1. Paµhamo paricchedo
R³pasaªkhepo
3. Sacc±ni paramatthañca, sammutiñc±ti dve tahi½;
thaddhabh±v±din± ñeyya½, sacca½ ta½ paramatthaka½.
4. Sannivesavises±diñeyya½ sammuti ta½ dvaya½;
bh±vasaªketasiddh²na½, tathatt± saccam²rita½.
5. Paramattho sanibb±napañcakkhandhettha r±sito;
khandhattho ca sam±setv±, vuttot²t±dibhedana½.
6. Vedan±d²supekasmi½, khandhasaddo tu ru¼hiy±;
samudd±dekadese tu, samudd±diravo yath±.
7. Tattha s²t±diruppatt±, r³pa½ bhv±p±nal±nila½;
bh³ta½ kathinadavat±pacan²raºabh±vaka½.
8. Cakkhu sotañca gh±nañca, jivh± k±yo pabh± ravo;
gandho rasoj± itth² ca, pum± vatthu ca j²vita½.
9. Kha½ j±ti jarat± bhaªgo, r³passa lahut± tath±;
mudukammaññat± k±yavac²viññatti bh³tika½.
10. Cakkh±d² daµµhuk±m±dihetukammajabh³tik±;
pas±d± r³pasadd±d², cakkhuñ±º±digocar±.
11. Oj± hi y±pan± itthipumaliªg±dihetuka½;
bh±vadvaya½ tu k±ya½va, by±pi no sahavuttika½.
12. Nissaya½ vatthu dh±t³na½, dvinna½ kammajap±lana½;
j²vita½ uppal±d²na½, udaka½va µhitikkhaºe.
13. Kha½ r³p±na½ paricchedo, j±ti-±dittaya½ pana;
r³panibbatti p±ko ca, bhedo ceva yath±kkama½.
14. Lahut±dittaya½ ta½ hi, r³p±na½ kamato siy±;
adandhathaddhat± c±pi, k±yakamm±nuk³lat±.
15. Abhikkam±dijanakacittajass±nilassa hi;
vik±ro k±yaviññatti, r³patthambh±dik±raºa½.
16. Vac²bhedakacittena, bh³tabh³mivik±rat±;
vac²viññattup±dinnaghaµµanasseva k±raºa½.
17. R³pamaby±kata½ sabba½, vippayuttamahetuka½;
an±lamba½ paritt±di, iti ekavidha½ naye.
18. Ajjhattik±ni cakkh±d², pañceteva pas±dak±;
vatthun± vatthu t±neva, dv±r± viññattibh² saha.
19. Sesa½ b±v²sati cekav²sa v²sati b±hira½;
appas±damavatthu½ ca, adv±rañca yath±kkama½.
20. Pas±d± pañca bh±v±yu, indriyanindriyetara½;
vin±pa½ ±dito y±va, ras± th³la½ na cetara½.
21. Aµµhaka½ avinibbhoga½, vaººagandharasojaka½;
bh³ta½ ta½ tu vinibbhogamitaranti viniddise.
22. Aµµh±ras±dito r³p±, nipphanna½ tu na cetara½;
phoµµhabbam±pavajja½ tu, bh³ta½ k±me na cetara½.
23. Sekkhasappaµigh±sekkhapaµigha½ dvayavajjita½;
vaººa½ taditara½ th³la½, sukhumañceti ta½ tidh±.
24. Kammaj±kammaja½nevakamm±kammajato tidh±;
cittoja-utuj±d²na½, vasen±pi tidh± tath±.
25. Diµµha½ suta½ mutañc±pi, viññ±ta½ vata cetas±;
ekamekañca pañc±pi, v²sati ca kam± siyu½.
26. Hadaya½ vatthu viññatti, dv±ra½ cakkh±dipañcaka½;
vatthu dv±rañca ses±ni, vatthu dv±rañca no siy±.
27. Nipphanna½ r³par³pa½ kha½, paricchedotha lakkhaºa½;
j±ti-±dittaya½ r³pa½, vik±ro lahut±dika½.
28. Yath± saªkhatadhamm±na½, lakkhaºa½ saªkhata½ tath±;
paricched±dika½ r³pa½, tajj±timanatikkam±.
29. Kammacitt±nal±h±rapaccay±na½ vasenidha;
ñeyy± pavatti r³passa, piº¹±nañca vas± katha½.
30. Kammaja½ sendriya½ vatthu, viññatti cittaj± ravo;
cittaggijo lahut±dittaya½ citt±nalannaja½.
31. Aµµhaka½ j±ti c±k±so, catuj± jarat± khaya½;
kutoci neva j±ta½ tapp±kabheda½ hi ta½ dvaya½.
32. J±tiy±pi na j±tatta½, kutociµµhakath±nay±;
lakkhaº±bh±vato tass±, sati tasmi½ na niµµhiti.
33. Kammacitt±nalannehi, piº¹± nava ca satta ca;
catt±ro dve ca viññeyy±, saj²ve dve aj²vake.
34. Aµµhaka½ j²viten±yunavaka½ bh±vavatthun±;
cakkh±d² pañca dasak±, kal±p± nava kammaj±.
35. Suddhaµµhaviññattiyuttanavakopi ca dasako;
suddhasaddena navako, lahut±didasekako.
36. Viññattilahut±d²hi, puna dv±dasa terasa;
cittaj± iti viññeyy±, kal±p± satta v± cha v±.
