Aby±kato dhammo kusalassa dhammassa nissayapaccayena paccayo– vatthu kusal±na½ khandh±na½ nissayapaccayena paccayo. (2)
Aby±kato dhammo akusalassa dhammassa nissayapaccayena paccayo– vatthu akusal±na½ khandh±na½ nissayapaccayena paccayo. (3)
422. Kusalo ca aby±kato ca dhamm± kusalassa dhammassa nissayapaccayena paccayo– kusalo eko khandho ca vatthu ca tiººanna½ khandh±na½ nissayapaccayena paccayo. Tayo khandh± ca vatthu ca ekassa khandhassa nissayapaccayena paccayo. Dve khandh± ca vatthu ca dvinna½ khandh±na½ nissayapaccayena paccayo. (1)
Kusalo ca aby±kato ca dhamm± aby±katassa dhammassa nissayapaccayena paccayo– kusal± khandh± ca mah±bh³t± ca cittasamuµµh±n±na½ r³p±na½ nissayapaccayena paccayo. (2)
Akusalo ca aby±kato ca dhamm± akusalassa dhammassa nissayapaccayena paccayo– akusalo eko khandho ca vatthu ca tiººanna½ khandh±na½ nissayapaccayena paccayo. Tayo khandh± ca vatthu ca ekassa khandhassa nissayapaccayena paccayo. Dve khandh± ca vatthu ca dvinna½ khandh±na½ nissayapaccayena paccayo. (1)
Akusalo ca aby±kato ca dhamm± aby±katassa dhammassa nissayapaccayena paccayo– akusal± khandh± ca mah±bh³t± ca cittasamuµµh±n±na½ r³p±na½ nissayapaccayena paccayo. (2)

Upanissayapaccayo

423. Kusalo dhammo kusalassa dhammassa upanissayapaccayena paccayo– ±rammaº³panissayo, anantar³panissayo, pakat³panissayo.
¾rammaº³panissayo– d±na½ datv± s²la½ sam±diyitv± uposathakamma½ katv±, ta½ garu½ katv± paccavekkhati, pubbe suciºº±ni garu½ katv± paccavekkhati, jh±n± vuµµhahitv± jh±na½ garu½ katv± paccavekkhati, sekkh± gotrabhu½ garu½ katv± paccavekkhanti, vod±na½ garu½ katv± paccavekkhanti, sekkh± magg± vuµµhahitv± magga½ garu½ katv± paccavekkhanti.
Anantar³panissayo purim± purim± kusal± khandh± pacchim±na½ pacchim±na½ kusal±na½ khandh±na½ upanissayapaccayena paccayo. Anuloma½ gotrabhussa… anuloma½ vod±nassa… gotrabhu maggassa… vod±na½ maggassa upanissayapaccayena paccayo.
Pakat³panissayo saddha½ upaniss±ya d±na½ deti, s²la½ sam±diyati, uposathakamma½ karoti, jh±na½ upp±deti, vipassana½ upp±deti, magga½ upp±deti, abhiñña½ upp±deti, sam±patti½ upp±deti. S²la½…pe… suta½…pe… c±ga½…pe… pañña½ upanissaya d±na½ deti, s²la½ sam±diyati, uposathakamma½ karoti, jh±na½ upp±deti, vipassana½ upp±deti, magga½ upp±deti, abhiñña½ upp±deti, sam±patti½ upp±deti. Saddh±… s²la½… suta½… c±go… paññ± saddh±ya… s²lassa… sutassa… c±gassa… paññ±ya upanissayapaccayena paccayo.
