Hadaya½ sar²rabbhantare uraµµhipañjaramajjha½ niss±ya µhita½. Tattha yath± jiººasandam±nikapañjarabbhantara½ niss±ya µhapit±ya ma½sapesiy± na jiººasandam±nikapañjarabbhantara½ j±n±ti ‘ma½ niss±ya ma½sapesi µhapit±’ti, n±pi ma½sapesi j±n±ti ‘aha½ jiººasandam±nikapañjarabbhantara½ niss±ya µhit±’ti, evameva na uraµµhipañjarabbhantara½ j±n±ti ‘ma½ niss±ya hadaya½ µhitan’ti, n±pi hadaya½ j±n±ti ‘aha½ uraµµhipañjarabbhantara½ niss±ya µhitan’ti. Aññamañña½ ±bhogapaccavekkhaºarahit± ete dhamm±. Iti hadaya½ n±ma imasmi½ sar²re p±µiyekko koµµh±so acetano aby±kato suñño nissatto thaddho pathav²dh±t³ti. Yakana½ antosar²re dvinna½ than±na½ abbhantare dakkhiºapassa½ niss±ya µhita½. Tattha yath± ukkhalikap±lapassamhi lagge yamakama½sapiº¹e na ukkhalikap±lapassa½ j±n±ti ‘mayi yamakama½sapiº¹o laggo’ti, n±pi yamakama½sapiº¹o j±n±ti ‘aha½ ukkhalikap±lapasse laggo’ti, evameva na than±na½ abbhantare dakkhiºapassa½ j±n±ti ‘ma½ niss±ya yakana½ µhitan’ti, n±pi yakana½ j±n±ti ‘aha½ than±na½ abbhantare dakkhiºapassa½ niss±ya µhitan’ti. Aññamañña½ ±bhogapaccavekkhaºarahit± ete dhamm±. Iti yakana½ n±ma imasmi½ sar²re p±µiyekko koµµh±so acetano aby±kato suñño nissatto thaddho pathav²dh±t³ti. Kilomakesu paµicchannakilomaka½ hadayañca vakkañca pariv±retv± µhita½, apaµicchannakilomaka½ sakalasar²re cammassa heµµhato ma½sa½ pariyonandhitv± µhita½. Tattha yath± pilotikapaliveµhite ma½se na ma½sa½ j±n±ti ‘aha½ pilotik±ya paliveµhitan’ti, n±pi pilotik± j±n±ti ‘may± ma½sa½ paliveµhitan’ti, evameva na vakkahaday±ni sakalasar²re ma½sañca j±n±ti ‘aha½ kilomakena paµicchannan’ti, n±pi kilomaka½ j±n±ti ‘may± vakkahaday±ni sakalasar²re ma½sañca paµicchannan’ti. Aññamañña½ ±bhogapaccavekkhaºarahit± ete dhamm±. Iti kilomaka½ n±ma imasmi½ sar²re p±µiyekko koµµh±so acetano aby±kato suñño nissatto thaddho pathav²dh±t³ti. Pihaka½ hadayassa v±mapasse udarapaµalassa matthakapassa½ niss±ya µhita½. Tattha yath± koµµhakamatthakapassa½ niss±ya µhit±ya gomayapiº¹iy± na koµµhakamatthakapassa½ j±n±ti ‘gomayapiº¹i ma½ niss±ya µhit±’ti, n±pi gomayapiº¹i j±n±ti ‘aha½ koµµhakamatthakapassa½ niss±ya µhit±’ti, evameva na udarapaµalassa matthakapassa½ j±n±ti ‘pihaka½ ma½ niss±ya µhitan’ti, n±pi pihaka½ j±n±ti ‘aha½ udarapaµalassa matthakapassa½ niss±ya µhitan’ti. Aññamañña½ ±bhogapaccavekkhaºarahit± ete dhamm±. Iti pihaka½ n±ma imasmi½ sar²re p±µiyekko koµµh±so acetano aby±kato suñño nissatto thaddho pathav²dh±t³ti. Papph±sa½ sar²rabbhantare dvinna½ than±na½ abbhantare hadayañca yakanañca uparich±detv± olambanta½ µhita½. Tattha yath± jiººakoµµhabbhantare olambam±ne sakuºakul±vake na jiººakoµµhabbhantara½ j±n±ti ‘mayi sakuºakul±vako olambam±no µhito’ti, n±pi sakuºakul±vako j±n±ti ‘aha½ jiººakoµµhabbhantare olambam±no µhito’ti evameva na sar²rabbhantara½ j±n±ti ‘mayi papph±sa½ olambam±na½ µhitan’ti, n±pi papph±sa½ j±n±ti ‘aha½ evar³pe sar²rabbhantare olambam±na½ µhitan’ti. Aññamañña½ ±bhogapaccavekkhaºarahit± ete dhamm±. Iti papph±sa½ n±ma imasmi½ sar²re p±µiyekko koµµh±so acetano aby±kato suñño nissatto thaddho pathav²dh±t³ti. Anta½ galav±µakato kar²samaggapariyante sar²rabbhantare µhita½. Tattha yath± lohitadoºik±ya obhujitv± µhapite chinnas²sadhamanika¼evare na lohitadoºi j±n±ti ‘mayi dhamanika¼evara½ µhitan’ti, n±pi dhamanika¼evara½ j±n±ti ‘aha½ lohitadoºik±ya½ µhitan’ti, evameva na sar²rabbhantara½ j±n±ti ‘mayi anta½ µhitan’ti, n±pi anta½ j±n±ti ‘aha½ sar²rabbhantare µhitan’ti. Aññamañña½ ±bhogapaccavekkhaºarahit± ete dhamm±. Iti anta½ n±ma imasmi½ sar²re p±µiyekko koµµh±so acetano aby±kato suñño nissatto thaddho pathav²dh±t³ti. Antaguºa½ antantare ekav²sati antabhoge bandhitv± µhita½. Tattha yath± p±dapuñchanarajjumaº¹alaka½ sibbetv± µhitesu rajjukesu na p±dapuñchanarajjumaº¹alaka½ j±n±ti ‘rajjuk± ma½ sibbetv± µhit±’ti, n±pi rajjuk± j±nanti ‘maya½ p±dapuñchanarajjumaº¹alaka½ sibbetv± µhit±’ti, evameva na anta½ j±n±ti ‘antaguºa½ ma½ ±bandhitv± µhitan’ti, n±pi antaguºa½ j±n±ti ‘aha½ anta½ bandhitv± µhitan’ti. Aññamañña½ ±bhogapaccavekkhaºarahit± ete dhamm±. Iti antaguºa½ n±ma imasmi½ sar²re p±µiyekko koµµh±so acetano aby±kato suñño nissatto thaddho pathav²dh±t³ti. Udariya½ udare µhita½ asitap²takh±yitas±yita½. Tattha yath± suv±nadoºiya½ µhite suv±navamathumhi na suv±nadoºi j±n±ti ‘mayi suv±navamathu µhito’ti, n±pi suv±navamathu j±n±ti ‘aha½ suv±nadoºiya½ µhito’ti, evameva na udara½ j±n±ti ‘mayi udariya½ µhitan’ti, n±pi udariya½ j±n±ti ‘aha½ udare µhitan’ti. Aññamañña½ ±bhogapaccavekkhaºarahit± ete dhamm±. Iti udariya½ n±ma imasmi½ sar²re p±µiyekko koµµh±so acetano aby±kato suñño nissatto thaddho pathav²dh±t³ti. Kar²sa½ pakk±sayasaªkh±te aµµhaªgulave¼upabbasadise antapariyos±ne µhita½. Tattha yath± ve¼upabbe omadditv± pakkhitt±ya saºhapaº¹umattik±ya na ve¼upabba½ j±n±ti ‘mayi paº¹umattik± µhit±’ti, n±pi paº¹umattik± j±n±ti ‘aha½ ve¼upabbe µhit±’ti, evameva na pakk±sayo j±n±ti ‘mayi kar²sa½ µhitan’ti, n±pi kar²sa½ j±n±ti ‘aha½ pakk±saye µhitan’ti. Aññamañña½ ±bhogapaccavekkhaºarahit± ete dhamm±. Iti kar²sa½ n±ma imasmi½ sar²re p±µiyekko koµµh±so acetano aby±kato suñño nissatto thaddho pathav²dh±t³ti. Matthaluªga½ s²sakaµ±habbhantare µhita½. Tattha yath± pur±ºal±bukaµ±he pakkhitt±ya piµµhapiº¹iy± na l±bukaµ±ha½ j±n±ti ‘mayi piµµhapiº¹i