3. Tikaniddeso

768. (1. Ka) tattha katam± cint±may± paññ±?
Yogavihitesu v± kamm±yatanesu yogavihitesu v± sipp±yatanesu yogavihitesu v± vijj±µµh±nesu kammassakata½ v± sacc±nulomika½ v± r³pa½ aniccanti v± vedan±…pe… saññ±… saªkh±r±… viññ±ºa½ aniccanti v±, ya½ evar³pi½ anulomika½ khanti½ diµµhi½ ruci½ mudi½ pekkha½ dhammanijjh±nakkhanti½ parato assutv± paµilabhati– aya½ vuccati “cint±may± paññ±”.
(Kha) tattha katam± sutamay± paññ±? Yogavihitesu v± kamm±yatanesu yogavihitesu v± sipp±yatanesu yogavihitesu v± vijj±µµh±nesu kammassakata½ v± sacc±nulomika½ v± r³pa½ aniccanti v± vedan±…pe… saññ±… saªkh±r±… viññ±ºa½ aniccanti v±, ya½ evar³pi½ anulomika½ khanti½ diµµhi½ ruci½ mudi½ pekkha½ dhammanijjh±nakkhanti½ parato sutv± paµilabhati– aya½ vuccati “sutamay± paññ±”.
(Ga) sabb±pi sam±pannassa paññ± bh±van±may± paññ±.
769. (2. Ka) tattha katam± d±namay± paññ±? D±na½ ±rabbha d±n±dhigaccha y± uppajjati paññ± paj±nan±…pe… amoho dhammavicayo samm±diµµhi– aya½ vuccati “d±namay± paññ±”.
(Kha) tattha katam± s²lamay± paññ±? S²la½ ±rabbha s²l±dhigaccha y± uppajjati paññ± paj±nan±…pe… amoho dhammavicayo samm±diµµhi– aya½ vuccati “s²lamay± paññ±”.
(Ga) sabb±pi sam±pannassa paññ± bh±van±may± paññ±.
770. (3. Ka) tattha katam± adhis²le paññ±? P±timokkhasa½vara½ sa½varantassa y± uppajjati paññ± paj±nan±…pe… amoho dhammavicayo samm±diµµhi– aya½ vuccati “adhis²le paññ±”.
(Kha) tattha katam± adhicitte paññ±? R³p±vacar±r³p±vacarasam±patti½ sam±pajjantassa y± uppajjati paññ± paj±nan±…pe… amoho dhammavicayo samm±diµµhi– aya½ vuccati “adhicitte paññ±”.
(Ga) tattha katam± adhipaññ±ya paññ±? Cat³su maggesu cat³su phalesu paññ±– aya½ vuccati “adhipaññ±ya paññ±”.
771. (4. Ka) tattha katama½ ±yakosalla½? “Ime dhamme manasikaroto anuppann± ceva akusal± dhamm± na uppajjanti, uppann± ca akusal± dhamm± pah²yanti. Ime v± panime dhamme manasikaroto anuppann± ceva kusal± dhamm± uppajjanti, uppann± ca kusal± dhamm± bhiyyobh±v±ya vepull±ya bh±van±ya p±rip³riy± sa½vattant²”ti– y± tattha paññ± paj±nan±…pe… amoho dhammavicayo samm±diµµhi– ida½ vuccati “±yakosalla½”.
(Kha) tattha katama½ ap±yakosalla½? “Ime dhamme manasikaroto anuppann± ceva kusal± dhamm± na uppajjanti, uppann± ca kusal± dhamm± nirujjhanti. Ime v± panime dhamme manasikaroto anuppann± ceva akusal± dhamm± uppajjanti, uppann± ca akusal± dhamm± bhiyyobh±v±ya vepull±ya sa½vattant²”ti– y± tattha paññ± paj±nan±…pe… amoho dhammavicayo samm±diµµhi– ida½ vuccati “ap±yakosalla½”.
(Ga) sabb±pi tatrup±y± paññ± up±yakosalla½.
772. (5. Ka) cat³su bh³m²su vip±ke paññ± vip±k± paññ±.
(Kha) cat³su bh³m²su kusale paññ± vip±kadhammadhamm± paññ±.
(Ga) t²su bh³m²su kiriy±by±kate paññ± nevavip±kanavip±kadhammadhamm± paññ±.
773. (6. Ka) t²su bh³m²su vip±ke paññ± up±dinnup±d±niy± paññ±.
(Kha) t²su bh³m²su kusale t²su bh³m²su kiriy±by±kate paññ± anup±dinnup±d±niy± paññ±.
(Ga) cat³su maggesu cat³su phalesu paññ± anup±dinna-anup±d±niy± paññ±.
774. (7. Ka) vitakkavic±rasampayutt± paññ± savitakkasavic±r± paññ±.
(Kha) vitakkavippayutt± vic±rasampayutt± paññ± avitakkavic±ramatt± paññ±.
(Ga) vitakkavic±ravippayutt± paññ± avitakka-avic±r± paññ±.
775. (8. Ka) p²tisampayutt± paññ± p²tisahagat± paññ±.
