K±m±vacarar³p±vacarato vip±kacetan± attan± sampayuttadhamm±na½ pavatte cittasamuµµh±nar³p±na½, paµisandhiya½ kaµatt±r³p±nañca sahaj±takammapaccayena paccayo. Ar³p±vacaravip±kacetan± attan± sampayuttadhamm±naññeva sahaj±takammapaccayena paccayo. Lokuttaravip±kacetan± pañcavok±re attan± sampayuttadhamm±nañceva cittasamuµµh±nar³passa ca, catuvok±re ar³passeva sahaj±takammapaccayena paccayo. Tebh³mik± kiriyacetan± pañcavok±re sampayuttadhamm±nañceva cittasamuµµh±nar³passa ca sahaj±takammapaccayena paccayo. Y± panettha ±ruppe uppajjati, s± ar³padhamm±naññeva sahaj±takammapaccayena paccayoti evamettha paccayuppannatopi viññ±tabbo vinicchayoti.
Kammapaccayaniddesavaººan±.
14. Vip±kapaccayaniddesavaººan±
14. Vip±kapaccayaniddese vip±k± catt±ro khandh±ti yasm± kammasamuµµh±n±pi r³p± vip±k± na honti, tasm± “vip±k±”ti vatv± “catt±ro khandh±”ti vutta½. Eva½ aya½ p±¼i ar³padhamm±naññeva vip±kapaccayavasena ±gat±. Pañh±v±re pana “vip±k±by±kato eko khandho tiººa½ khandh±na½ cittasamuµµh±n±nañca r³p±na½ vip±kapaccayena paccayo. Paµisandhikkhaºe vip±k±by±kato eko khandho tiººanna½ khandh±na½ kaµatt± ca r³p±na½ vip±kapaccayena paccayo”ti ±gatatt± cittasamuµµh±nakammasamuµµh±nar³p±nampi vip±kapaccayo labbhati. Idha pana s±vasesavasena desan± kat±ti aya½ t±vettha p±¼ivaººan±. Aya½ pana vip±kapaccayo vip±kabh±vena j±tito ekavidho, bh³mibhedato k±m±vacar±divasena catudh± bhijjat²ti evamettha n±nappak±rabhedato viññ±tabbo vinicchayo. Eva½ bhinne panettha k±m±vacarar³p±vacaravip±ko attan± sampayuttadhamm±na½ pavatte cittasamuµµh±nar³p±na½ paµisandhiya½ kaµatt±r³p±nañca vip±kapaccayo hoti. Ar³p±vacaravip±ko sampayuttadhamm±naññeva. Lokuttaravip±ko pañcavok±re sampayuttadhamm±nañceva cittasamuµµh±nar³passa ca, catuvok±re sampayuttakkhandh±naññeva vip±kapaccayo hot²ti evamettha paccayuppannatopi viññ±tabbo vinicchayoti.
Vip±kapaccayaniddesavaººan±.
