5. Pañcamo paricchedo
Nibb±napaññattiparid²pano
304. R±g±d²na½ khaya½ vutta½, nibb±na½ santilakkhaºa½;
sa½s±radukkhasant±patattass±la½ sametave.
305. Khayamatta½ na nibb±na½, sagambh²r±div±cato;
abh±vassa hi kumm±na½, lomasseva na v±cat±.
306. Khayoti vuccate maggo, tapp±patt± ida½ khaya½;
arahatta½ viyupp±da-vay±bh±v± dhuvañca ta½.
307. Saªkhata½ sammutiñc±pi, ñ±ºam±lamba neva hi;
chinde male tato vatthu, icchitabbamasaªkhata½.
308. Pattuk±mena ta½ santi½, chabbisuddhi½ sam±diya;
ñ±ºadassanasuddh² tu, s±dhetabb± hitatthin±.
309. Cetan±dividh± s²la-suddhi tattha catubbidh±;
sopac±rasam±dh² tu, cittasuddh²ti vuccate.
310. Samp±detv±didvesuddhi½, naman± n±ma½ tu ruppa-
to r³pa½ natthi att±divatth³ti ca vavatthape.
311. Maºindhan±tape aggi, asantopi sam±game;
yath± hoti tath± citta½, vatth±lamb±disaªgame.
312. Paªgulandh± yath± gantu½, paccekamasamatthak±;
yanti yutt± yath± eva½, n±mar³pavhay± kriy±.
313. Na n±mar³pato añño, att±di iti dassana½;
sodhanatt± hi duddiµµhi½, diµµhisuddh²ti vuccati.
314. Avijj±taºhup±d±na-kammen±dimhi ta½ dvaya½;
r³pa½ kamm±dito n±ma½, vatth±d²hi pavattiya½.
315. Sad± sabbattha sabbesa½, sadisa½ na yato tato;
n±hetun±ñño att±diniccahet³ti passati.
316. Eva½ t²rayate kaªkh±, y±ya paññ±ya paccaye;
diµµhatt± suddhi s± kaªkh±taraºa½ iti vuccati.
317. Pattaññ±tapariñño so, atraµµho yatateyati;
t²raºavhapariññ±ya, visuddhattha½ sad±daro.
318. Tik±l±divas± khandhe, sam±setv± kal±pato;
anicc± dukkh±natt±ti, ±do eva½ vipassati.
319. Khandh±nicc± khayaµµhena, bhayaµµhena dukh±va te;
anatt±s±rakaµµhena, iti passe punappuna½.
320. ¾k±rehi anicc±dicatt±l²sehi sammase;
lakkhaº±na½ vibh³tattha½, khandh±na½ pana sabbaso.
321. Evañc±pi asijjhante, navadh± nisitindriyo;
sattakadvayato samm±, r³p±r³pe vipassaye.
322. R³pam±d±nanikkhep±, vayovuddhattag±mito;
sammasevannaj±d²hi, dhammat±r³patopi ca.
323. N±ma½ kal±payamato, khaºato kamatopi ca;
diµµhim±nanikant²na½, passe uggh±µan±dito.
324. Avijj±taºh±kammanna-hetuto r³pa½ ubbhave;
vin±h±ra½ saphassehi, vedan±dittaya½ bhave.
325. Tehiyeva vin± phassa½,
n±mar³p±dhikehi tu;
citta½ hetukkhay± so so,
veti ve tassa tassa tu.
326. Hetutodayan±seva½, khaºodayavayenapi;
iti paññ±s±k±rehi, passe pun³dayabbaya½.
327. Yogisseva½ sam±raddha-udayabbayadassino;
p±tubhonti upakles±, sabh±v± hetutopi ca.
328. Te obh±samatuss±hapassaddhisukhupekkhan±;
sati p²t±dhimokkho ca, nikanti ca das²rit±.
329. Taºh±diµµhunnatigg±havatthuto ti½sadh± te ca;
taduppanne cale b±lo, amagge maggadassako.
330. Vipassan± pathokkant±, tad±si matim±dhun±;
na maggo g±havatthutt±, tesa½ iti vipassati.
331. Upaklese anicc±di-vasage sodayabbaye;
passato v²thinokkantadassana½ vuccate patho.