(Kha) sukhasampayutt± paññ± sukhasahagat± paññ±.
(Ga) upekkh±sampayutt± paññ± upekkh±sahagat± paññ±.
776. (9. Ka) t²su bh³m²su kusale paññ± ±cayag±min² paññ±.
(Kha) cat³su maggesu paññ± apacayag±min² paññ±.
(Ga) cat³su bh³m²su vip±ke t²su bh³m²su kiriy±by±kate paññ± nev±cayag±min±pacayag±min² paññ±.
777. (10. Ka) cat³su maggesu t²su phalesu paññ± sekkh± paññ±.
(Kha) upariµµhim± [upariµµhime (sy±.), upariµµhima½ (ka.)] arahattaphale paññ± asekkh± paññ±.
(Ga) t²su bh³m²su kusale t²su bh³m²su vip±ke t²su bh³m²su kiriy±by±kate paññ± nevasekkhan±sekkh± paññ±.
778. (11. Ka) k±m±vacarakusal±by±kate paññ± paritt± paññ±.
(Kha) r³p±vacar±r³p±vacarakusal±by±kate paññ± mahaggat± paññ±.
(Ga) cat³su maggesu cat³su phalesu paññ± appam±º± paññ±.
779. (12. Ka) tattha katam± paritt±rammaº± paññ±? Paritte dhamme ±rabbha y± uppajjati paññ± paj±nan±…pe… amoho dhammavicayo samm±diµµhi– aya½ vuccati “paritt±rammaº± paññ±”.
780. (Kha) tattha katam± mahaggat±rammaº± paññ±? Mahaggate dhamme ±rabbha y± uppajjati paññ± paj±nan±…pe… amoho dhammavicayo samm±diµµhi– aya½ vuccati “mahaggat±rammaº± paññ±”.
781. (Ga) tattha katam± appam±º±rammaº± paññ±? Appam±ºe dhamme ±rabbha y± uppajjati paññ± paj±nan±…pe… amoho dhammavicayo samm±diµµhi– aya½ vuccati “appam±º±rammaº± paññ±”.
782. (13. Ka) tattha katam± magg±rammaº± paññ±? Ariyamagga½ ±rabbha y± uppajjati paññ± paj±nan±…pe… amoho dhammavicayo samm±diµµhi– aya½ vuccati “magg±rammaº± paññ±”.
(Kha) cat³su maggesu paññ± maggahetuk± paññ±.
783. (Ga) tattha katam± magg±dhipatin² paññ±? Ariyamagga½ adhipati½ karitv± y± uppajjati paññ± paj±nan±…pe… amoho dhammavicayo samm±diµµhi– aya½ vuccati “magg±dhipatin² paññ±”.
784. (14) Cat³su bh³m²su vip±ke paññ± siy± uppann±, siy± upp±din², na vattabb± anuppann±ti. Cat³su bh³m²su kusale t²su bh³m²su kiriy±by±kate paññ± siy± uppann±, siy± anuppann±, na vattabb± upp±din²ti.
785. (15) Sabb±va paññ± siy± at²t±, siy± an±gat±, siy± paccuppann±.
786. (16. Ka) tattha katam± at²t±rammaº± paññ±? At²te dhamme ±rabbha y± uppajjati paññ± paj±nan±…pe… amoho dhammavicayo samm±diµµhi– aya½ vuccati “at²t±rammaº± paññ±”.
787. (Kha) tattha katam± an±gat±rammaº± paññ±? An±gate dhamme ±rabbha y± uppajjati paññ± paj±nan±…pe… amoho dhammavicayo samm±diµµhi– aya½ vuccati “an±gat±rammaº± paññ±”.
788. (Ga) tattha katam± paccuppann±rammaº± paññ±? Paccuppanne dhamme ±rabbha y± uppajjati paññ± paj±nan± …pe… amoho dhammavicayo samm±diµµhi– aya½ vuccati “paccuppann±rammaº± paññ±”.
789. (17) Sabb±va paññ± siy± ajjhatt±, siy± bahiddh±, siy± ajjhattabahiddh±.
790. (18. Ka) tattha katam± ajjhatt±rammaº± paññ±? Ajjhatte dhamme ±rabbha y± uppajjati paññ± paj±nan±…pe… amoho dhammavicayo samm±diµµhi– aya½ vuccati “ajjhatt±rammaº± paññ±”.
791. (Kha) tattha katam± bahiddh±rammaº± paññ±? Bahiddh±dhamme ±rabbha y± uppajjati paññ± paj±nan±…pe… amoho dhammavicayo samm±diµµhi– aya½ vuccati “bahiddh±rammaº± paññ±”.
792. (Ga) tattha katam± ajjhattabahiddh±rammaº± paññ±? Ajjhattabahiddh± dhamme ±rabbha y± uppajjati paññ± paj±nan±…pe… amoho dhammavicayo samm±diµµhi– aya½ vuccati “ajjhattabahiddh±rammaº± paññ±”.

Eva½ tividhena ñ±ºavatthu.

Tika½.