15. ¾h±rapaccayaniddesavaººan±
15. ¾h±rapaccayaniddese kaba¼²k±ro ±h±roti catusantatisamuµµh±ne r³pe oj± ±h±ro n±ma. So pana yasm± kaba¼a½ karitv± ajjhoharitova ±h±rakicca½ karoti, na bahi µhito, tasm± ±h±roti avatv± “kaba¼²k±ro ±h±ro”ti vutta½. Kaba¼a½ karitv± ajjhoharitabbavatthukatt± v± kaba¼²k±roti n±mameta½ tassa. Ar³pino ±h±r±ti phassacetan±viññ±º±h±r± Ta½samuµµh±n±nanti idh±pi kammasamuµµh±n±ni gahit±neva. Vuttañheta½ pañh±v±re– paµisandhikkhaºe vip±k±by±kat± ±h±r± sampayuttak±na½ khandh±na½ kaµatt± ca r³p±na½ ±h±rapaccayena paccayoti. Aya½ t±vettha p±¼ivaººan±. Aya½ pana ±h±rapaccayo saªkhepato kaba¼²k±ro ±h±ro, phasso, cetan±, viññ±ºanti catt±rova dhamm± honti. Tattha µhapetv± kaba¼²k±r±h±ra½ ses± tayo ar³p±h±r± j±tivasena kusal±kusalavip±kakiriyabhedato catudh± bhijjanti. Puna bh³mibhedena kusalo catudh±, akusalo ekadh±, vip±ko catudh±, kiriy± tidh±ti eva½ anekadh± bhijjanti. Kaba¼²k±r±h±ro pana j±tito aby±kato, bh³mito k±m±vacarov±ti evamettha n±nappak±rabhedato viññ±tabbo vinicchayo. Eva½ bhinne panettha catubh³mak±pi tayo kusal±h±r± pañcavok±re attan± sampayuttadhamm±nañceva cittasamuµµh±nar³passa ca ±h±rapaccayena paccayo, µhapetv± pana r³p±vacara½ avases± ±ruppe sampayuttadhamm±naññeva ±h±rapaccayena paccayo. Akusal±h±resupi eseva nayo. Catubh³makavip±k±h±r± pana sabbattha sampayuttak±na½ ±h±rapaccay± honti. K±m±vacarar³p±vacaravip±k± panettha pañcavok±re uppajjam±n± pavatte cittasamuµµh±nar³passa paµisandhiya½ kaµatt±r³pass±pi ±h±rapaccay± honti. Lokuttar± pana cittasamuµµh±nar³passeva, ±ruppe uppann± r³passa paccay± na honti. Tebh³mak±pi tayo kiriy±h±r± pañcavok±re sampayuttadhamm±nañceva cittasamuµµh±nar³passa ca, k±m±vacar±r³p±vacar± pana ±ruppe sampayuttadhamm±naññeva ±h±rapaccayena paccayo Catusantatisamuµµh±no kaba¼²k±r±h±ro kiñc±pi “imassa k±yass±”ti avisesato vutto, visesato pan±yamettha ±h±rasamuµµh±nar³passa janako ceva anup±lako ca hutv± ±h±rapaccayena paccayo hoti, sesatisantatisamuµµh±nassa anup±lakova hutv± ±h±rapaccayena paccayo hot²ti evamettha paccayuppannatopi viññ±tabbo vinicchayoti.
¾h±rapaccayaniddesavaººan±.
16. Indriyapaccayaniddesavaººan±
16. Indriyapaccayaniddese cakkhundriyanti cakkhusaªkh±ta½ indriya½. Indriyapaccayen±ti saya½ purej±to hutv± ar³padhamm±na½ upp±dato paµµh±ya y±va bhaªg± indriyapaccayena paccayo hoti. Sotindriy±d²supi eseva nayo. Ar³pino indriy±ti ettha ar³paj²vitindriyampi saªgahita½. Ta½samuµµh±n±nanti ettha heµµh± vuttanayeneva kaµatt±r³pampi saªgahita½. Vuttañheta½ pañh±v±re– paµisandhikkhaºe vip±k±by±kat± indriy± sampayuttak±na½ khandh±na½ kaµatt± ca r³p±na½ indriyapaccayena paccayoti. Eva½ t±vettha p±¼ivaººan± veditabb±. Aya½ pana