4. Catuttho paricchedo
Pakiººakavibh±go
211. Ito para½ kiccato ca, dv±r±lambaºavatthuto;
bh³mipuggalato µh±n±, janak± ca yath±raha½.
212. Saªgaho ca pavatti ca, paµisandhipavattisu;
cittupp±davaseneva, sa½khipitv±na niyyate.
213. R³p±r³pamah±p±k±, mupekkh±t²raºadvaya½;
cutisandhibhavaªg±ni, citt±nek³nav²sati.
214. ¾vajjana½ tu yuga¼a½, dassana½ savana½ tath±;
gh±yana½ s±yanañceva, phusana½ sampaµicchana½.
215. T²ºi t²raºacitt±ni, eka½ voµµhabbana½ mata½;
pañcadv±re manodv±re, tad±vajjanan±maka½.
216. Pañcapaññ±sa javanakicc±n²ti viniddise;
kriy± c±vajjana½ hitv±, kusal±kusalapphala½.
217. Tad±lambaºacitt±ni, bhavantek±daseva hi;
mah±vip±kacitt±ni, aµµha sant²raºattaya½.
218. Pañcakiccanti bh±santi, upekkh±t²raºadvaya½;
catukicc± mah±p±k±, tikakicc± mahaggat±.
219. Dukiccamiti voµµhabba½, sukhat²raºam²rita½;
pañcaviññ±ºajavanamanodh±tuttika½ pana.
220. Ekakicc±ti bh±santi, aµµhasaµµhi vibh±vino;
icceva½ kiccabhedena, cittupp±d± vavatthit±.
221. Cakkhusotagh±najivh±-k±yadh±tu yath±kkama½;
pañcadv±r± bhavaªga½ tu, manodv±ra½ pavuccati.
222. Gh±n±dayo tayo r³pe, pañca cakkh±dayo tath±;
ar³pe natthubhayattha, tad±lambaºam±nasa½.
223. Cha dv±r± v²thicitt±ni, satta k±m²su r³pisu;
dv±rattaya½ cha citt±ni, manodv±ramar³pisu.
224. Paµisandh±dibh³t± hi, avas±ne cutiµµhit±;
majjhe bhavaªga½ chetv±na, pacceka½ v²thi j±yati.
225. R³p±d±rammaºe cakkhu-pas±d±dimhi ghaµµite;
±vajjan±dayo honti, bhavaªgadvical± para½.
226. Pariº±me bhavaªgassa, ±lambe gahaº±rahe;
tath± v²thi manodv±re, yath±sambhavato bhave.
227. ¾vajj± pañcaviññ±ºa½, sampaµicchanat²raºa½;
voµµhabbak±majavana½, tad±lambaºam±nasa½.
228. Satteva½ v²thicitt±ni, cittupp±d± catuddasa;
catupaññ±sa vitth±r±, pañcadv±re yath±raha½.
229. Upp±daµµhitibhaªg±na½, vas± cittakkhaºa½ taya½;
r³p±na½ µhiti ek³na-paññ±sañca duke duka½.
230. Parittetiparitte ca, mahantetimahantake;
voµµhabbamoghajavana½, tad±lambanti ta½ kam±.
231. ¾vajjanañca javana½, manodv±re tu gocare;
vibh³te tu tad±lamba½, vitth±r± sattasaµµhi te.
232. K±me javanasatt±la-mbaº±na½ niyame sati;
vibh³tetimahante ca, tad±lambaºam²rita½.
233. Pañcadv±re manodh±tu, paccekamhi yath±kkama½;
pañcaviññ±ºayuga¼a½, pacceka½ tu pak±sita½.
234. Manodv±re tu javana½, mahaggatamanuttara½;
sukhat²raºavoµµhabba½, parittajavana½ chasu.
235. Mah±vip±kacitt±ni upekkh±t²raºadvaya½;
chasu dv±resu j±yanti, v²thimutt±ni cekad±.
236. Sattati v²thicitt±ni, vip±k± tu mahaggat±;
nava v²thivimutt± ca, duvidh±pi das²rit±.
237. Icceva½ dv±rabhedena, vibh±vetv± tato para½;
ñeyy± gocarabhedena, cittupp±d± yath±raha½.
238. R³pasaddagandharasaphoµµhabb± pañca gocar±;
sesañca r³papaññattin±mañca dhammagocara½.
239. Pañcadv±re vattam±na½, pañc±lamba½ yath±kkama½;
ch±lambaºa½ manodv±re, at²t±n±gatampi ca.
