Nevasa˝˝▒n▒sa˝˝▒yatanakath▒

285. Nevasa˝˝▒n▒sa˝˝▒yatanaŻ bh▒vetuk▒mena pana pa˝cah▒k▒rehi ▒ki˝ca˝˝▒yatanasam▒pattiyaŻ ci║║avas▓bh▒vena ô▒sannavi˝˝▒║a˝c▒yatanapaccatthik▒ ayaŻ sam▒patti, no ca nevasa˝˝▒n▒sa˝˝▒yatanaŻ viya sant▒öti v▒ ôsa˝˝▒ rogo, sa˝˝▒ ga║╣o, sa˝˝▒ sallaŻ, etaŻ santaŻ, etaŻ pa║▓taŻ yadidaŻ nevasa˝˝▒n▒sa˝˝▒öti v▒ evaŻ ▒ki˝ca˝˝▒yatane ▒d▓navaŻ, upari ▒nisaŻsa˝ca disv▒ ▒ki˝ca˝˝▒yatane nikantiŻ pariy▒d▒ya nevasa˝˝▒n▒sa˝˝▒yatanaŻ santato manasikaritv▒ ôs▒va abh▒vaŻ ▒ramma║aŻ katv▒ pavattit▒ ▒ki˝ca˝˝▒yatanasam▒patti sant▒ sant▒öti punappunaŻ ▒vajjitabb▒, manasik▒tabb▒, paccavekkhitabb▒, takk▒hat▒ vitakk▒hat▒ k▒tabb▒.
TassevaŻ tasmiŻ nimitte punappunaŻ m▒nasaŻ c▒rentassa n▓vara║▒ni vikkhambhanti, sati santiÁÁhati, upac▒rena cittaŻ sam▒dhiyati. So taŻ nimittaŻ punappunaŻ ▒sevati, bh▒veti, bahul▓karoti. TassevaŻ karoto vi˝˝▒║▒pagame ▒ki˝ca˝˝▒yatanaŻ viya ▒ki˝ca˝˝▒yatanasam▒pattisa¬kh▒tesu cat│su khandhesu nevasa˝˝▒n▒sa˝˝▒yatanacittaŻ appeti. Appan▒nayo panettha vuttanayeneva veditabbo. Ett▒vat▒ cesa ôsabbaso ▒ki˝ca˝˝▒yatanaŻ samatikkamma nevasa˝˝▒n▒sa˝˝▒yatanaŻ upasampajja viharat▓öti (vibha. 508; d▓. ni. 2.129) vuccati.
286. Idh▒pi sabbasoti idaŻ vuttanayameva. żki˝ca˝˝▒yatanaŻ samatikkamm▒ti etth▒pi pubbe vuttanayeneva jh▒nampi ▒ki˝ca˝˝▒yatanaŻ ▒ramma║ampi. żramma║ampi hi purimanayeneva ▒ki˝ca˝˝a˝ca taŻ tatiyassa ▒ruppajjh▒nassa ▒ramma║att▒ dev▒naŻ dev▒yatanaŻ viya adhiÁÁh▒naÁÁhena ▒yatana˝c▒ti ▒ki˝ca˝˝▒yatanaŻ. Tath▒ ▒ki˝ca˝˝a˝ca taŻ tasseva jh▒nassa sa˝j▒tihetutt▒ kamboj▒ ass▒naŻ ▒yatananti-▒d▓ni viya sa˝j▒tidesaÁÁhena ▒yatana˝c▒tipi ▒ki˝ca˝˝▒yatanaŻ. EvametaŻ jh▒na˝ca ▒ramma║a˝c▒ti ubhayampi appavattikara║ena ca amanasikara║ena ca samatikkamitv▒va yasm▒ idaŻ nevasa˝˝▒n▒sa˝˝▒yatanaŻ upasampajja vih▒tabbaŻ, tasm▒ ubhayampetaŻ ekajjhaŻ katv▒ ▒ki˝ca˝˝▒yatanaŻ samatikkamm▒ti idaŻ vuttanti veditabbaŻ.