indriyapaccayo itthindriyapurisindriyavajj±na½ samav²satiy± indriy±na½ vasena µhito. Itthindriyapurisindriy±ni hi kiñc±pi itthiliªgapurisaliªg±d²na½ b²jabh³t±ni, kalal±dik±le pana vijjam±nesupi tesu itthiliªgapurisaliªg±d²na½ abh±v± t±ni neva tesa½, na aññesa½ indriyapaccayata½ pharanti. Indriyapaccayo hi attano vijjam±nakkhaºe avinibbhuttadhamm±na½ indriyapaccayata½ apharanto n±ma natthi, tasm± t±ni indriyapaccay± na honti. Yesa½ panet±ni b²jabh³t±ni, tesa½ t±ni suttantikapariy±yena pakat³panissayabh±va½ bhajanti. Iti indriyapaccayo samav²satiy± indriy±na½ vasena µhitoti veditabbo. So j±tito kusal±kusalavip±kakiriyar³pavasena pañcadh± bhijjati. Tattha kusalo bh³mivasena catudh±, akusalo k±m±vacarova vip±ko catudh±va kiriy±saªkh±to tidh±, r³pa½ k±m±vacaramev±ti eva½ anekadh± bhijjat²ti eva½ t±vettha n±nappak±rabhedato viññ±tabbo vinicchayo. Eva½ bhinne panettha catubh³makopi kusalindriyapaccayo pañcavok±re sampayuttadhamm±nañceva cittasamuµµh±nar³passa ca indriyapaccayena paccayo, tath± akusalo. Ýhapetv± pana r³p±vacarakusala½ avases± kusal±kusal± ±ruppe sampayuttadhamm±naññeva indriyapaccayena paccayo. Catubh³mako vip±kindriyapaccayo ekanteneva sampayuttak±na½ indriyapaccayena paccayo. K±m±vacarar³p±vacar± panettha pañcavok±re uppajjanato pavatte cittasamuµµh±nar³passa, paµisandhiya½ kaµatt±r³pass±pi indriyapaccayena paccay± honti. Lokuttar± cittasamuµµh±nar³passeva. ¾ruppe uppann± lokuttaravip±k± indriy± r³passa paccay± na honti. Tebh³mak± kiriyindriy± pañcavok±re sampayuttadhamm±nañceva cittasamuµµh±nar³passa ca, k±m±vacar±r³p±vacar± pana ±ruppe sampayuttadhamm±naññeva indriyapaccayata½ pharanti. Cakkhundriy±divasena chabbidhe r³pindriye cakkhundriya½ kusal±kusalavip±kato sampayuttadhamm±na½ dvinna½ cakkhuviññ±º±na½, sotindriy±d²ni tath±vidh±naññeva sotaviññ±º±d²na½, r³paj²vitindriya½ attan± sahaj±tar³p±na½ µhitikkhaºe indriyapaccayena paccayo. Sahaj±tapaccayat± pana tassa natth²ti evamettha paccayuppannatopi viññ±tabbo vinicchayoti.
Indriyapaccayaniddesavaººan±.
17. Jh±napaccayaniddesavaººan±
17. Jh±napaccayaniddese jh±naªg±n²ti dvipañcaviññ±ºavajjesu sesacittesu uppann±ni vitakkavic±rap²tisomanassadomanassupekkh±cittekaggat±saªkh±t±ni satta aªg±ni. Pañcanna½ pana viññ±ºak±y±na½ abhinip±tamattatt± tesu vijjam±n±nipi upekkh±sukhadukkh±ni upanijjh±n±k±rassa abh±vato jh±naªg±n²ti na uddhaµ±ni. Tattha pacchinnatt± pana ses±hetukesupi jh±naªga½ na uddhaµameva. Ta½samuµµh±n±nanti idh±pi kaµatt±r³pa½ saªgahitanti veditabba½. Vuttañheta½ pañh±v±re– “paµisandhikkhaºe vip±k±by±kat±ni jh±naªg±ni sampayuttak±na½ khandh±na½ kaµatt± ca r³p±na½ jh±napaccayena paccayo”ti. Aya½ t±vettha p±¼ivaººan±. Aya½ pana