4. Tul±k³µasuttavaººan±

1164. Tul±k³µ±d²su k³µanti vañcana½. Tattha tul±k³µa½ t±va r³pak³µa½, aªgak³µa½, gahaºak³µa½, paµicchannak³µanti catubbidha½ hoti. Tattha r³pak³µa½ n±ma dve tul± samar³p± katv± gaºhanto mahatiy± gaºh±ti, dadanto khuddik±ya deti. Aªgak³µa½ n±ma gaºhanto pacch±bh±ge hatthena tula½ akkamati, dadanto pubbabh±ge. Gahaºak³µa½ n±ma gaºhanto m³le rajju½ gaºh±ti, dadanto agge. Paµicchannak³µa½ n±ma tula½ susira½ katv± anto ayacuººa½ pakkhipitv± gaºhanto ta½ pacch±bh±ge karoti, dadanto aggabh±ge.
Ka½so vuccati suvaººap±ti, t±ya vañcana½ ka½sak³µa½. Katha½? Eka½ suvaººap±ti½ katv± aññ± dve tisso lohap±tiyo suvaººavaºº± karonti. Tato janapada½ gantv±, kiñcideva a¹¹hakula½ pavisitv±, “suvaººabh±jan±ni kiºath±”ti vatv±, agghe pucchite samagghatara½ d±tuk±m± honti, tato tehi “katha½ imesa½ suvaººabh±vo j±nitabbo”ti vutte “v²ma½sitv± gaºhath±”ti suvaººap±ti½ p±s±ºe gha½sitv± sabbap±tiyo datv± gacchanti.
M±nak³µa½ hadayabheda-sikh±bheda-rajjubhedavasena tividha½ hoti. Tattha hadayabhedo sappitel±diminanak±le labbhati T±ni hi gaºhanto heµµh±chiddena m±nena “saºika½ ±siñc±”ti vatv± antobh±jane bahu½ pagghar±petv± gaºh±ti, dadanto chidda½ pidh±ya s²gha½ p³retv± deti. Sikh±bhedo tilataº¹ul±diminanak±le labbhati. T±ni hi gaºhanto saºika½ sikha½ uss±petv± gaºh±ti, dadanto vegena sikha½ bhindanto deti. Rajjubhedo khettavatthuminanak±le labbhati. Lañja½ alabhant± hi khetta½ amahanta½ mahanta½ katv± minanti.