5. Akammaj±dipañho

5. “Bhante n±gasena, dissanti loke kammanibbatt±, dissanti hetunibbatt±, dissanti utunibbatt±, ya½ loke akammaja½ ahetuja½ anutuja½, ta½ me katheh²”ti. “Dveme, mah±r±ja, lokasmi½ akammaj± ahetuj± anutuj±. Katame dve? ¾k±so, mah±r±ja, akammajo ahetujo anutujo; nibb±na½, mah±r±ja, akammaja½ ahetuja½ anutuja½. Ime kho, mah±r±ja, dve akammaj± ahetuj± anutuj±”ti.
“M±, bhante n±gasena, jinavacana½ makkhehi, m± aj±nitv± pañha½ by±karoh²”ti. “Ki½ kho, mah±r±ja, aha½ vad±mi, ya½ ma½ tva½ eva½ vadesi ‘m±, bhante n±gasena, jinavacana½ makkhehi, m± aj±nitv± pañha½ by±karoh²”’ti? “Bhante n±gasena, yuttamida½ t±va vattu½ ‘±k±so akammajo ahetujo anutujo’ti. Anekasatehi pana, bhante n±gasena, k±raºehi bhagavat± s±vak±na½ nibb±nassa sacchikiriy±ya maggo akkh±to, atha ca pana tva½ eva½ vadesi ‘ahetuja½ nibb±na”n’ti. “Sacca½, mah±r±ja, bhagavat± anekasatehi k±raºehi s±vak±na½ nibb±nassa sacchikiriy±ya maggo akkh±to, na ca pana nibb±nassa upp±d±ya hetu akkh±to”ti.
“Ettha maya½, bhante n±gasena, andhak±rato andhak±ratara½ pavis±ma, vanato vanatara½ pavis±ma, gahanato gahanatara½ [gahanantarato gahanantara½ (ka.)] pavis±ma, yatra hi n±ma nibb±nassa sacchikiriy±ya hetu atthi, tassa pana dhammassa upp±d±ya hetu natthi. Yadi, bhante n±gasena, nibb±nassa sacchikiriy±ya hetu atthi, tena hi nibb±nassa upp±d±yapi hetu icchitabbo.
“Yath± pana, bhante n±gasena, puttassa pit± atthi, tena k±raºena pitunopi pit± icchitabbo. Yath± antev±sikassa ±cariyo atthi, tena k±raºena ±cariyassapi ±cariyo icchitabbo Yath± aªkurassa b²ja½ atthi, tena k±raºena b²jassapi b²ja½ icchitabba½. Evameva kho, bhante n±gasena, yadi nibb±nassa sacchikiriy±ya hetu atthi, tena k±raºena nibb±nassa upp±d±yapi hetu icchitabbo.
“Yath± rukkhassa v± lat±ya v± agge sati tena k±raºena majjhampi atthi, m³lampi atthi. Evameva kho, bhante n±gasena, yadi nibb±nassa sacchikiriy±ya hetu atthi, tena k±raºena nibb±nassa upp±d±yapi hetu icchitabbo”’ti.
“Anupp±dan²ya½, mah±r±ja, nibb±na½, tasm± na nibb±nassa upp±d±ya hetu akkh±to”ti. “Iªgha, bhante n±gasena, k±raºa½ dassetv± k±raºena ma½ saññ±pehi, yath±ha½ j±neyya½ nibb±nassa sacchikiriy±ya hetu atthi, nibb±nassa upp±d±ya hetu natth²”ti.
“Tena hi, mah±r±ja, sakkacca½ sota½ odaha, s±dhuka½ suºohi, vakkh±mi tattha k±raºa½, sakkuºeyya, mah±r±ja, puriso p±katikena balena ito himavanta½ pabbatar±ja½ upagantun”ti? “¾ma, bhante”ti. “Sakkuºeyya pana so, mah±r±ja, puriso p±katikena balena himavanta½ pabbatar±ja½ idha ±haritun”ti? “Na hi, bhante”ti. “Evameva kho, mah±r±ja, sakk± nibb±nassa sacchikiriy±ya maggo akkh±tu½, na sakk± nibb±nassa upp±d±ya hetu dassetu½.
“Sakkuºeyya, mah±r±ja, puriso p±katikena balena mah±samudda½ n±v±ya uttaritv± p±rimat²ra½ gantun”ti? “¾ma, bhante”ti? “Sakkuºeyya pana so, mah±r±ja puriso p±katikena balena mah±samuddassa p±rimat²ra½ idha ±haritun”ti? “Na hi bhante”ti. “Evameva kho, mah±r±ja, sakk± nibb±nassa sacchikiriy±ya maggo akkh±tu½, na sakk± nibb±nassa upp±d±ya hetu dassetu½. Ki½ k±raº±? Asaªkhatatt± dhammass±”ti.
“Asaªkhata½ bhante n±gasena, nibb±nan”ti? “¾ma, mah±r±ja, asaªkhata½ nibb±na½ na kehici kata½, nibb±na½, mah±r±ja, na vattabba½ uppannanti v± anuppannanti v± upp±dan²yanti v± at²tanti v± an±gatanti v± paccuppannanti v± cakkhuviññeyyanti v± sotaviññeyyanti v± gh±naviññeyyanti v± jivh±viññeyyanti v± k±yaviññeyyanti v±”ti. “Yadi, bhante n±gasena, nibb±na½ na uppanna½ na anuppanna½ na upp±dan²ya½ na at²ta½ na an±gata½ na paccuppanna½ na cakkhuviññeyya½ na sotaviññeyya½ na gh±naviññeyya½ na jivh±viññeyya½ na k±yaviññeyya½, tena hi, bhante n±gasena, tumhe natthidhamma½ nibb±na½ apadisatha ‘natthi nibb±nan’ti. “Atthi, mah±r±ja, nibb±na½, manoviññeyya½ nibb±na½, visuddhena m±nasena paº²tena ujukena an±varaºena nir±misena samm±paµipanno ariyas±vako nibb±na½ passat²”ti.
“K²disa½ pana ta½, bhante, nibb±na½, ya½ ta½ opammehi ±d²pan²ya½ k±raºehi ma½ saññ±pehi, yath± atthidhamma½ opammehi ±d²pan²yan”ti. “Atthi, mah±r±ja, v±to n±m±”ti? “¾ma, bhante”ti. “Iªgha, mah±r±ja, v±ta½ dassehi vaººato v± saºµh±nato v± aºu½ v± th³la½ v± d²gha½ v± rassa½ v±”ti. “Na sakk±, bhante n±gasena, v±to upadassayitu½, na so v±to hatthaggahaºa½ v± nimmaddana½ v± upeti, api ca atthi so v±to”ti. “Yadi, mah±r±ja, na sakk± v±to upadassayitu½, tena hi natthi v±to”ti? “J±n±maha½, bhante n±gasena, v±to atth²ti me hadaye anupaviµµha½, na c±ha½ sakkomi v±ta½ upadassayitun”ti. “Evameva kho, mah±r±ja, atthi nibb±na½, na ca sakk± nibb±na½ upadassayitu½ vaººena v± saºµh±nena v±”ti. “S±dhu, bhante n±gasena, s³padassita½ opamma½, suniddiµµha½ k±raºa½, evameta½ tath± sampaµicch±mi ‘atthi nibb±na”n’ti.

Akammaj±dipañho pañcamo.