jh±napaccayo sattanna½ jh±naªg±na½ vasena µhitopi j±tibhedato kusal±kusalavip±kakiriyavasena catudh± bhijjati, puna bh³mivasena catudh±; ekadh±, catudh±, tidh±ti dv±dasadh± bhijjat²ti evamettha n±nappak±rabhedato viññ±tabbo vinicchayo. Eva½ bhinne panettha catubh³makampi kusalajh±naªga½ pañcavok±re sampayuttadhamm±nañceva cittasamuµµh±nar³passa ca, µhapetv± r³p±vacara½ avasesa½ ±ruppe sampayuttadhamm±naññeva jh±napaccayena paccayo. Akusalepi eseva nayo. K±m±vacarar³p±vacaravip±ka½ pavatte sampayuttadhamm±nañceva cittasamuµµh±nar³passa ca, paµisandhiya½ sampayuttadhamm±nañceva kaµatt±r³passa ca, ±ruppavip±ka½ sampayuttadhamm±naññeva, yañca ±ruppe lokuttaravip±ka½ uppajjati, tañca. Pañcavok±re pana ta½ cittasamuµµh±nar³passapi jh±napaccayena paccayo hoti. Tebh³makampi kiriyajh±naªga½ pañcavok±re sampayuttadhamm±nañceva cittasamuµµh±nar³passa ca. Ya½ panettha ±ruppe uppajjati, ta½ sampayuttadhamm±naññeva jh±napaccayena paccayoti evamettha paccayuppannatopi viññ±tabbo vinicchayoti.
Jh±napaccayaniddesavaººan±.
18. Maggapaccayaniddesavaººan±
18. Maggapaccayaniddese maggaªg±n²ti ahetukacittupp±davajjesu sesacittesu uppann±ni paññ±, vitakko, samm±v±c±kammant±j²v±, v²riya½, sati, sam±dhi, micch±diµµhi, micch±v±c±kammant±j²v±ti im±ni dv±dasaªg±ni. Maggassa pana hetupacchimakatt± ahetukacittesu maggaªg±ni na uddhaµ±ni. Ta½samuµµh±n±nanti idh±pi kaµatt±r³pa½ saªgahitameva. Vuttañheta½ pañh±v±re– “paµisandhikkhaºe vip±k±by±kat±ni maggaªg±ni sampayuttak±na½ khandh±na½ kaµatt± ca r³p±na½ maggapaccayena paccayo”ti. Aya½ t±vettha p±¼ivaººan±. Aya½ pana maggapaccayo dv±dasanna½ maggaªg±na½ vasena µhitopi j±tibhedato kusal±divasena catudh±, kusal±d²nañca k±m±vacar±dibh³mibhedato dv±dasadh± bhijjat²ti evamettha n±nappak±rabhedato viññ±tabbo vinicchayo Eva½ bhinne panettha catubh³makampi kusalamaggaªga½ pañcavok±re sampayuttadhamm±nañceva cittasamuµµh±nar³passa ca, µhapetv± r³p±vacara½ avasesa½ ±ruppe sampayuttadhamm±naññeva maggapaccayena paccayoti sabba½ jh±napaccaye viya vitth±retabbanti evamettha paccayuppannatopi viññ±tabbo vinicchayoti.
Maggapaccayaniddesavaººan±.
19. Sampayuttapaccayaniddesavaººan±
19. Sampayuttapaccayaniddese p±¼i utt±natth± eva. Aya½ pana sampayuttapaccayo n±ma saªkhepato sabbepi ar³pino khandh±. Pabhedato panesa j±tito kusal±d²na½, bh³mito ca k±m±vacar±d²na½ vasena anekadh± bhijjat²ti evamettha n±nappak±rabhedato viññ±tabbo vinicchayo. Eva½ bhinne panettha catubh³makesupi kusalakkhandhesu eko khandho tiººa½ khandh±na½, tayo ekassa, dve dvinnanti eva½ sabbepi aññamañña½ sampayuttapaccayena paccayo. Akusalavip±kakiriyakkhandhesupi eseva nayoti evamettha paccayuppannatopi viññ±tabbo vinicchayoti.