v± ±k±s±nañca½ ±yatana½ ass±ti ±k±s±nañc±yatana½, jh±na½, tena sampayutta½ kusalacitta½ ±k±s±nañc±yatanakusalacitta½.
Viññ±ºameva ananta½ viññ±º±nanta½, paµham±ruppaviññ±ºa½. Tañhi upp±d±di-antavantampi anant±k±se pavattanato att±na½ ±rabbha pavatt±ya bh±van±ya upp±d±di-anta½ aggahetv± anantato pharaºavasena pavattanato ca “anantan”ti vuccati. Viññ±º±nantameva viññ±ºañca½ ±k±rassa rassatta½, na-k±rassa lopañca katv±. Dutiy±ruppaviññ±ºena v± añcitabba½ p±puºitabbanti viññ±ºañca½, tadeva ±yatana½ dutiy±ruppassa adhiµµh±natt±ti viññ±ºañc±yatana½. Sesa½ purimasama½.
N±ssa paµham±ruppassa kiñcana½ appamattaka½ antamaso bhaªgamattampi avasiµµha½ atth²ti akiñcana½, tassa bh±vo ±kiñcañña½, paµham±ruppaviññ±º±bh±vo. Tadeva ±yatananty±di purimasadisa½.
O¼±rik±ya saññ±ya abh±vato, sukhum±ya ca saññ±ya atthit±ya nevassa sasampayuttadhammassa saññ± atthi, n±pi asañña½ avijjam±nasaññanti nevasaññ±n±sañña½, catutth±ruppajjh±na½. D²gha½ katv± pana “nevasaññ±n±saññan”ti vutta½. Nevasaññ±n±saññameva ±yatana½ man±yatanadhamm±yatanapariy±pannatt±ti nevasaññ±n±saññ±yatana½. Atha v± saññ±va vipassan±ya gocarabh±va½ gantv± nibbedajananasaªkh±tassa paµusaññ±kiccassa abh±vato nevasaññ± ca uºhodake tejodh±tu viya saªkh±r±vasesasukhumabh±vena vijjam±natt± na asaññ±ti nevasaññ±n±saññ±, s± eva ±yatana½ imassa sasampayuttadhammassa jh±nassa nissay±dibh±vatoti nevasaññ±n±saññ±yatana½. Saññ±vasena cettha jh±n³palakkhaºa½ nidassanamatta½. Vedan±dayopi hi tasmi½ jh±ne nevavedan±n±vedan±dik±yev±ti. Nevasaññ±n±saññ±yatanena sampayutta½ kusalacitta½ nevasaññ±n±saññ±yatanakusalacitta½. Pi-saddena cettha ±rammaºappaµipad±missakanayavasena so¼asakkhattukadesana½ (dha. sa. 265-268), aññampi ca p±¼iya½ ±gatanayabheda½ saªgaºh±ti.
30. ¾rammaº±na½ atikkamitabb±na½, kasiº±k±saviññ±ºatadabh±vasaªkh±t±na½ ±lambitabb±nañca ±k±s±dicatunna½ gocar±na½ pabhedena ±ruppam±nasa½ catubbidha½ hoti. Tañhi yath±kkama½ pañcamajjh±n±rammaºa½ kasiºanimitta½ atikkamma taduggh±µena laddha½ ±k±sam±lambitv± tampi atikkamma tattha pavatta½ viññ±ºam±lambitv± tampi atikkamma tadabh±vabh³ta½ akiñcanabh±vam±lambitv± tampi atikkamma tattha pavatta½ tatiy±ruppaviññ±ºam±lambitv± pavattati, na pana r³p±vacarakusala½ viya purimapurima-aªg±tikkamavasena purimapurimass±pi ±rammaºa½ gahetv±. Ten±hu ±cariy±–
“¾rammaº±tikkamato, catassopi bhavantim±;
aªg±tikkamamet±sa½, na icchanti vibh±vino”ti. (Dha. sa. aµµha. 268).

Ar³p±vacaracittavaººan± niµµhit±.

Sobhanacittavaººan± niµµhit±.