2. Abhidhammabh±jan²yavaººan±

206-214. Id±ni abhidhammabh±jan²ya½ hoti. Tattha “ariyasacc±n²”ti avatv± nippadesato paccayasaªkh±ta½ samudaya½ dassetu½ “catt±ri sacc±n²”ti vutta½ Ariyasacc±n²ti hi vutte avases± ca kiles±, avases± ca akusal± dhamm±, t²ºi ca kusalam³l±ni s±sav±ni, avases± ca s±sav± kusal± dhamm± na saªgayhanti. Na ca kevala½ taºh±va dukkha½ samud±neti, imepi avases± ca kiles±dayo paccay± samud±nentiyeva. Iti imepi paccay± dukkha½ samud±nentiyev±ti nippadesato paccayasaªkh±ta½ samudaya½ dassetu½ “ariyasacc±n²”ti avatv± “catt±ri sacc±n²”ti vutta½.
Niddesav±re ca nesa½ paµhama½ dukkha½ aniddisitv± tasseva dukkhassa sukhaniddesattha½ dukkhasamudayo niddiµµho. Tasmiñhi niddiµµhe “avases± ca kiles±”ti-±din± nayena dukkhasacca½ sukhaniddesa½ hoti. Nirodhasaccampettha taºh±ya pah±na½ “taºh±ya ca avases±nañca kiles±na½ pah±nan”ti eva½ yath±vuttassa samudayassa pah±navasena pañcah±k±rehi niddiµµha½. Maggasacca½ panettha paµhamajjh±nikasot±pattimaggavasena dhammasaªgaºiya½ vibhattassa desan±nayassa mukhamattameva dassentena niddiµµha½. Tattha nayabhedo veditabbo. Ta½ upari pak±sayiss±ma.
Yasm± pana na kevala½ aµµhaªgiko maggova paµipad± “pubbeva kho panassa k±yakamma½ vac²kamma½ ±j²vo suparisuddho hot²”ti (ma. ni. 3.433) vacanato pana puggalajjh±sayavasena pañcaªgikopi maggo paµipad± ev±ti desito, tasm± ta½ naya½ dassetu½ pañcaªgikav±ropi niddiµµho. Yasm± ca na kevala½ aµµhaªgikapañcaªgikamagg±va paµipad±, sampayuttak± pana atirekapaññ±sadhamm±pi paµipad± eva, tasm± ta½ naya½ dassetu½ tatiyo sabbasaªg±hikav±ropi niddiµµho. Tattha “avases± dhamm± dukkhanirodhag±miniy± paµipad±ya sampayutt±”ti ida½ parih±yati. Sesa½ sabbattha sadisameva.
Tattha aµµhaªgikav±rassa “taºh±ya avases±nañca kiles±na½ pah±nan”ti-±d²su pañcasu koµµh±sesu paµhamakoµµh±se t±va sot±pattimagge jh±n±bhinivese suddhikapaµipad±, suddhikasuññat±, suññatapaµipad±, suddhika-appaºihita½, appaºihitapaµipad±ti imesu pañcasu v±resu dvinna½ dvinna½ catukkapañcakanay±na½ vasena dasa nay± honti. Eva½ sesesup²ti v²satiy± abhinivesesu dve nayasat±ni. T±ni cat³hi adhipat²hi catugguºit±ni aµµha Iti suddhik±ni dve s±dhipat² aµµh±ti sabbampi nayasahassa½ hoti. Yath± ca sot±pattimagge, eva½ sesamaggesup²ti catt±ri nayasahass±ni honti. Yath± ca paµhamakoµµh±se catt±ri, eva½ sesesup²ti aµµhaªgikav±re pañcasu koµµh±sesu v²sati nayasahass±ni honti. Tath± pañcaªgikav±re sabbasaªg±hikav±re c±ti sabb±nipi saµµhi nayasahass±ni satth±r± vibhatt±ni. P±¼i pana saªkhepena ±gat±. Evamida½ tividhamah±v±ra½ pañcadasakoµµh±sa½ saµµhinayasahassapaµimaº¹ita½ abhidhammabh±jan²ya½ n±ma niddiµµhanti veditabba½.

Abhidhammabh±jan²yavaººan±.