240. Paññatt±t²tavattanta½ chadv±raggahita½ pana;
cha¼±rammaºasaªkh±ta½, yebhuyyena bhavantare.
241. Nimittagatikamm±na½, kammamev±tha gocara½;
paµisandhibhavaªg±na½, cutiy±va yath±raha½.
242. Pañc±lambe manodh±tu, paccekamhi yath±kkama½;
pañcaviññ±ºayuga¼a½, pacceka½ tu pak±sita½.
243. K±map±k±ni ses±ni, hasanañca parittake;
ñ±ºah²n±nipuññ±ni, javan±ni animmale.
244. Tihetuk±mapuññ±ni, puññ±bhiññ± ca lokiy±;
sabb±lambe pavattanti, aggamaggaphala½ vin±.
245. Kriy±bhiññ± ca voµµhabba½, kriy± k±me tihetuk±;
sabb±lambe pavattanti, nibb±ne nimmal± siyu½.
246. Dutiyañca catutthañca, ±ruppesu mahaggate;
mahaggataññe voh±re, ayam±lambaºe nayo.
247. Cakkhusotagh±najivh±-k±yahadayavatthun±;
k±maloke chavatth³ni, nissit± satta dh±tuyo.
248. Pañcaviññ±ºadh±t³ ca, t±sa½ pubb±parattaya½;
manodh±tu tato ses±, manoviññ±ºadh±tu ca.
249. Catasso dh±tuyo r³pe, t²ºi vatth³ni nissit±;
ar³pe tu aniss±ya, dh±tvek±va pavattati.
250. Pañcappas±de niss±ya, pacceka½ tu yath±kkama½;
pañcaviññ±ºayuga¼a½, bhavat²ti pak±sita½.
251. K±map±k±ni ses±ni, magg±vajjanam±dito;
hasana½ paµigh±r³p±-vacara½ vatthunissita½.
252. Dvecatt±l²sa niss±ya, aniss±ya ca j±yare;
aniss±ya vip±k±ni, ±ruppeti sam²rita½.
253. Icceva½ vatthubhedena, cittupp±d± pak±sit±;
tato para½ vibh±veyya, bh³mibhedena paº¹ito.
254. Niraye petaloke ca, tiracch±n±sure tath±;
p±pakammopapajjanti, p±pap±k±ya sandhiy±.
255. Bh³missitesu devesu, manussesupi h²nak±;
ahetuk±ya j±yanti, puññap±k±ya sandhiy±.
256. C±tumah±r±jik± ca, t±vati½s± ca y±mak±;
tusit± ceva nimm±naratino vasavattino.
257. Icceva½ chasu devesu, manussesu ca j±yare;
mah±vip±kasandh²hi, k±mapuññakat± jan±.
258. Brahm±na½ p±risajj± ca, tath± brahmapurohit±;
mah±brahm± ca j±yanti, paµhamajjh±nasandhiy±.
259. Paritt± appam±º±bh±, j±yant±bhassar± tath±;
dutiyajjh±nap±k±ya, tatiy±ya ca sandhiy±.
260. Parittasubhappam±ºasubh± ca subhakiºhak±;
catutth±ya tu j±yanti, tatiyajjh±nabh³mik±.
261. Vehapphal± asaññ² ca, suddh±v±s±ti sattasu;
pañcam±ya ca j±yanti, asaññ²cittavajjit±.
262. Avih± ca atapp± ca, sudass± ca sudassino;
akaniµµh±ti pañcete, suddh±v±s± pak±sit±.
263. ¾k±s±nañc±yatanap±k±d²hi yath±kkama½;
±k±s±nañc±yatanabh³mik±d²su j±yare.
264. Cutisandhibhavaªg±na½ vas± p±k± mahaggat±;
k±me sahetuk± p±k±, tad±lambaºatopi ca.
265. Yath±vuttaniy±mena, bh³m²svek±va j±yare;
cittupp±desu sabbattha, na tvev±saññino mat±.
266. Gh±najivh±k±yadh±tu-nissita½ m±nasa½ tath±;
paµighadvayamiccevamaµµha honteva k±misu.
267. Cakkhusotañca viññ±ºa½, manodh±tu ca t²raºa½;
k±mar³pesu j±yanti, yath±sambhavato dasa.
268. Voµµhabbak±mapuññ±ni, vippayutt±ni diµµhiy±;
uddhaccasahitañceti, sabbatthet±ni cuddasa.
269. Kaªkhita½ diµµhiyutt±ni, suddh±v±savivajjite;
sitañca r³pajavana-m±rupp±p±yavajjite.