Nevasa˝˝▒n▒sa˝˝▒yatananti ettha pana y▒ya sa˝˝▒ya bh▒vato taŻ nevasa˝˝▒n▒sa˝˝▒yatananti vuccati. Yath▒ paÁipannassa s▒ sa˝˝▒ hoti, taŻ t▒va dassetuŻ vibha¬ge ônevasa˝˝▓n▒sa˝˝▓öti uddharitv▒ ôta˝˝eva ▒ki˝ca˝˝▒yatanaŻ santato manasi karoti, sa¬kh▒r▒vasesasam▒pattiŻ bh▒veti, tena vuccati nevasa˝˝▓n▒sa˝˝▓öti (vibha. 619) vuttaŻ. Tattha santato manasi karot▓ti ôsant▒ vat▒yaŻ sam▒patti, yatra hi n▒ma natthibh▒vampi ▒ramma║aŻ karitv▒ Áhassat▓öti evaŻ sant▒ramma║at▒ya taŻ sant▒ti manasi karoti.
Santato ce manasi karoti, kathaŻ samatikkamo hot▓ti? Asam▒pajjituk▒mat▒ya. So hi ki˝c▒pi taŻ santato manasi karoti, atha khvassa ôahametaŻ ▒vajjiss▒mi, sam▒pajjiss▒mi, adhiÁÁhahiss▒mi, vuÁÁhahiss▒mi, paccavekkhiss▒m▓öti esa ▒bhogo samann▒h▒ro manasik▒ro na hoti. Kasm▒? żki˝ca˝˝▒yatanato nevasa˝˝▒n▒sa˝˝▒yatanassa santatarapa║▓tatarat▒ya.
Yath▒ hi r▒j▒ mahacca r▒j▒nubh▒vena hatthikkhandhavaragato nagarav▓thiyaŻ vicaranto dantak▒r▒dayo sippike ekaŻ vatthaŻ da╝haŻ niv▒setv▒ ekena s▓saŻ veÁhetv▒ dantacu║║▒d▓hi samoki║║agatte anek▒ni dantavikati-▒d▓ni sipp▒ni karonte disv▒ ôaho vata re chek▒ ▒cariy▒ ▓dis▒nipi n▒ma sipp▒ni karissant▓öti evaŻ tesaŻ chekat▒ya tussati, na cassa evaŻ hoti ôaho vat▒haŻ rajjaŻ pah▒ya evar│po sippiko bhaveyyanöti. TaŻ kissa hetu? Rajjasiriy▒ mah▒nisaŻsat▒ya. So sippino samatikkamitv▒va gacchati. Evameva esa ki˝c▒pi taŻ sam▒pattiŻ santato manasi karoti, atha khvassa ôahametaŻ sam▒pattiŻ ▒vajjiss▒mi, sam▒pajjiss▒mi, adhiÁÁhahiss▒mi, vuÁÁhahiss▒mi, paccavekkhiss▒m▓öti neva esa ▒bhogo samann▒h▒ro manasik▒ro hoti.
So taŻ santato manasikaronto pubbe vuttanayena taŻ paramasukhumaŻ appan▒ppattaŻ sa˝˝aŻ p▒pu║▒ti, y▒ya nevasa˝˝▓n▒sa˝˝▓ n▒ma hoti, sa¬kh▒r▒vasesasam▒pattiŻ bh▒vet▓ti vuccati. Sa¬kh▒r▒vasesasam▒pattinti accantasukhumabh▒vappattasa¬kh▒raŻ catutth▒ruppasam▒pattiŻ.
287. Id▒ni yaŻ taŻ evamadhigat▒ya sa˝˝▒ya vasena nevasa˝˝▒n▒sa˝˝▒yatananti vuccati, taŻ atthato dassetuŻ ônevasa˝˝▒n▒sa˝˝▒yatananti nevasa˝˝▒n▒sa˝˝▒yatanaŻ sam▒pannassa v▒ upapannassa v▒ diÁÁhadhammasukhavih▒rissa v▒ cittacetasik▒ dhamm▒öti (vibha. 620) vuttaŻ. Tesu idha sam▒pannassa cittacetasik▒ dhamm▒ adhippet▒. Vacanattho panettha o╝▒rik▒ya sa˝˝▒ya abh▒vato sukhum▒ya ca bh▒vato nevassa sasampayuttadhammassa jh▒nassa sa˝˝▒ n▒sa˝˝anti nevasa˝˝▒n▒sa˝˝aŻ. Nevasa˝˝▒n▒sa˝˝a˝ca taŻ man▒yatanadhamm▒yatanapariy▒pannatt▒ ▒yatana˝c▒ti nevasa˝˝▒n▒sa˝˝▒yatanaŻ. Atha v▒ y▒yamettha sa˝˝▒, s▒ paÁusa˝˝▒kiccaŻ k▒tuŻ asamatthat▒ya nevasa˝˝▒, sa¬kh▒r▒vasesasukhumabh▒vena vijjam▒natt▒ n▒sa˝˝▒ti nevasa˝˝▒n▒sa˝˝▒ Nevasa˝˝▒n▒sa˝˝▒ ca s▒ sesadhamm▒naŻ adhiÁÁh▒naÁÁhena ▒yatana˝c▒ti nevasa˝˝▒n▒sa˝˝▒yatanaŻ.