µhit±’ti, n±pi piµµhapiº¹i j±n±ti ‘aha½ l±bukaµ±he µhit±’ti, evameva na s²sakaµ±habbhantara½ j±n±ti ‘mayi matthaluªga½ µhitan’ti, n±pi matthaluªga½ j±n±ti ‘aha½ s²sakaµ±habbhantare µhitan’ti. Aññamañña½ ±bhogapaccavekkhaºarahit± ete dhamm±. Iti matthaluªga½ n±ma imasmi½ sar²re p±µiyekko koµµh±so acetano aby±kato suñño nissatto thaddho pathav²dh±t³ti. Ya½ v± panaññamp²ti imin± ±pokoµµh±s±d²su t²su anugata½ pathav²dh±tu½ lakkhaºavasena yev±panaka½ pathavi½ katv± dasseti. B±hirapathav²dh±tuniddese ayoti k±¼aloha½. Lohanti j±tiloha½, vij±tiloha½, kittimaloha½, pis±calohanti catubbidha½. Tattha ayo, sajjhu, suvaººa½, tipu, s²sa½, tambaloha½, vekantakanti im±ni satta j±tiloh±ni n±ma. N±gan±sikaloha½ vij±tiloha½ n±ma. Ka½saloha½, vaµµaloha½, ±rak³µanti t²ºi kittimaloh±ni n±ma. Morakkhaka½, puthuka½, malinaka½, capalaka½, selaka½, ±µaka½, bhallaka½, d³silohanti aµµha pis±caloh±ni n±ma. Tesu pañca j±tiloh±ni p±¼iya½ visu½ vutt±neva. Tambaloha½, vekantakalohanti imehi pana dv²hi j±tilohehi saddhi½ sesa½ sabbampi idha lohanti veditabba½. Tip³ti setatipu. S²santi k±¼atipu. Sajjh³ti rajata½. Mutt±ti s±muddikamutt±. Maº²ti µhapetv± p±¼i-±gate ve¼uriy±dayo seso jotiras±dibhedo sabbopi maºi. Ve¼uriyoti va½savaººamaºi. Saªkhoti s±muddikasaªkho. Sil±ti k±¼asil±, paº¹usil±, setasil±ti-±dibhed± sabb±pi sil±. Pav±¼anti pav±¼ameva. Rajatanti kah±paºo. J±tar³panti suvaººa½. Lohitaªkoti rattamaºi. Mas±ragallanti kabaramaºi. Tiº±d²su bahis±r± antamaso n±¼iker±dayopi tiºa½ n±ma. Antos±ra½ antamaso d±rukhaº¹ampi kaµµha½ n±ma. Sakkhar±ti muggamattato y±va muµµhippam±º± marumb± sakkhar± n±ma. Muggamattato pana heµµh± v±lik±ti vuccati. Kaµhalanti ya½ kiñci kap±la½. Bh³m²ti pathav². P±s±ºoti antomuµµhiya½ asaºµhahanato paµµh±ya hatthippam±ºa½ asampatto p±s±ºo n±ma. Hatthippam±ºato paµµh±ya pana upari pabbato n±ma. Ya½ v± pan±ti imin± t±laµµhi-n±¼ikera-phal±dibheda½ sesapathavi½ gaºh±ti. Y± ca ajjhattik± pathav²dh±tu y± ca b±hir±ti imin± dvepi pathav²dh±tuyo kakkha¼aµµhena lakkhaºato ek± pathav²dh±tu ev±ti dasseti. 174. ¾podh±tuniddes±d²su heµµh± vuttanayeneva veditabba½. ¾po ±pogatanti-±d²su ±bandhanavasena ±po. Tadeva ±posabh±va½ gatatt± ±pogata½ n±ma. Snehavasena sneho. Soyeva snehasabh±va½ gatatt± snehagata½ n±ma. Bandhanatta½ r³pass±ti avinibbhogar³passa bandhanabh±vo. Pitta½ semhanti-±d²nipi vaººasaºµh±nadisok±saparicchedavasena pariggahetv± dh±tuvaseneva manasik±tabb±ni. Tatr±ya½ nayo– pittesu hi abaddhapitta½ j²vitindriyapaµibaddha½ sakalasar²ra½ by±petv± µhita½, baddhapitta½ pittakosake µhita½. Tattha yath± p³va½ by±petv± µhite tele na p³va½ j±n±ti ‘tela½ ma½ by±petv± µhitan’ti, n±pi tela½ j±n±ti ‘aha½ p³va½ by±petv± µhitan’ti, evameva na sar²ra½ j±n±ti ‘abaddhapitta½ ma½ by±petv± µhitan’ti, n±pi abaddhapitta½ j±n±ti ‘aha½ sar²ra½ by±petv± µhitan’ti. Yath± ca vassodakena puººe kos±tak²kosake na kos±tak²kosako j±n±ti ‘mayi vassodaka½ µhitan’ti, n±pi vassodaka½ j±n±ti ‘aha½ kos±tak²kosake µhitan’ti, evameva na pittakosako j±n±ti mayi baddhapitta½ µhitanti, n±pi baddhapitta½ j±n±ti ‘aha½ pittakosake µhitan’ti. Aññamañña½ ±bhogapaccavekkhaºarahit± ete dhamm±. Iti pitta½ n±ma imasmi½ sar²re p±µiyekko koµµh±so acetano aby±kato suñño nissatto y³sabh³to ±bandhan±k±ro ±podh±t³ti. Semha½ ekapatthap³rappam±ºa½ udarapaµale µhita½. Tattha yath± upari sañj±tapheºapaµal±ya candanik±ya na candanik± j±n±ti ‘mayi pheºapaµala½ µhitan’ti, n±pi pheºapaµala½ j±n±ti ‘aha½ candanik±ya µhitan’ti, evameva na udarapaµala½ j±n±ti ‘mayi semha½ µhitan’ti, n±pi semha½ j±n±ti ‘aha½ udarapaµale µhitan’ti. Aññamañña½ ±bhogapaccavekkhaºarahit± ete dhamm±. Iti semha½ n±ma imasmi½ sar²re p±µiyekko koµµh±so acetano aby±kato suñño nissatto y³sabh³to ±bandhan±k±ro ±podh±t³ti. Pubbo anibaddhok±so, yattha yattheva kh±ºukaºµakappaharaºa-aggij±l±d²hi abhihaµe sar²rappadese lohita½ saºµhahitv± paccati, gaº¹ap²¼ak±dayo v± uppajjanti, tattha tattheva tiµµhati. Tattha yath± pharasuppah±r±divasena paggharitaniy±se rukkhe na rukkhassa pharasuppah±r±dippades± j±nanti ‘amhesu niyy±so µhito’ti, n±pi niyy±so j±n±ti ‘aha½ rukkhassa pharasuppah±r±dippadesesu µhito’ti, evameva na sar²rassa kh±ºukaºµak±d²hi abhihaµappades± j±nanti ‘amhesu pubbo µhito’ti, n±pi pubbo j±n±ti ‘aha½ tesu padesesu µhito’ti. Aññamañña½ ±bhogapaccavekkhaºarahit± ete dhamm±. Iti pubbo n±ma imasmi½ sar²re p±µiyekko koµµh±so acetano aby±kato suñño nissatto y³sabh³to ±bandhan±k±ro ±podh±t³ti. Lohitesu sa½saraºalohita½ abaddhapitta½ viya sakalasar²ra½ by±petv± µhita½. Sannicitalohita½ yakanaµµh±nassa heµµh±bh±ga½ p³retv± ekapattap³raºappam±ºa½ vakkahadayayakanapapph±s±ni tementa½ µhita½. Tattha sa½saraºalohite abaddhapittasadisova vinicchayo. Itara½ pana yath± jajjarakap±laµµhe udake heµµh± le¹¹ukhaº¹±ni temayam±ne na le¹¹ukhaº¹±ni j±nanti ‘maya½ udakena temiyam±n± µhit±’ti, n±pi udaka½ j±n±ti ‘aha½ le¹¹ukhaº¹±ni temem²’ti, evameva na yakanassa heµµh±bh±gaµµh±na½ vakk±d²ni v± j±nanti ‘mayi lohita½ µhita½, amhe v± temayam±na½ µhitan’ti, n±pi lohita½ j±n±ti ‘aha½ yakanassa heµµh±bh±ga½ p³retv± vakk±d²ni temayam±na½ µhitan’ti. Aññamañña½ ±bhogapaccavekkhaºarahit± ete dhamm±. Iti lohita½ n±ma imasmi½ sar²re p±µiyekko koµµh±so acetano aby±kato suñño nissatto y³sabh³to ±bandhan±k±ro ±podh±t³ti.