K±m±vacaravip±kassa ñ±ºasampayutto v± ñ±ºavippayutto v± vip±ko k±m±vacarakiriy±vajjanassa, ñ±ºasampayuttavip±ko panettha paµisandhivasena uppajjam±nassa r³p±vacar±r³p±vacaravip±kass±p²ti imesa½ catunna½ r±s²na½ anantarapaccayo hoti. R³p±vacaravip±ko sahetukak±m±vacaravip±kassa r³p±vacar±r³p±vacaravip±kassa k±m±vacarakiriy±vajjanass±ti imesa½ catunna½ r±s²na½ anantarapaccayo hoti. Ar³p±vacaravip±ko tihetukak±m±vacaravip±kassa ar³p±vacaravip±kassa k±m±vacarakiriy±vajjanass±ti tiººa½ r±s²na½ anantarapaccayo hoti. Lokuttaravip±ko tihetukak±m±vacaravip±kassa r³p±vacar±r³p±vacaralokuttaravip±kass±ti catunna½ r±s²na½ anantarapaccayo hoti.
K±m±vacarakiriya½ k±m±vacarakusal±kusalassa catubh³makavip±kassa tebh³makakiriyass±ti navanna½ r±s²na½ anantarapaccayo hoti. R³p±vacarakiriya½ tihetukak±m±vacaravip±kassa r³p±vacaravip±kassa r³p±vacarakiriyass±ti tiººa½ r±s²na½ anantarapaccayo hoti. Ar³p±vacarakiriya½ tihetukak±m±vacaravip±kassa r³p±vacar±r³p±vacaralokuttaravip±kassa ar³p±vacarakiriyass±ti pañcanna½ r±s²na½ anantarapaccayo hot²ti. Evamettha paccayuppannatopi viññ±tabbo vinicchayoti.

Anantarapaccayaniddesavaººan±.

5. Samanantarapaccayaniddesavaººan±

5. Samanantarapaccayaniddesopi imin± sam±nagatikova. Ime pana dve paccay± mah±vitth±r±, tasm± sabbacittuppattivasena tesa½ upaparikkhitv± vitth±ro gahetabboti.

Samanantarapaccayaniddesavaººan±.