Na kevala˝cettha sa˝˝▒va edis▓, atha kho vedan▒pi nevavedan▒n▒vedan▒, cittampi nevacittaŻn▒cittaŻ, phassopi nevaphasson▒phasso. Esa nayo sesasampayuttadhammesu. Sa˝˝▒s▓sena pan▒yaŻ desan▒ kat▒ti veditabb▒. Pattamakkhanatelappabhut▓hi ca upam▒hi esa attho vibh▒vetabbo.
S▒ma║ero kira telena pattaŻ makkhetv▒ Áhapesi, taŻ y▒gup▒nak▒le thero pattam▒har▒ti ▒ha. So ôpatte telamatthi, bhanteöti ▒ha. Tato ô▒hara, s▒ma║era, telaŻ, n▒╝iŻ p│ress▒m▓öti vutte ônatthi, bhante, telanöti ▒ha. Tattha yath▒ antovutthatt▒ y▒guy▒ saddhiŻ akappiyaÁÁhena ôtelamatth▓öti hoti. N▒╝ip│ra║▒d▓naŻ vasena ônatth▓öti hoti. EvaŻ s▒pi sa˝˝▒ paÁusa˝˝▒kiccaŻ k▒tuŻ asamatthat▒ya nevasa˝˝▒, sa¬kh▒r▒vasesasukhumabh▒vena vijjam▒natt▒ n▒sa˝˝▒ hoti.
KiŻ panettha sa˝˝▒kiccanti? żramma║asa˝j▒nana˝ceva vipassan▒ya ca visayabh▒vaŻ upagantv▒ nibbid▒jananaŻ. Dahanakiccamiva hi sukhodake tejodh▒tu sa˝j▒nanakiccaŻ pes▒ paÁuŻ k▒tuŻ na sakkoti. Sesasam▒patt▓su sa˝˝▒ viya vipassan▒ya visayabh▒vaŻ upagantv▒ nibbid▒jananampi k▒tuŻ na sakkoti. A˝˝esu hi khandhesu akat▒bhiniveso bhikkhu nevasa˝˝▒n▒sa˝˝▒yatanakkhandhe sammasitv▒ nibbidaŻ pattuŻ samattho n▒ma natthi apica ▒yasm▒ s▒riputto. Pakativipassako pana mah▒pa˝˝o s▒riputtasadisova sakku║eyya. Sopi ôevaŻ kirime dhamm▒ ahutv▒ sambhonti, hutv▒ paÁivent▓öti (ma. ni. 3.95) evaŻ kal▒pasammasanavaseneva, no anupadadhammavipassan▒vasena. EvaŻ sukhumattaŻ gat▒ es▒ sam▒patti.
Yath▒ ca pattamakkhanatel│pam▒ya, evaŻ maggudak│pam▒yapi ayamattho vibh▒vetabbo. MaggappaÁipannassa kira therassa purato gacchanto s▒ma║ero thokaŻ udakaŻ disv▒ ôudakaŻ, bhante, up▒han▒ omu˝cath▒öti ▒ha. Tato therena ôsace udakamatthi, ▒hara nh▒nas▒ÁikaŻ, nh▒yiss▒m▒öti vutte ônatthi, bhanteöti ▒ha. Tattha yath▒ up▒hanatemanamattaÁÁhena ôudakamatth▓öti hoti, nh▒yanaÁÁhena ônatth▓öti hoti. Evampi s▒ paÁusa˝˝▒kiccaŻ k▒tuŻ asamatthat▒ya nevasa˝˝▒, sa¬kh▒r▒vasesasukhumabh▒vena vijjam▒natt▒ n▒sa˝˝▒ hoti.
Na kevala˝ca et▒heva, a˝˝▒hipi anur│p▒hi upam▒hi esa attho vibh▒vetabbo. Upasampajja viharat▓ti idaŻ vuttanayamev▒ti.
AyaŻ nevasa˝˝▒n▒sa˝˝▒yatanakammaÁÁh▒ne vitth▒rakath▒.