8. Andhakaraºasuttavaººan±

87. Aµµhame akusalavitakk±ti akosallasambh³t± vitakk±. Andhakaraº±ti-±d²su yassa saya½ uppajjanti, ta½ yath±bh³tadassananiv±raºena andha½ karont²ti andhakaraº±. Na paññ±cakkhu½ karont²ti acakkhukaraº±. Aññ±ºa½ karont²ti aññ±ºakaraº±. Paññ±nirodhik±ti kammassakat±paññ±, jh±napaññ±, vipassan±paññ±ti im± tisso paññ± appavattikaraºena nirodhent²ti paññ±nirodhik±. Aniµµhaphalad±yakatt± dukkhasaªkh±tassa vigh±tassa pakkhe vattant²ti vigh±tapakkhik±. Kilesanibb±na½ na sa½vattayant²ti anibb±nasa½vattanik±.
K±mavitakkoti k±mapaµisa½yutto vitakko. So hi kilesak±masahito hutv± vatthuk±mesu pavattati. By±p±dapaµisa½yutto vitakko by±p±davitakko. Vihi½s±paµisa½yutto vitakko vihi½s±vitakko. Ime dve ca sattesupi saªkh±resupi uppajjanti. K±mavitakko hi piyaman±pe satte v± saªkh±re v± vitakkentassa uppajjati, by±p±davitakko appiye aman±pe satte v± saªkh±re v± kujjhitv± olokanak±lato paµµh±ya y±va n±san± uppajjati, vihi½s±vitakko saªkh±resu na uppajjati, saªkh±r± dukkh±petabb± n±ma natthi, “ime satt± haññantu v± bajjhantu v± ucchijjantu v± vinassantu v± m± v± ahesun”ti cintanak±le pana sattesu uppajjati.
Imeyeva pana k±masaªkapp±dayo. Atthato hi k±mavitakk±d²na½ k±masaªkapp±d²nañca n±n±karaºa½ natthi, ta½sampayutt± pana saññ±dayo k±masaññ±dayo. K±madh±tu-±d²na½ pana yasm± p±¼iya½–
“K±mapaµisa½yutto takko vitakko…pe… micch±saªkappo, aya½ vuccati k±madh±tu, sabbepi akusal± dhamm± k±madh±tu. By±p±dapaµisa½yutto takko vitakko…pe… micch±saªkappo, aya½ vuccati by±p±dadh±tu. Dasasu ±gh±tavatth³su cittassa ±gh±to paµigh±to…pe… anattamanat± cittassa, aya½ vuccati by±p±dadh±tu. Vihi½s±paµisa½yutto takko vitakko micch±saªkappo aya½ vuccati vihi½s±dh±tu. Idhekacco p±ºin± v± le¹¹un± v± daº¹ena v± satthena v± rajjuy± v± aññataraññatarena satte viheµheti, aya½ vihi½s±dh±t³”ti (vibha. 182, 910)–

¾gatatt± viseso labbhati.

Tattha dve kath± sabbasaªg±hik± ca asambhinn± ca. Tattha k±madh±tuy± gahit±ya itar± dvepi gahit± n±ma honti. Tato pana n²haritv± aya½ by±p±dadh±tu, aya½ vihi½s±dh±t³ti dasset²ti aya½ sabbasaªg±hik± n±ma. K±madh±tu½ kathento pana bhagav± by±p±dadh±tu½ by±p±dadh±tuµµh±ne vihi½s±dh±tu½ vihi½s±dh±tuµµh±ne µhapetv±va avasesa½ k±madh±tu n±m±ti kathes²ti aya½ asambhinnakath± n±ma.
Sukkapakkhe vuttavipariy±yena attho veditabbo. Nekkhammapaµisa½yutto vitakko nekkhammavitakko. So asubhapubbabh±ge k±m±vacaro hoti, asubhajjh±ne r³p±vacaro, ta½ jh±na½ p±daka½ katv± uppannamaggaphalak±le lokuttaro. Aby±p±dapaµisa½yutto vitakko aby±p±davitakko. So mett±pubbabh±ge k±m±vacaro hoti, mett±jh±ne r³p±vacaro, ta½ jh±na½ p±daka½ katv± uppannamaggaphalak±le lokuttaro. Avihi½s±paµisa½yutto vitakko avihi½s±vitakko. So karuº±pubbabh±ge k±m±vacaro, karuº±jjh±ne r³p±vacaro, ta½ jh±na½ p±daka½ katv± uppannamaggaphalak±le lokuttaro. Yad± pana alobho s²sa½ hoti, tad± itare dve tadanv±yik± honti. Yad± mett± s²sa½ hoti, tad± itare dve tadanv±yik± honti. Yad± karuº± s²sa½ hoti, tad± itare dve tadanv±yik± honti.
Imeyeva pana nekkhammasaªkapp±dayo. Atthato hi nekkhammavitakk±d²na½ nekkhammasaªkapp±d²nañca n±n±karaºa½ natthi, ta½sampayutt± pana saññ±dayo nekkhammasaññ±dayo. Nekkhammadh±tu-±d²na½ pana yasm± p±¼iya½–
“Nekkhammapaµisa½yutto takko vitakko saªkappo, aya½ vuccati nekkhammadh±tu, sabbepi kusal± dhamm± nekkhammadh±tu. Aby±p±dapaµisa½yutto takko vitakko saªkappo, aya½ vuccati aby±p±dadh±tu. Y± sattesu metti mett±yan± mett±cetovimutti aya½ vuccati aby±p±dadh±tu. Avihi½s±paµisa½yutto takko vitakko saªkappo– aya½ vuccati avihi½s±dh±tu. Y± sattesu karuº± karuº±yan± karuº±cetovimutti– aya½ vuccati avihi½s±dh±t³”ti. (Vibha. 182)–

¾gatatt± viseso labbhati. Idh±pi sabbasaªg±hik±, asambhinn±ti dve kath± vuttanayeneva veditabb±. Sesa½ suviññeyyameva.

G±th±su vitakkayeti vitakkeyya. Nir±kareti attano sant±nato n²hareyya vinodeyya, pajaheyy±ti attho. Save vitakk±ni vic±rit±ni, sameti vuµµh²va raja½ sam³hatanti yath± n±ma gimh±na½ pacchime m±se pathaviya½ sam³hata½ samantato uµµhita½ raja½ mahato ak±lameghassa vassato vuµµhi µh±naso v³pasameti, evameva so yog±vacaro vitakk±ni micch±vitakke ca vic±rit±ni ta½sampayuttavic±re ca sameti v³pasameti samucchindati. Tath±bh³to ca vitakk³pasamena cetas± sabbesa½ micch±vitakk±na½ upasamanato vitakk³pasamena ariyamaggacittena. Idheva diµµheva dhamme, santipada½ nibb±na½, samajjhag± samadhigato hot²ti.

Aµµhamasuttavaººan± niµµhit±.