270. K±makriy± sahet³ ca, uddha½ lokuttarattaya½;
catutth±ruppajavana½, sabbatth±p±yavajjite.
271. Sesam±ruppajavana½, hitv±p±ya½ yath±kkama½;
uddham±ruppabh³miñca, j±yat²ti vibh±vaye.
272. Sot±pattiphal±d²ni, catt±r±nuttar±ni tu;
suddh±v±samap±yañca, hitv± sabbattha j±yare.
273. Suddh±v±samap±yañca, hitv±r³pañca sabbath±;
paµham±nuttaro maggo, sesaµµh±nesu j±yati.
274. Sattati½sa ap±yesu, k±mes²ti pak±sit±;
pañcapaññ±sa suddhesu, r³pesvek³nasattati.
275. Chacatt±l²sa ±ruppe, uppajjanti yath±raha½;
icceva½ bh³mibhedena, cittupp±d± pak±sit±.
276. Tihetusatte sabb±ni, dvihetuk±hetuke pana;
paritt±ni vivajjetv±, ñ±ºap±kakriy±jave.
277. Puthujjan±na½ sambhonti, diµµhiyuttañca kaªkhita½;
sot±pann±ditiººampi, phala½ hoti yath±saka½.
278. V²tar±gassa javana½, kriy± cantimanuttara½;
puthujjan±ditiººampi, paµigha½ samud²rita½.
279. Jav± puthujjan±d²na½, catunna½ sesa s±sav±;
s±sav±vajjap±k±ni, pañcannamapi d²paye.
280. Puthujjanesu tesaµµhi, sot±pann±dikadvaye;
ek³nasaµµhi citt±ni, an±g±mikapuggale.
281. Sattapaññ±sa j±yanti, tepaññ±sa an±save;
maggaµµhesu sako maggo, puggalesu aya½ nayo.
282. Tihetuk±macutiy±, sabb±pi paµisandhiyo;
dvihet±hetucutiy±, k±m±vacarasandhiyo.
283. R³p±vacaracutiy±, sahetupaµisandhiyo;
±rupp±ruppacutiy±, heµµhim±ruppavajjit±.
284. Paµisandhi tath± k±me, tihetupaµisandhiyo;
bhavant²ti ca medh±v², cutisandhinaya½ naye.
285. Cutiy±nantara½ hoti, paµisandhi tato para½;
bhavaªga½ ta½ pana chetv±, hoti ±vajjana½ tato;
286. aniµµhe p±pap±k±va, cakkhuviññ±ºak±dayo;
iµµhe tu puññap±k±va, yath±sambhavato siyu½.
287. Pubbe vuttanayeneva, v²thicitt±ni yojaye;
pañcadv±re yath±yoga½, manodv±re ca paº¹ito.
288. Sant²raºatad±lamba-miµµh±lambe pavattati;
sukhita½ iµµhamajjhatte, aniµµhe ca upekkhita½.
289. Sukhopeta½ tad±lamba½, upekkh±kriyato para½;
na hoti domanassamh±, somanassa½ tu sabbad±.
290. Tathopekkh±tad±lamba½, sukhitakriyato para½;
aññattha niyamo natthi, tad±lambapavattiy±.
291. Somanassabhavaªgassa, javane domanassite;
tad±lambe asambhonte, upekkh±t²raºa½ bhave.
292. Parikammopac±r±nu-lomagotrabhuto para½;
pañcama½ v± catuttha½ v±, javana½ hoti appan±.
293. Catujh±na½ sukhopeta½, ñ±ºayutt±nanantara½;
upekkh±ñ±ºayutt±na½, pañcama½ j±yate para½.
294. Puthujjan±na sekkh±na½, k±mapuññatihetuto;
tihetuk±makriyato, v²tar±g±namappan±.
295. ¾vajjapañcaviññ±ºa-sampaµicchanat²raºa½;
paµisandhicuti sabb±, r³p±r³p±dikappan±.
296. Nirodh± vuµµhahantassa, upariµµhaphala½ dvaya½;
pañc±bhiññ± tath± magg±, ekacittakkhaº± mat±.
297. Dvikkhattu½ hi nirodhassa, sam±pattikkhaºe pana;
catutth±ruppajavana½, tad±lambañca sabbath±.
298. Dvikkhattu½ v±tha tikkhattu½, maggass±nantara½ phala½;
bhavaªg±di ca voµµhabba½, javan±di saki½ pana.
299. Tihetuk±majavana½, appan±ghaµita½ pana;
tikkhattu½ v± catukkhattu½, manodv±re pavattati.