6. Sahaj±tapaccayaniddesavaººan±

6. Sahaj±tapaccayaniddese aññamaññanti añño aññassa. Imin± etesa½ dhamm±na½ ekakkhaºe paccayabh±vañceva paccayuppannabh±vañca d²peti. Okkantikkhaºeti pañcavok±rabhave paµisandhikkhaºe. Tasmiñhi khaºe n±mar³pa½ okkanta½ viya pakkhandanta½ viya paralokato ima½ loka½ ±gantv± pavisanta½ viya uppajjati, tasm± so khaºo “okkantikkhaºo”ti vuccati. Ettha ca r³panti hadayavatthumattameva adhippeta½. Tañhi n±massa, n±mañca tassa aññamañña½ sahaj±tapaccayaµµha½ pharati. Cittacetasik±ti pavattiya½ catt±ro khandh±. Sahaj±tapaccayen±ti ettha cittasamuµµh±nar³p± cittacetasik±na½ paccayaµµha½ na pharanti, tasm± “aññamaññan”ti na vutta½. Tath± up±d±r³p± bh³t±na½. R³pino dhamm± ar³p²na½ dhamm±nanti hadayavatthu catunna½ khandh±na½. Kiñci k±leti kismiñci k±le. Sahaj±tapaccayen±ti paµisandhi½ sandh±ya vutta½. Na sahaj±tapaccayen±ti pavatti½ sandh±ya vutta½.
Aya½ pana ‘catt±ro khandh± ar³pino aññamañña½ sahaj±tapaccayena paccayo’ti eva½ chahi koµµh±sehi µhito. Tattha tayo koµµh±s± aññamaññavasena vutt±, tayo na aññamaññavasena. Tattha paµhamakoµµh±se ar³pameva paccayo ceva paccayuppannañca, dutiye r³pameva, tatiye n±mar³pa½, catutthe paccayo ar³pa½, paccayuppanna½ r³pa½; pañcame paccayopi paccayuppannampi r³pameva; chaµµhe paccayo r³pa½, paccayuppanna½ ar³panti aya½ t±vettha p±¼ivaººan±.
Aya½ pana sahaj±tapaccayo j±tivasena kusalo akusalo vip±ko kiriya½ r³panti pañcadh± bhijjati. Tattha kusalo bh³mito catubbidho hoti, akusalo ekavidhova vip±ko catubbidho, kiriyasaªkh±to tividho, r³pa½ ekavidha½ k±m±vacaramev±ti eva½ t±vettha n±nappak±rabhedato viññ±tabbo vinicchayo.
Eva½ bhinne panettha catubh³makampi kusala½ pañcavok±rabhave attan± sampayuttadhamm±nañceva cittasamuµµh±nar³passa ca sahaj±tapaccayo hoti, tath± akusala½. Ya½ panettha ar³pe uppajjati, ta½ ar³padhamm±na½yeva sahaj±tapaccayo hoti.
K±m±vacarar³p±vacaravip±ka½ cittasamuµµh±nar³passa ceva sampayuttadhamm±nañca sahaj±tapaccayo hoti. Ya½ panettha r³pa½ na samuµµh±peti, ta½ sampayuttadhamm±naññeva. Ya½ paµisandhiya½ uppajjati, ta½ kaµatt±r³p±nañc±pi sahaj±tapaccayo hoti. Ar³p±vacaravip±ka½ sampayuttadhamm±naññeva. Lokuttaravip±ka½ pañcavok±re sampayuttadhamm±nañceva cittasamuµµh±nar³p±nañca, catuvok±re ar³p±naññeva. K±m±vacara-ar³p±vacarakiriy± pañcavok±re sampayuttak±nañceva cittasamuµµh±nar³p±nañca sahaj±tapaccayo hoti, catuvok±re ar³p±naññeva. R³p±vacarakiriy± sampayuttadhamm±nañceva cittasamuµµh±nar³p±nañca ekantena sahaj±tapaccayo hoti.
Catusamuµµh±nikassa r³passa kammasamuµµh±nar³pe eka½ mah±bh³ta½ tiººa½, t²ºi ekassa, dve dvinna½ mah±bh³t±na½, mah±bh³t± up±d±r³passa sahaj±tapaccayena paccayo. K±m±vacarar³p±vacarapaµisandhikkhaºe vatthur³pa½ vip±kakkhandh±na½ sahaj±tapaccayena paccayo. Utucitt±h±rasamuµµh±nesu pana mah±bh³t±ni aññamaññañceva up±d±r³passa ca sahaj±tapaccayena paccayoti evamettha paccayuppannatopi viññ±tabbo vinicchayoti.

Sahaj±tapaccayaniddesavaººan±.

7. Aññamaññapaccayaniddesavaººan±

7. Aññamaññapaccayaniddese sahaj±tapaccayaniddesassa purim±na½ tiººa½ koµµh±s±na½ vasena p±¼i ±gat±. Tass± tattha vuttasadis±va vaººan±ti puna na gahit±. Ayampi ca aññamaññapaccayo j±tivasena kusalo akusalo vip±ko kiriya½ r³panti pañcadh± bhinno. Tattha kusalo bh³mito catubbidho. Sabba½ purimasadisamev±ti evamettha n±nappak±rabhedato viññ±tabbo vinicchayo.
Eva½ bhinne panettha sabbampi catubh³maka½ kusala½ attan± sampayuttadhamm±na½ aññamaññapaccayena paccayo. Tath± akusala½. Vip±ke pana k±m±vacarar³p±vacaravip±ka½ paµisandhiya½ vatthur³passa, pavatte sampayuttadhamm±naññeva. Ar³p±vacaralokuttaravip±ka½ attan± sampayuttadhamm±naññeva aññamaññapaccayena paccayo. Sabbampi kiriya½ sampayuttadhamm±naññeva aññamaññapaccayena paccayo. Catusamuµµh±nikar³passa kammasamuµµh±ne eka½ mah±bh³ta½ tiººa½, t²ºi ekassa, dve dvinna½ mah±bh³t±na½ aññamaññapaccayena paccayo. K±m±vacarar³p±vacarapaµisandhiya½ vatthur³pa½ vip±kakkhandh±na½ aññamaññapaccayena paccayo. Utucitt±h±rasamuµµh±nesu mah±bh³t±neva mah±bh³t±na½ aññamaññapaccayena paccayoti evamettha paccayuppannatopi viññ±tabbo vinicchayoti.