Paµhamassa jh±nassa parikamma½ paµhamassa jh±nassa upanissayapaccayena paccayo. Dutiyassa jh±nassa parikamma½ dutiyassa jh±nassa upanissayapaccayena paccayo. Tatiyassa jh±nassa parikamma½ tatiyassa jh±nassa upanissayapaccayena paccayo. Catutthassa jh±nassa parikamma½ catutthassa jh±nassa upanissayapaccayena paccayo. ¾k±s±nañc±yatanassa parikamma½ ±k±s±nañc±yatanassa upanissayapaccayena paccayo. Viññ±ºañc±yatanassa parikamma½ viññ±ºañc±yatanassa upanissayapaccayena paccayo. ¾kiñcaññ±yatanassa parikamma½ ±kiñcaññ±yatanassa upanissayapaccayena paccayo. Nevasaññ±n±saññ±yatanassa parikamma½ nevasaññ±n±saññ±yatanassa upanissayapaccayena paccayo. Paµhama½ jh±na½ dutiyassa jh±nassa upanissayapaccayena paccayo. Dutiya½ jh±na½ tatiyassa jh±nassa upanissayapaccayena paccayo. Tatiya½ jh±na½ catutthassa jh±nassa upanissayapaccayena paccayo. Catuttha½ jh±na½ ±k±s±nañc±yatanassa upanissayapaccayena paccayo. ¾k±s±nañc±yatana½ viññ±ºañc±yatanassa upanissayapaccayena paccayo. Viññ±ºañc±yatana½ ±kiñcaññ±yatanassa upanissayapaccayena paccayo. ¾kiñcaññ±yatana½ nevasaññ±n±saññ±yatanassa upanissayapaccayena paccayo. Dibbassa cakkhussa parikamma½ dibbassa cakkhussa upanissayapaccayena paccayo. Dibb±ya sotadh±tuy± parikamma½ dibb±ya sotadh±tuy± upanissayapaccayena paccayo. Iddhividhañ±ºassa parikamma½ iddhividhañ±ºassa upanissayapaccayena paccayo Cetopariyañ±ºassa parikamma½ cetopariyañ±ºassa upanissayapaccayena paccayo. Pubbeniv±s±nussatiñ±ºassa parikamma½ pubbeniv±s±nussatiñ±ºassa upanissayapaccayena paccayo. Yath±kamm³pagañ±ºassa parikamma½ yath±kamm³pagañ±ºassa upanissayapaccayena paccayo. An±gata½sañ±ºassa parikamma½ an±gata½sañ±ºassa upanissayapaccayena paccayo. Dibbacakkhu dibb±ya sotadh±tuy± upanissayapaccayena paccayo. Dibbasotadh±tu iddhividhañ±ºassa upanissayapaccayena paccayo. Iddhividhañ±ºa½ cetopariyañ±ºassa upanissayapaccayena paccayo. Cetopariyañ±ºa½ pubbeniv±s±nussatiñ±ºassa upanissayapaccayena paccayo. Pubbeniv±s±nussatiñ±ºa½ yath±kamm³pagañ±ºassa upanissayapaccayena paccayo. Yath±kamm³pagañ±ºa½ an±gata½sañ±ºassa upanissayapaccayena paccayo. Paµhamassa maggassa parikamma½ paµhamassa maggassa upanissayapaccayena paccayo. Dutiyassa maggassa parikamma½ dutiyassa maggassa upanissayapaccayena paccayo. Tatiyassa maggassa parikamma½ tatiyassa maggassa upanissayapaccayena paccayo. Catutthassa maggassa parikamma½ catutthassa maggassa upanissayapaccayena paccayo. Paµhamo maggo dutiyassa maggassa upanissayapaccayena paccayo. Dutiyo maggo tatiyassa maggassa upanissayapaccayena paccayo. Tatiyo maggo catutthassa maggassa upanissayapaccayena paccayo. Sekkh± magga½ upaniss±ya anuppanna½ sam±patti½ upp±denti, uppanna½ sam±pajjanti, saªkh±re aniccato dukkhato anattato vipassanti. Maggo sekkh±na½ atthappaµisambhid±ya dhammappaµisambhid±ya, niruttippaµisambhid±ya, paµibh±nappaµisambhid±ya, µh±n±µh±nakosallassa upanissayapaccayena paccayo. (1)
Kusalo dhammo akusalassa dhammassa upanissayapaccayena paccayo– ±rammaº³panissayo, pakat³panissayo.
¾rammaº³panissayo– d±na½ datv± s²la½ sam±diyitv± uposathakamma½ katv± ta½ garu½ katv± ass±deti abhinandati, ta½ garu½ katv± r±go uppajjati, diµµhi uppajjati. Pubbe suciºº±ni garu½ katv± ass±deti abhinandati, ta½ garu½ katv± r±go uppajjati, diµµhi uppajjati. Jh±n± vuµµhahitv± jh±na½ garu½ katv± ass±deti abhinandati, ta½ garu½ katv± r±go uppajjati, diµµhi uppajjati.
Pakat³panissayo saddha½ upaniss±ya m±na½ jappeti, diµµhi½ gaºh±ti. S²la½…pe… suta½…pe… c±ga½…pe… pañña½ upaniss±ya m±na½ jappeti, diµµhi½ gaºh±ti. Saddh±… s²la½… suta½… c±go… paññ± r±gassa… dosassa… mohassa… m±nassa… diµµhiy±… patthan±ya upanissayapaccayena paccayo. (2)
Kusalo dhammo aby±katassa dhammassa upanissayapaccayena paccayo– ±rammaº³panissayo, anantar³panissayo, pakat³panissayo.
¾rammaº³panissayo– arah± magg± vuµµhahitv± magga½ garu½ katv± paccavekkhati.
Anantar³panissayo– kusala½ vuµµh±nassa… maggo phalassa… anuloma½ sekkh±ya phalasam±pattiy±… nirodh± vuµµhahantassa nevasaññ±n±saññ±yatanakusala½ phalasam±pattiy± upanissayapaccayena paccayo.
