14. Vip±kapaccayo

Chatti½savidh± vip±kabh³t± sahaj±tacittacetasik± dhamm± vip±ka paccayo. Teyeva aññamaññañca paµisandhikkhaºe kammajar³p±ni ca pavattikkhaºe vip±ka cittaj±t±ni cittajar³p±ni ca vip±kapaccayuppann±.
Kenaµµhena vip±koti. Vipaccanaµµhena vip±ko. Vipaccana½ n±ma mudutaruºabh±va½ atikkamma vipakkabh±va½ ±pajjana½. Kassa pana dhammassa mudutaruºabh±vo, kassa vipakkabh±voti. N±n±kkhaºikakammapaccaya saªkh±tassa at²takammassa mudutaruºabh±vo, tasseva kammassa vipakkabh±vo.
Tattha ekassa kammassa catasso avatth±yo honti cetan± vatth± kamm±vatth± nimitt±vatth± vip±k±vatth±ti.
Tattha t±ya cetan±ya niruddh±yapi tass± kiriy± viseso na nirujjhati, ta½ cittasant±na½ anugacchatiyeva. Aya½ kamm±vatth± n±ma.
Nimitt±vatth±ti ta½ kamma½ yad± vipaccitu½ ok±sa½ labhati, tad± maraº±sannak±le tassa puggalassa tameva kamma½ v± paccupaµµh±ti, so puggalo tad± d±na½ dento viya s²la½ rakkhanto viya p±ºagh±ta½ v± karonto viya hoti. Kammanimitta½ v± paccupaµµh±ti, d±na vatthu-±dika½ v± satth±dika½ v± añña½ v±pi pubbe tassa kammassa upakaraºabh³ta½ ±rammaºa½ tad± tassa puggalassa hatthagata½ viya hoti. Gatinimitta½ v± paccupaµµh±ti, dibbavim±n±dika½ v± nirayaggij±l±dika½ v± uppajjam±nabhave upalabhitabba½ v± anubhavitabba½ v± ±rammaºa½ tad± dissam±na½ hoti. Aya½ nimitt± vatth± n±ma.
Vip±k±vatth±ti sace so puggalo tath± paccupaµµhita½ ta½ kamma½ v± kammanimitta½ v± gatinimitta½ v± eka½ ±rammaºa½ amuñcam±no marati, tad± ta½ kamma½ tasmi½bhave vipaccati, ta½ kamma½ tasmi½bhave eko attabh±vo hutv± p±tubhavati Tattha purim±su t²su avatth±su ta½ kamma½ mudutaruºabh³ta½ hoti, pacchima½ pana vip±k±vattha½ patv± vipakkabh³ta½ hoti. Tena vutta½ vipaccana½ n±ma mudutaruºabh±va½ atikkamma vipakkabh±va½ ±pajjananti. Eva½ vipakkabh±va½ ±panno citta cetasikadhammasam³ho vip±ko n±ma.
Tattha yath± ambapphal±ni n±ma yad± vipakkabh±va½ ±pajjanti, tad± sabbaso siniddhar³p±ni honti. Evameva½ vip±kadhamm± n±ma niruss±h± niby±p±r± hutv± sabbaso santar³p± honti. Tesa½ santar³patt±yeva bhavaªgacitt±na½ ±rammaºa½ avibh³ta½ hoti, bhavaªgato vuµµh±nak±le ta½ ±rammaºa½ na j±n±ti. Tath±hi rattiya½ nidd±yantassa purimabhave maraº±sannak±le yath±gahita½ kamm±dika½ ±rammaºa½ ±rabbha bhavaªgasota½ pavattam±na½pi tassa bhavaªgasotassa ta½ ±rammaºa½ ±rabbha ida½ n±ma me purimabhave ±rammaºa½ diµµhanti kassaci j±nanav²thicittassa uppattiy± paccayo na hoti. So puggalo nidd±yanak±lepi uµµh±nak±lepi purimabhavasiddha½ ta½ nimitta½ na j±n±ti. Eva½ niruss±haniby±p±rasantar³pa bh±vena upak±rakat± vip±kapaccayat± n±m±ti. Vip±ka paccayad²pan± niµµhit±.