Aññamaññapaccayaniddesavaººan±.

8. Nissayapaccayaniddesavaººan±

8. Nissayapaccayaniddese sahaj±tapaccayaniddesassa purim±na½ pañcanna½ koµµh±s±na½ vasena sahaj±tanissayanaya½ dassetv± puna chaµµhena koµµh±sena purej±tanissayanaya½ dassetu½ cakkh±yatana½ cakkhuviññ±ºadh±tuy±ti-±di ±raddha½. Tattha ya½ r³pa½ niss±y±ti vatthur³pa½ sandh±ya vutta½. Tañhi niss±ya tividh± manodh±tu, µhapetv± ar³pavip±ka½ dv±sattatividh± manoviññ±ºadh±t³ti im±ni pañcasattati citt±ni vattant²ti aya½ t±vettha p±¼ivaººan±. Ayampi nissayapaccayo j±tivasena kusal±dibhedato pañcadh±va bhijjati. Tattha kusalo bh³mito catubbidhova akusalo ekavidho vip±ko catubbidho, kiriyasaªkh±to tividho, r³pa½ ekavidhamev±ti evamettha n±nappak±rabhedato viññ±tabbo vinicchayo.
Eva½ bhinne panettha catubh³makampi kusala½ pañcavok±re sampayuttakkhandh±nañceva cittasamuµµh±nar³passa ca nissayapaccayena paccayo hoti. Tath± akusala½ Ya½ panettha ±ruppe uppajjati, ta½ ar³padhamm±naññeva nissayapaccayo hoti. K±m±vacarar³p±vacaravip±ka½ pavatte sampayuttadhamm±nañceva cittasamuµµh±nar³passa ca, paµisandhiya½ kaµatt±r³pass±pi nissayapaccayo hoti. Ar³p±vacaravip±ka½ sampayuttakkhandh±na½yeva hoti. Lokuttaravip±ka½ pañcavok±re; sampayuttak±nañceva cittasamuµµh±nar³passa ca, catuvok±re ar³passeva nissayapaccayo hoti. K±m±vacara-ar³p±vacarakiriy± pañcavok±re sampayuttak±nañceva cittasamuµµh±nar³passa ca nissayapaccayo hoti, catuvok±re ar³p±naññeva. R³p±vacarakiriy± sampayuttak±nañceva cittasamuµµh±nar³passa ca ekantena nissayapaccayo hoti.
Catusamuµµh±nikar³passa ca kammasamuµµh±nar³pe eka½ mah±bh³ta½ tiººa½, t²ºi ekassa, dve dvinna½ mah±bh³t±na½, mah±bh³t± up±d±r³p±na½, vatthur³pa½ pañcavok±rabhave catubh³makakusalassa, akusalassa, µhapetv± ±ruppavip±kañceva dve pañcaviññ±º±ni ca sesatebh³makavip±kassa, tebh³makakiriyass±ti imesa½ catunna½ dhammar±s²na½ nissayapaccayo hoti. Cakkh±yatan±d²ni pañca sasampayutt±na½ cakkhuviññ±º±d²na½ nissayapaccayo hoti. Utucitt±h±rasamuµµh±nesu pana mah±bh³t± mah±bh³t±nañceva up±d±r³passa ca nissayapaccayena paccayoti evamettha paccayuppannatopi viññ±tabbo vinicchayoti.