332. Magg±magge vavatthetv±, y± paññ± evamuµµhit±;
magg±maggikkhasaªkh±t±, suddhi s± pañcam² bhave.
333. Pah±navhapariññ±ya, ±dito suddhisiddhiy±;
t²raºavhapariññ±ya, antago yatatedhun±.
334. J±yate navañ±º² s±, visuddhi kamatodaya-
bbay±d² ghaµam±nassa, nava honti panettha hi.
335. Santat²riyato ceva, ghanen±pi ca channato;
lakkhaº±ni na kh±yante, sa½kiliµµh± vipassan±.
336. Tatotra sammase bhiyyo, punadevudayabbaya½;
ten±nicc±disampassa½, paµuta½ parama½ vaje.
337. ¾vaµµetv± yadupp±daµµhiti-±d²hi passato;
bhaªgeva tiµµhate ñ±ºa½, tad± bhaªgamat² siy±.
338. Eva½ passayato bhaªga½, tibhavo kh±yate yad±;
s²h±diva bhaya½ hutv±, siy± laddh± bhayikkhaº±.
339. S±d²nav± patiµµhante, khandh±dittaghara½ viya;
yad± tad± siy± laddh±, ±d²nav±nupassan±.
340. Saªkh±r±d²nava½ disv±, ramate na bhav±disu;
mati yad± tad± laddh±, siy± nibbidapassan±.
341. ѱºa½ muccituk±ma½ te, sabbabh³saªkhate yad±;
j±l±d²hi ca macch±d², tad± laddh± cajjamati.
342. Saªkh±re asubh±niccadukkhatonattato mati;
passant² cattumussukk±, paµisaªkh±nupassan±.
343. Vutt±tra paµubh±v±ya, sabbañ±ºapavattiy±;
m²nasaññ±ya sappassa, g±haluddasamopam±.
344. Attattaniyato suñña½, dvidh± “n±ha½ kvac±”din±;
catudh± chabbidh± c±pi, bahudh± passato bhusa½.
345. ¾vaµµatiggim±sajja,
nh±r³va mati saªkhata½;
cattabhariyo yath± dose,
tath± ta½ samupekkhate.
346. T±va s±d²nav±nampi, lakkhaºe tiµµhate mati;
na passe y±va s± t²ra½, s±muddasakuº² yath±.
347. Saªkh±rupekkh±ñ±º±ya½, sikh±patt± vipassan±;
vuµµh±nag±min²ti ca, s±nulom±ti vuccati.
348. Patv± mokkhamukha½ satta, s±dhetiriyapuggale;
jh±naªg±dippabhede ca, p±dak±divasena s±.
349. Aniccato hi vuµµh±na½, yadi yass±si yogino;
sodhimokkhassa b±hull±, tikkhasaddhindriyo bhave.
350. Dukkhatonattato tañce, siy± honti kamena te;
passaddhivedab±hull±, tikkhekaggamatindriy±.
351. Paññ±dhurattamuddiµµha½, vuµµh±na½ yadinattato;
saddh±dhuratta½ sesehi, ta½ viy±bhinivesato.
352. Dve tikkhasaddhasamath±, siyu½ saddh±nus±rino;
±do majjhesu µh±nesu, chasu saddh±vimuttak±.
353. Itaro dhamm±nus±r²do, diµµhippatto anantake;
paññ±muttobhayatthante, ajh±nijh±nik± ca te.
354. Tikkhasaddhassa cantepi, saddh±muttattam²rita½;
visuddhimagge majjhassa, k±yasakkhittamaµµhasu.
355. Vutta½ mokkhakath±ya½ ya½, tikkhapaññ±rahassa tu;
diµµhipattatta½ hetañca, tañca natth±bhidhammike.
356. Te sabbe aµµhamokkh±na½, l±bh² ce chasu majjhasu;
k±yasakkh² siyu½ ante, ubhatobh±gamuttak±.
357. Anulom±ni catt±ri, t²ºi dve v± bhavanti hi;
maggassa v²thiya½ mandamajjhatikkhamatibbas±.
358. Visuddhimagge catt±ri, paµisiddh±ni sabbath±;
evamaµµhas±liniy±, vuttatt± evam²rita½.
359. Bhavaªg±sannadosopi, nappan±ya thirattato;
suddhi½ paµipad±ñ±ºadassaneva½ labhe yati.