Pakat³panissayo saddha½ upaniss±ya att±na½ ±t±peti parit±peti, pariyiµµhim³laka½ dukkha½ paccanubhoti. S²la½…pe… suta½…pe… c±ga½…pe… pañña½ upaniss±ya att±na½ ±t±peti parit±peti, pariyiµµhim³laka½ dukkha½ paccanubhoti. Saddh±… s²la½… suta½… c±go… paññ± k±yikassa sukhassa… k±yikassa dukkhassa… phalasam±pattiy± upanissayapaccayena paccayo. Kusala½ kamma½ vip±kassa upanissayapaccayena paccayo. Arah± magga½ upaniss±ya anuppanna½ kiriyasam±patti½ upp±deti, uppanna½ sam±pajjati, saªkh±re aniccato dukkhato anattato vipassati. Maggo arahato atthappaµisambhid±ya, dhammappaµisambhid±ya, niruttippaµisambhid±ya, paµibh±nappaµisambhid±ya, µh±n±µh±nakosallassa upanissayapaccayena paccayo. Maggo phalasam±pattiy± upanissayapaccayena paccayo. (3)
Akusalo dhammo akusalassa dhammassa upanissayapaccayena paccayo– ±rammaº³panissayo, anantar³panissayo, pakat³panissayo.
¾rammaº³panissayo– r±ga½ garu½ katv± ass±deti abhinandati, ta½ garu½ katv± r±go uppajjati, diµµhi uppajjati. Diµµhi½ garu½ katv± ass±deti abhinandati, ta½ garu½ katv± r±go uppajjati, diµµhi uppajjati.
Anantar³panissayo– purim± purim± akusal± khandh± pacchim±na½ pacchim±na½ akusal±na½ khandh±na½ upanissayapaccayena paccayo.
Pakat³panissayo r±ga½ upaniss±ya p±ºa½ hanati, adinna½ ±diyati, mus± bhaºati, pisuºa½ bhaºati, pharusa½ bhaºati, sampha½ palapati, sandhi½ chindati, nillopa½ harati, ek±g±rika½ karoti, paripanthe tiµµhati, parad±ra½ gacchati, g±magh±ta½ karoti, nigamagh±ta½ karoti, m±tara½ j²vit± voropeti, pitara½ j²vit± voropeti, arahanta½ j²vit± voropeti, duµµhena cittena tath±gatassa lohita½ upp±deti, saªgha½ bhindati. Dosa½ upaniss±ya…pe… moha½ upaniss±ya…pe… m±na½ upaniss±ya…pe… diµµhi½ upaniss±ya…pe… patthana½ upaniss±ya p±ºa½ hanati…pe… saªgha½ bhindati. R±go… doso… moho… m±no… diµµhi… patthan± r±gassa… dosassa… mohassa… m±nassa… diµµhiy±… patthan±ya upanissayapaccayena paccayo. P±º±tip±to p±º±tip±tassa upanissayapaccayena paccayo. P±º±tip±to adinn±d±nassa…pe… k±mesumicch±c±rassa…pe… mus±v±dassa…pe… pisuº±ya v±c±ya…pe… pharus±ya v±c±ya…pe… samphappal±passa…pe… abhijjh±ya…pe… by±p±dassa…pe… micch±diµµhiy± upanissayapaccayena paccayo. Adinn±d±na½ adinn±d±nassa… k±mesumicch±c±rassa… mus±v±dassa… (sa½khitta½) micch±diµµhiy±… p±º±tip±tassa upanissayapaccayena paccayo. (Cakka½ bandhitabba½.) K±mesumicch±c±ro…pe… mus±v±do…pe… pisuºav±c±…pe… pharusav±c±…pe… samphappal±po…pe… abhijjh±…pe… by±p±do…pe… micch±diµµhi micch±diµµhiy± upanissayapaccayena paccayo. Micch±diµµhi p±º±tip±tassa… adinn±d±nassa… k±mesumicch±c±rassa… mus±v±dassa… pisuº±ya v±c±ya… pharus±ya v±c±ya… samphappal±passa… abhijjh±ya… by±p±dassa upanissayapaccayena paccayo. M±tugh±tikamma½ m±tugh±tikammassa upanissayapaccayena paccayo. M±tugh±tikamma½ pitugh±tikammassa upanissaya…pe… arahantagh±tikammassa… ruhirupp±dakammassa… saªghabhedakammassa… niyatamicch±diµµhiy± upanissayapaccayena paccayo. Pitugh±tikamma½ pitugh±tikammassa… arahantagh±tikammassa… ruhirupp±dakammassa… saªghabhedakammassa… niyatamicch±diµµhiy±… m±tugh±tikammassa upanissayapaccayena paccayo. Arahantagh±tikamma½ arahantagh±tikammassa… ruhirupp±dakammassa…pe… ruhirupp±dakamma½ ruhirupp±dakammassa…pe… saªghabhedakamma½ saªghabhedakammassa…pe… niyatamicch±diµµhi niyatamicch±diµµhiy± upanissayapaccayena paccayo. Niyatamicch±diµµhi m±tugh±tikammassa upanissaya…pe… arahantagh±tikammassa… ruhirupp±dakammassa… saªghabhedakammassa upanissayapaccayena paccayo. (Cakka½ k±tabba½.) (1)