Nissayapaccayaniddesavaººan±.

9. Upanissayapaccayaniddesavaººan±

9. Upanissayapaccayaniddese purim± purim±ti anantar³panissaye samanantar±t²t± labbhanti, ±rammaº³panissayapakat³panissayesu n±n±v²thivasena purimatar±. Te tayopi r±sayo kusalavasena kusalapade labbhanti, kusalena pana akusale samanantar±t²t± na labbhanti. Teneva vutta½– “akusal±na½ dhamm±na½ kesañci upanissayapaccayena paccayo”ti Idañhi– “kusalo dhammo akusalassa dhammassa upanissayapaccayena paccayo; ±rammaº³panissayo pakat³panissayo. ¾rammaº³panissayo– d±na½ datv± s²la½ sam±diyitv± uposathakamma½ katv± ta½ garu½ katv± ass±deti abhinandati, ta½ garu½ katv± r±go uppajjati, diµµhi uppajjati, pubbe suciºº±ni garu½ katv± ass±deti abhinandati, ta½ garu½ katv± r±go uppajjati, diµµhi uppajjati. Jh±n± vuµµhahitv± jh±na½ garu½ katv± ass±deti abhinandati, ta½ garu½ katv± r±go uppajjati diµµhi uppajjati. Pakat³panissayo– saddha½ upaniss±ya m±na½ jappeti, diµµhi½ gaºh±ti. S²la½ suta½ c±ga½ pañña½ upaniss±ya m±na½ jappeti, diµµhi½ gaºh±ti. Saddh± s²la½ suta½ c±go paññ± r±gassa dosassa mohassa m±nassa diµµhiy± patthan±ya upanissayapaccayena paccayo”ti ima½ naya½ sandh±ya vutta½. Kusalena aby±kate tayopi labbhanti, tath± akusalena akusale.
Akusalena pana kusale samanantar±t²t± na labbhanti. Tena vutta½– “kusal±na½ dhamm±na½ kesañci upanissayapaccayena paccayo”ti. Idampi hi– “akusalo dhammo kusalassa dhammassa upanissayapaccayena paccayo. Pakat³panissayo– r±ga½ upaniss±ya d±na½ deti, s²la½ sam±diyati, uposathakamma½ karoti, jh±na½ upp±deti vipassana½ upp±deti, magga½ upp±deti, abhiñña½ upp±deti, sam±patti½ upp±deti; dosa½ moha½ m±na½ diµµhi½ patthana½ upaniss±ya d±na½ deti…pe… sam±patti½ upp±deti. R±go doso moho m±no diµµhi patthan± saddh±ya s²lassa sutassa c±gassa paññ±ya upanissayapaccayena paccayo. P±ºa½ hantv± tassa paµigh±tatth±ya d±na½ det²”ti-±din± nayena pañh±v±re ±gata½ pakat³panissayameva sandh±ya vutta½. Akusala½ pana kusalassa ±rammaº³panissayo na hoti. Kasm±? Ta½ garu½ katv± tassa appavattanatoti yath± anantar³panissayo, eva½ ±rammaº³panissayopettha na labbhat²ti veditabbo. Akusalena aby±katapade ±rammaº³panissayova na labbhati. Na hi aby±kat± dhamm± akusala½ garu½ karonti Yasm± pana anantarat± labbhati, tasm± ettha “kesañc²”ti na vutta½. Aby±katena pana aby±kate kusale akusaleti t²su nayesu tayopi upanissay± labbhanteva. Puggalopi sen±sanamp²ti ida½ dvaya½ pakat³panissayavasena vutta½. Idañhi dvaya½ kusal±kusalapavattiy± balavapaccayo hoti. Paccayabh±vo cassa panettha pariy±yavasena veditabboti aya½ t±vettha p±¼ivaººan±.