360. ¾vajja½ viya maggassa, chaµµhasattamasuddhina½;
antar± santim±rabbha, tehi gotrabhu j±yate.
361. Sa½yojanattayacched², maggo uppajjate tato;
phal±ni eka½ dve t²ºi, tato vuttamatikkam±.
362. Tath± bh±vayato hoti, r±gadosatan³kara½;
dutiyo tapphala½ tamh±, sakad±g±mi tapphal².
363. Eva½ bh±vayato r±gadosan±sakarubbhave;
tatiyo tapphala½ tamh±, tapphalaµµhon±g±miko.
364. Eva½ bh±vayato sesadosan±sakarubbhave;
catuttho tapphala½ tamh±, arah± tapphalaµµhako.
365. Katakicco bhavacchedo, dakkhiºeyyopadhikkhay±;
nibbuti½ y±ti d²pova, sabbadukkhantasaññita½.
366. Eva½ siddh± siy± suddhi, ñ±ºadassanasaññit±;
vutta½ ett±vat± sacca½, paramattha½ sam±sato.
367. Sacca½ sammuti satt±di-avatthu vuccate yato;
na labbh±l±tacakka½va, ta½ hi r³p±dayo vin±.
368. Tena tena pak±rena, r³p±di½ na vih±ya tu;
tath± tath±bhidh±nañca, g±hañca vattate tato.
369. Labbhate parikappena, yato ta½ na mus± tato;
avutt±lambamicc±hu, paritt±d²svav±cato.
370. P±pakaly±ºamittoya½, sattoti khandhasantati;
ekattena gahetv±na, voharant²dha paº¹it±.
371. Pathav±di viyekopi, puggalo na yato tato;
kudiµµhivatthubh±vena, puggalaggahaºa½ bhave.
372. Eta½ visayato katv±, saªkh±d²hi padehi tu;
avijjam±napaññatti, iti taññ³hi bh±sit±.
373. Paññatti vijjam±nassa, r³p±divisayattato;
k±ya½ paññatti ce suµµhu, vadato suºa saccato.
374. Saviññattivik±ro hi, saddo saccadvayassa tu;
paññ±panatt± paññatti, iti taññ³hi bh±sit±.
375. Paccuppann±di-±lamba½, niruttipaµisambhid±-
ñ±ºass±ti idañceva½, sati yujjati n±ññath±.
376. Sadd±bhidheyyasaªkh±di, iti ce sabbavatthuna½;
paññ±petabbato hoti, paññattipadasaªgaho.
377. “Sabbe paññattidhamm±”ti, desetabba½ tath± sati;
atha paññ±panass±pi, paññ±petabbavatthuna½.
378. Vibh±ga½ ñ±panattha½ hi, tathuddeso katoti ce;
na kattabba½ visu½ tena, paññattipathasaªgaha½.
379. Paññ±piyatt± cat³hi, paññatt±dipadehi s±;
parehi paññ±panatt±, iti ±cariy±bravu½.
380. R³p±dayo up±d±ya, paññ±petabbato kira;
avijjam±nop±d±yapaññatti paµham± tato.
381. Sotaviññ±ºasant±n±nantara½ pattaj±tin±;
gahitapubbasaªketamanodv±rikacetas±.
382. Paññ±penti gahit±ya, y±ya sattarath±dayo;
iti s± n±mapaññatti, dutiy±ti ca kittit±.
383. Saddato aññan±m±vabodhenatth±vabodhana½;
kicchas±dhanato pubbanayo eva pasa½siyo.
384. S± vijjam±napaññatti, tath± avijjam±nat±;
vijjam±nena c±vijjam±n± tabbipar²tak±.
385. Avijjam±nena vijjam±natabbipar²tak±;
iccet± chabbidh± t±su, paµham± mati-±dik±.
386. Satto saddho naruss±ho,
seniyo manacetan±;
iccevamet± viññeyy±,
kamato dutiy±dik±.
387. Eva½ lakkhaºato ñatv±,
saccadvayamasaªkara½;
k±tabbo pana voh±ro,
viññ³hi na yath± tath±ti.
Iti saccasaªkhepe nibb±napaññattiparid²pano n±ma
Pañcamo paricchedo.
Saccasaªkhepo niµµhito.