300. Chadv±resu panaññattha, javana½ k±madh±tuja½;
pañca v±re cha v± satta, samuppajjati sambhav±.
301. Sam±pattibhavaªgesu, niyamo na sam²rito;
v²thicitt±vas±ne tu, bhavaªga½ cuti v± bhave.
302. Icc±nantarabhedena, cittupp±daµµhiti½ cuti½;
ñatv± gaºeyya saªgayha, labbham±navas± katha½?
303. Pañcadv±r±vajjanato, dasa citt±ni d²paye;
ses±vajjanato pañca-catt±l²santi bh±sita½.
304. Pañcaviññ±ºato p±pavip±k± sampaµicchan±;
parameka½ duve puñña-vip±k± sampaµicchan±.
305. Sant²raºadvihetumh±, p±k± dv±dasa j±yare;
tihetuk±map±kamh±, ekav²sati bh±sita½.
306. R³p±vacarap±kamh±, paramek³nav²sati;
navaµµh±ruppap±kamh±, satta cha v± yath±kkama½.
307. Paµighamh± tu satteva, sitamh± terasabravu½;
dvihetupuññ±puññamh±, ekav²sati bh±vaye.
308. Dvihetuk±makriyato, aµµh±rasa upekkhak±;
sukhitamh± sattarasa, vibh±venti vicakkhaº±.
309. K±mapuññ± tihetumh±, tetti½seva upekkhak±;
sukhitamh± tipaññ±sa, bhavant²ti pak±sita½.
310. Tihetuk±makriyato, catuv²satipekkhak±;
sukhitamh± tu d²peyya, pañcav²sati paº¹ito.
311. Dasa r³pajavamhek±dasa dv±dasa terasa;
yath±kkama½ pañcadasa, ±rupp± parid²paye.
312. Phalamh± cuddasev±hu, maggamh± tu saka½ phala½;
para½ saªgahamicceva½, vigaºeyya vis±rado.
313. Pañcadasamh±dy±vajja-mekav²satitopara½
ekamh± pañcaviññ±ºa½, pañcamh± sampaµicchana½.
314. Sukhasant²raºa½ hoti, pañcav²satito para½;
sambhonti sattati½samh±, upekkh±t²raºadvaya½.
315. Bhavanti catt±l²samh±, sukhap±k± dvihetuk±;
tathekacatt±l²samh±, sukhap±k± dvihetuk±;
tathekacatt±l²samh±, upekkh±ya sam±yut±.
316. Honti sattatito k±me,
sukhap±k± tihetuk±;
dvisattatimh± j±yanti,
upekkh±sahit± puna.
317. Ek³nasaµµhito r³p±, p±k± p±k± ar³pino;
kam±µµhacatt±l²samh±, tathekadvitih²nato.
318. Phaladvaya½ catukkamh±, pañcamh±ntaphaladvaya½;
tik± mahaggat± jav±, magg± k±majav± dvay±.
319. Cittupp±d±namicceva½, gaºito pubbasaªgaho;
ñeyyoya½ µh±nabhedoti, pubb±paraniy±mito.
320. R³pap±kamah±p±k±, manodh±tu ca t²raºa½;
r³pameva janent²ti, vutt± ek³nav²sati.
321. Appan±javana½ sabba½, mahaggatamanuttara½;
iriy±pathar³p±ni, janet²ti sam²rita½.
322. Voµµhabba½ k±majavanamabhiññ± ca yath±raha½;
iriy±pathaviññattir³p±na½ janak± siyu½.
323. Pañcaviññ±ºam±rupp±, vip±k± ca na kiñcipi;
sabbesa½ paµisandh² ca, cuti c±rahato tath±.
324. R³p±dittayamicceva½ samuµµh±peti m±nasa½;
uppajjam±nameveti, ñeyyo janakasaªgaho.
325. Iti kicc±dibhedesu, paccekasmi½ pak±sita½;
naya½ vutt±nus±rena, sam±setv± viyojaye.
326. Panuººasammohamalassa s±sane,
vikiººavatth³hi suganthita½ naya½;
pakiººamogayha paratthaninnaye,
vitiººakaªkh±va bhavanti paº¹it±.
327. Bahunayavinibandha½ kullameta½ gahetv±,
jinavacanasamudda½ k±mamogayha dh²r±;
hitasakalasamattha½ vatthus±ra½ haritv±,
hadaya ratanagabbha½ s±dhu samp³rayanti.
Iti n±mar³paparicchede pakiººakavibh±go n±ma
Catuttho paricchedo.