37. Suddhaµµha½ saddanavaka½, lahut±didasekaka½;
saddenalahut±d²hi, caturotujakaººik±.
38. Suddhaµµhalahut±d²hi, annaj± dvetime nava;
satta catt±ri dve ceti, kal±p± v²sat² dvibhi.
39. Tayaµµhak± ca catt±ro, navak± dasak± nava;
tayo dveko ca ekena, dasa dv²hi ca t²hi ca.
40. Catunnampi ca dh±t³na½, adhika½savasenidha;
r³pabhedotha viññeyyo, kammacitt±nalannajo.
41. Kes±dimatthaluªgant±, pathava½s±ti v²sati;
pitt±dimuttakant± te, jala½s± dv±das²rit±.
42. Yena santappana½ yena, j²raºa½ dahana½ tath±;
yenasit±dip±koti, catura½s±nal±dhik±.
43. Uddh±dhogamakucchiµµh±, koµµh±seyyaªgas±ri ca;
ass±soti ca viññeyy±, cha¼a½s± v±yunissit±.
44. Pubbamuttakar²sañcudariya½ caturotuj±;
kamm± p±caggi cittamh±-ss±soti chapi ekaj±.
45. Sedasiªgh±nikassu ca, khe¼o cittotusambhav±;
dvij± dvatti½sa koµµh±s±, ses± eva catubbhav±.
46. Ekajesv±dicat³su, utuj± caturaµµhak±;
j²v²tanavako p±cess±se cittabhavaµµhako.
47. Dvijesu manatejehi, dve dve honti panaµµhak±;
sesatej±nila½sesu, ekekamhi tayo tayo.
48. Aµµhakojamanagg²hi, honti aµµhasu kammato;
aµµh±yunavak± eva½, ime aµµha catubbhav±.
49. Catuv²sesu sesesu, catujesuµµhak± tayo;
ekekamhi ca viññeyy±, piº¹± citt±nalannaj±.
50. Kammaj± k±yabh±vavh±, dasak±pi siyu½ tahi½;
catuv²sesu a½sesu, ekekamhi duve duve.
51. Pañc±pi cakkhusot±d², padesadasak± puna;
navak± saddasaªkh±t±, dveticceva½ kal±pato.
52. Tepaññ±sa dasekañca, navuttarasat±ni ca;
dasak± navak± ceva, aµµhak± ca siyu½ kam±.
53. Sekapañcasata½ k±ye, sahassa½ ta½ pavattati;
paripuººindriye r³pa½, nipphanna½ dh±tubhedato.
54. Cittupp±de siyu½ r³pa-het³ kamm±dayo pana;
µhiti na p±µhe cittassa, na bhaªge r³pasambhavo.
55. “Aññathatta½ µhitass±”ti, vuttatt±va µhitikkhaºa½;
atth²ti ce pabandhena, µhiti tattha pavuccati.
56. Atha v± tikkhaºe kamma½, cittamattudayakkhaºe;
utu-oj±ttano µh±ne, r³pahet³ bhavanti hi.
57. Seyyass±dikkhaºe k±ya-
bh±vavatthuvas± tayo;
dasak± hontibh±vissa,
vin± bh±va½ duve siyu½.
58. Tato parañca kammaggicittaj± te ca piº¹ik±;
aµµhak± ca duve pubbe, vuttavuttakkhaºe vade.
59. K±len±h±raja½ hoti, cakkh±didasak±ni ca;
catupaccayato r³pa½, sampiº¹eva½ pavattati.
60. Ta½ sattarasacitt±yu, vin± viññattilakkhaºa½;
santat±maraº± r³pa½, jar±diphalam±vaha½.
61. Bhaªg± sattarasupp±de, j±yate kammaja½ na ta½;
taduddha½ j±yate tasm±, takkhay± maraºa½ bhave.
62. ¾yukammubhayesa½ v±, khayena maraºa½ bhave;
upakkamena v± kesañcupacchedakakammun±.
63. Opap±tikabh±vissa, dasak± satta kammaj±;
k±me ±do bhavantaggij±hi pubbeva bh³yate.
64. ¾dikappanar±nañca, ap±ye andhakassa ca;
badhirass±pi ±do cha, pubbevetaraj± siyu½.
65. Tatthevandhabadhirassa, pañca honti abh±vino;
yuttiy± idha viññeyy±, pañca v± caturopi v±.
66. Cakkh±dittayah²nassa, caturova bhavantiti;
vutta½ upaparikkhitv±, gahetabba½ vij±nat±.
67. R³pe j²vitachakkañca, cakkh±disattakattaya½;
pañca cha utucittehi, pañca ch±saññina½ bhave.
68. Pañcadh±tv±diniyam±, p±µhe gandharasojana½;
nuppatti tattha bh³t±na½, aphoµµhabbapavattina½.
69. Thaddhuºh²raºabh±vova, natthi dh±tv±dikiccato;
añña½ gandh±d²na½ tesa½, takkiccenopaladdhito.
70. R³pe sappaµighatt±di, tattha ruppanat± viya;
ghaµµanañca ravupp±dassaññatthasseva hetut±.
71. Icchitabbamimekantameva½ p±µh±virodhato;
atha v± tehi viññeyya½, dasaka½ navakaµµhaka½.
72. Sabba½ k±mabhave r³pa½, r³pe ek³nav²sati;
asaññ²na½ dasa gandharasoj±hi ca brahmuna½.
Iti saccasaªkhepe r³pasaªkhepo n±ma
Paµhamo paricchedo.